بامیانده قهرتان قیش باشلنیشی بیلن، غارده یشاوچی عایلهلر، قشاقلیک، ایشسیزلیک و برقرار درآمدلری یوقلیگی سببلی، یشش جایلرینی ایسیتیش اوچون یاقیلغی ماده ساتیب آلیشگه قوربلری ییتمهیدی، بو احوال بالهلری، عیاللری و کسل بولگن کیشیلرنی جدی خوف بیلن دوچ قیلگن.
تورت فرزند آنهسی ۲۶ یاشلی فاطمه، اوچ ییلدن بیری بامیان غارلریدن بیریده یشب کیلماقده ایتیشیچه، ایرینینگ درآمدی آزلیگی سببلی، عایلهنینگ اساسی احتیاجلرینی تأمینلهی آلمهیدی و قیشده یشهیدیگن جایلرینی هم ایسیتیش اوچون یاقیلغی ماده ساتیب آلیشگه قوربی ییتمهیدی.
او شوندهی دییدی: «ایریم کوندهلیک ایشلهیدی، یاقیلغی ماده ساتیب آلیشگه قوربیمیز ییتمهیدی. غار جوده هم ساووق و ینگی توغیلگن چقهلاغیم کسل بولیشیدن قورقهمن. حتا کسلخانه باریش اوچون موتر اجاره پولی یوق. برق و حمام کبی نرسهلردن فایدهلنه آلمهیمیز.»
بامیان غارلریده یشاوچیلردن باشقه بیری جمیله، عینی حکایهنی قیلهدی. او ایرینینگ ایشسیزلیگی و جایلرینی ایسیتیش اوچون یاقیلغی ماده ساتیب آلالمسلیگی حقیده شوندهی دییدی: «یشش جاییمیز یخشی ایمس و ایشیگی هم یوق یاولر کیلیشیدن قورقه من. چیاندن هم قورقه من، بیراق شو ییرده یشش گه مجبورمیز. شو حالت گه قرهمسدن بالهلریمنینگ یخشی کیلهجگی بولیش اوچون اولرنی مکتب گه یوباره من.»
بامیان یشاوچیلریدن بولمیش ۳۵ یاشلی نیکبخت، قریب ۲۰ ییلدن بیری غارلرده یشب کیلگن، قیشنینگ ساووق کونلریده فقط آرزوسی تینچ و ایسیق جایی بولیشینی ایتهدی. اونگه کوره: «تینچ حیاتیم بولیشنی خواهلهی من. غارده یشش جوده هم قیین. بو ییردن قوتیلیش اوچون دولت بیز گه یشش جای قوریب بیرسه ایدی. بیر آی دوامیده اوچ مینگ افغانی درآمدیمیز بار، یاقیلغی و آزیق-آوقت کبی هیچ نرسه میز یوق. قیشده غار نم بولیب و توپراق توکیلهدی.»
۴۰ یاشلی آمنه، ۱۵ ییلدن بیری غارده یشب کیلگن ایتیشیچه، سِل (توبرکلوز) کسلیگه چلینگن و قیشلرده غار ساووق بولیشی سببلی کسلی آغیرلشهدی. او اقتصادی قیینچیلیک باعث بو ولایتدهگی خصوصی کسلخانهلر گه مراجعت قیله آلمهیدی.
پیشانهسیده قیغو ایزلری بیلینگن حالده، شوندهی دییدی: «اوچ ییلدن بیری توبرکلوز گه چلینگن من. نیچه مراتبه دولت کسلخانهسیگه مراجعت قیلدیم، بیراق یخشی بولمهدیم. آلدین اوزیم یونگ ییگرردیم و درآمدیم بار ایدی، بیراق ایندی عایله احتیاجلرینی تأمینلش گه هیچ کیمیمیز یوق.»
آمنه بوندن اول قول صناعتی بولیمیده ایشلر ایدی، ایندی کسللیگی سببلی ایشلش گه قوربی ییتمهیدی و تورت کیشیلیک عایله سرپرستلیگی ۱۲ یاشلی قیزینینگ زمهسیگه قالگن، او قالین توقیش ایشخانهده ایشلب و هر کونی ۱۰۰ افغانی درآمدی بار.
بامیان غارلریده یشهیدیگنلر، حکومت و یاردم بیروچی تشکیلاتلردن قیش ساووغیده یاقیلغی مادهلرینی تأمینلب و اولر اوچون ایش فرصتلرینی یرهتیشنی ایستهیدیلر.
شو بیلن بیرگه، بامیان مدنیت و اخبارات ریاستی مسئوللری، غارده یشاوچیلرنینگ حیاتی یخشیلنیشی اوچون انیق ریجهلری حقیده هیچ نرسه دیمسه-ده، بو عایلهلر قشاقلیک و باشپنهسیزلیک سببلی غارده یشش گه یوز کیلتیرگنلرینی ایتیشهدی.
بامیان مدنیت و اخبارات باشلیغی مصطفا صالح، سلاموطندار بیلن صحبتده شوندهی دییدی: «قانون نقطهی نظردن آدملرنینگ غارده یشش گه اجازهسی یوق؛ چونکه برچه غارلر تاریخی آبدهلر و باستانی حدودلرده جایلشگن. بیراق قشاقلیک و باشپنهسیزلیک سببلی، بعضی عایلهلر ناقانونی طرزده غارلرده یشهماقده.»
بامیانده غارلرده یشش اوزاق تاریخ گه ایگه بولسه-ده، بوگونگی کونده شهر حیاتینینگ رواجلنیشی و یشش قولیلیکلریگه کیریش امکانلری آرتگنی سبب، بو ایندی تورموش طرزی ایمس بلکی کوپلب عایلهلر باشیدن کیچیرهیاتگن مجبوریت گه ایلنگن.
شو بیلن بیرگه، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ مهاجرلر ایشلری بوییچه عالی کمیسیاری، اوتگن ییل غارده یشاوچیلر اوچون ۱۴۰ دن آرتیق اوی قوریلیشیدن خبر بیرگن ایدی؛ بیراق بو اویلرنینگ قوریلیشیدن هنوزگچه هیچ خبر یوق.
