نتیجهی نظرسنجی سلاموطندار نشان میدهد که ۹۱ درصد از زنان شرکتکننده در ۲۹ ولایت کشور، توانایی تأمین کامل نیازهای اساسی خود و خانوادههای شان را ندارند. از این میان، ۶۵.۱ درصد تنها بخشی از نیازهای اساسی را تأمین میکنند و ۲۶.۵ درصد به طور کامل از این توانایی محروم اند.
در جوامعی با ساختارهای محافظهکارانه که زنان با محدودیتهای فرهنگی و اجتماعی متعددی روبهرو اند، ایجاد فضاهای خدماتی ویژهی بانوان میتواند گامی مؤثر در مسیر توانمندسازی و حفظ سلامت آنان باشد. یکی از نمونههای موفق در این زمینه، کلینیک دندانپزشکی بانو نصیبه سعادت در بامیان است که با فراهمکردن محیطی کامل زنانه، توانسته اعتماد گستردهی بانوان را جلب کرده و خدمات مؤثری ارائه دهد.
قالینبافی از جمله صنایع دستی ریشهدار در بدخشان به شمار میرود و امروزه نیز خانوادههای زیادی در ولسوالیهای مختلف این ولایت، کم از کم یک دستگاه قالینبافی در خانه دارند.
گفتوگوی سلاموطندار با ۳۸ زن مطلقه در ۱۲ ولایت، نشان میدهد که در بیشتر موردها، درخواست جدایی از سوی زنان مطرح شده است. از ۳۸ زنی که در این گزارش با آنها گفتوگو شده است، ۳۲ تن میگویند که تصمیم جدایی را خود شان گرفته و روند طلاق را آغاز کرده اند.
شماری از زنان، میگویند که به دلیل ناداری، از دسترسی به ابتداییترین نیازهای زندگی شان محروم شده اند. آنها، میافزایند که ناداری تنها به معنای نداشتن امکانات مالی نیست، بل مانعی گسترده و چندبُعدی است که حق آموزش، جایگاه اجتماعی و دسترسی به خدمات بهداشتی را نیز از آنان سلب کرده است و شماری از زنان با درآمد روزانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ افغانی سرپرستی خانوادههای شان را نیز به دوش میکشند.
غبار سالهای مهاجرت و بیسرزمینی، هنوز بر روان شان سنگینی میکند. شماری از زنانی که پس از سالها زندگی در ایران، اکنون به افغانستان بازگشت داده شده اند، میگویند که تنها چمدانهای نیمهخالی شان را نیاورده اند؛ بل که سایههای سنگین تحقیر، بیثباتی، ناامنی و اضطراب را نیز بر دوش میکشند.
«من فعلاً در خانهی کرایی زندگی میکنم. اگر فامیلم این را [میراث را] برایم میداد، میتوانستم بفروشم و یک آبادی کنم؛ از همین خاطر در خانهی کرایی هستم. پول ندارم، فامیل هم قبول نکردند.» این، پارهای از گفتههای گلالی ۲۷ساله است. او که چند سالی از ازدواجش میگذرد، با دو فرزند زندگی سختی را در خانهی کرایی در حاشیهی شهر کابل میگذراند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۰ زن نیازمند در ولایتهای مختلف افغانستان نشان میدهد که با قطع کمکهای مالی ایالات متحدهی امریکا به سازمانهای امدادرسان، دسترسی این زنان به خدمات نخستین مانند غذا، مراقبتهای بهداشتی و آموزش به شدت کاهش یافته است.
بر بنیاد گفتوگوی سلاموطندار با شماری از زنان شاغل در حوزههای مختلف، محتوای قراردادهای کاری به گونهی کامل و شفاف برای زنان توضیح داده نمیشود. آنها، میافزایند که مفاد قرارداد شان به شکل کلی ارائه شده و از حقوق مشخص خود در محیط کاری بیخبر اند.
زنان در روستاهای افغانستان همیشه نقش ارزشمندی در پشت صحنهی اقتصاد محلی داشته اند. امروزه آنها نه تنها در کشتزارها در کنار مردان کار میکنند، بل با تلاش و پشتکار، محصولات کشاورزی را پروسس کرده و با امکانات نخستین و سنتی، چرخهی اقتصاد خانواده را به گردش در آورده و به سوی خودکفایی گام برمیدارند.
شماری از زنان پس از پایان دورهی بارداری و نخستین تجربهی فرزندآوری، دچار افسردگی میشوند. افسردگی پس از زایمان، اختلالی که نه تازه است و نه کمیاب؛ اما این بیماری هنوز برای بسیاری ناشناخته و شرمآور باقی مانده است. زهرای ۲۸ساله، باشندهی هرات که چهار ماه پیش نخستین فرزندش را به دنیا آورده، در گفتوگو با سلاموطندار میگوید که با اشتیاق در انتظار مادرشدن بود؛ اما پس از زایمان، با تغییرات روانی عمیقی روبهرو شده است.
سلاموطندار برای بررسی دلیلهای سکوت زنان در برابر خشونت، با ۳۶ زنی که خشونت را تجربه کرده اند، گفتوگو کرده است. این زنان از ۱۲ ولایت افغانستان در این گفتوگوها اشتراک کرده اند. ۲۸ تن از این زنان دلیل سکوت شان را ترس عنوان کرده و هشت تن دیگر نداشتن پشتیبان گفته اند.
به همین دلیل، مؤسسهی رسانهای سلام افغانستان (رادیو سلاموطندار) با انجام نظرسنجی میدانی در ۲۶ ولایت کشور و بررسی وضعیت روانی ۴۰۱ زن، تلاش کرده است تا تصویری واقعی و علمی از وضعیت افسردگی در میان زنان در افغانستان ارائه دهد. یافتههای این نظرسنجی نشان میدهد که حدود نیمی از زنان مورد بررسی دچار افسردگی متوسط اند؛ موردی که زنگ خطر جدی برای سلامت روانی جامعهی زنان در افغانستان به شمار میرود.
شماری از پزشکان متخصص نسایی_ولادی در بدخشان، میگویند که بارداری خارج رحمی، به یکی از نگرانیهای جدی صحی برای زنان مبدل شده است. به گفتهی آنان، نبود آگاهی کافی، تأخیر در مراجعه به مرکزهای درمانی و کمبود امکانات، سبب شده است تا این وضعیت جان بسیاری از زنان را تهدید کند.
در بسیاری از مناطق افغانستان، زنان نقش کلیدی در رشد اقتصادی و توسعهی جامعه ایفا میکنند. در پنجشیر، زنان توانسته اند در همکاری با مردان خانواده در زمینهی پروسس لبنیات، سهم قابل توجهی در اقتصاد خانوادهها داشته باشند. آنها، با تولید محصولات متنوع نه تنها به تأمین نیازهای روزانهی خانواده کمک میکنند، بل با ایجاد درآمد، تغییرهای مثبتی در شرایط معیشتی خود ایجاد کرده اند.
سلاموطندار برای بررسی وضعیت روانی زنان، آزمایش بررسی میزان افسردگی را در میان ۴۰۱ زن از ۲۶ ولایت افغانستان انجام داده است. نتیجهی این پژوهش نشان میدهد که ۴۹.۶۷ درصد از زنان اشتراککننده دچار افسردگی متوسط هستند و ۵۰.۳۳ درصد دیگر از سلامت روانی برخوردار اند.
