بخش افغانستان برنامهی توسعهای سازمان ملل متحد، گفته که از ۲۰۲۱ به این سو از ۸۹ هزار کسبوکار رسمی و غیررسمی در افغانستان پشتیبانی کرده است.
این نهاد، امروز (یکشنبه، ۱۷ حوت) به مناسبت روز جهانی همبستگی زنان در اکس نوشته که ۹۱ درصد این کسبوکارها از سوی زنان رهبری میشود.
حقوقدانان در افغانستان، میگویند که در دادگاههای کشور، اگر زنی به هر دلیلی خواستار طلاق از شوهرش باشد، از طریق طلاق خلع میتواند جدا شود. شماری از حقوقدانان و عالمان دین، تأکید میکنند که زن در موارد مشخص میتواند درخواست جدایی کند؛ اما اصل طلاق در اختیار مرد است. به گفتهی آنان، در فقه حنفی تفریق به حکم قاضی و در قالب فسخ نکاح انجام میشود.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۸ زن در چندین ولایت افغانستان نشان میدهد که ۱۶ تن از این زنان نقشی در سرنوشت و پرورش فرزندان شان نداشته اند. با این حال، حقوقدانان و عالمان دین، بر نقش زنان در تصمیمهای مهم خانواده به ویژه سرنوشت و پرورش فرزندان تأکید میکنند و از پیامدهای نادیدهگرفتن نقش مادر هشدار میدهند.
در سالهای پسین در شماری از خانوادهها که مردان بیکار اند یا هم درآمد ثابت ندارند، بیشتر زنان مسئولیت دخل و خرج خانه را برعهده دارند. شماری از این زنان، میگویند که فشار اقتصادی، فقر روزافزون، بیکاری، افزایش بهای مواد اولیه، کرایهی خانه و هزینههای بهداشتی، سبب شده است تا آنان در تأمین نیازهای اساسی شان با مشکل روبهرو شوند.
شماری از زنانی که شوهران شان همسر دیگری اختیار کرده اند، میگویند که پس از ازدواج دوم، نفقه و دیگر حقوق قانونی شان از سوی شوهران پرداخت نمیشود؛ اما عالمان دین و آگاهان حقوقی، میگویند که در صورت رعایتنشدن حقوق زن بر شوهر، زنان میتوانند به نهادهای عدلی شکایت کنند. این زنان، میافزایند که با فشارهای اقتصادی روبهرو اند و از حقوق قانونی خود نیز آگاهی کافی ندارند.
با این که آگاهان فقه و شریعت و عالمان دین، میگویند که بر بنیاد فقه حنفی، زن عاقل و بالغ، اهلیت کامل دارد و میتواند با رعایت شریعت اسلامی بیرون از خانه کار کند؛ اما شماری از زنان در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که برای آنان حق کار و اشتغال از سوی خانوادههای شان داده نمیشود.
سردی بر گونههایش گل انداخته، موهای ژولیدهاش که سپیدی آن دشواری سالهای زندگی را بیپرده روایت میکند، بر قامت خمیده و لاغرش سایه افکنده است. با دستانی لرزان، برای بزها و مرغهایی که نان سفرهاش به آنها گره خورده، علف خشک میریزد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با تأکید بر نقش کلیدی برابری جنسیتی در حوزهی علوم گفته که برابری در علم برای پیشرفت بشریت ضروری است و باید زمینهی تحقق آرزوهای علمی زنان و دختران فراهم شود.
گوترش، امروز در اکس نوشته با وجود پیشرفتها در دسترسی به آموزش، یکسوم پژوهشگران در جهان زنان استند.
شماری از زنان سرگرم در بخش دامداری در شهر پلعلم، مرکز لوگر، به سلاموطندار میگویند که از پنج سال به این سو به نگهداری دامهای بزرگ و کوچک سرگرم اند و از همین راه نیازهای اقتصادی خانوادههای شان را تأمین میکنند.
همزمان با نگرانی سازمان جهانی بهداشت از پیامدهای روانی خشونت آنلاین، شماری از کاربران زن شبکههای اجتماعی، میگویند که روزانه با نوعی از تهدید، تحقیر و خشونت به گونهی آنلاین روبهرو میشوند. به گفتهی این زنان، خشونتهای آنلاین از یک سو فعالیت روزانهی آنها را مـتأثر میکند و در سوی دیگر، روی سلامت روانی شان اثر منفی میگذارد.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۲ زن ۱۵ تا ۳۰ساله در ۱۵ ولایت افغانستان، نشان میدهد که ۲۰ تن آنها برای رهایی از فشارهای خانوادگی و اجتماعی نام خود را پنهان میکنند. در بسیاری از خانوادهها، ذکر نام زن بیرون از خانه «ننگ» یا «بیحرمتی» تلقی میشود و به همین دلیل، در مواردی چون کارتهای عروسی، خرید، شبکههای اجتماعی و مراسمها، از نام مردان استفاده میشود.
صبحها دیرتر از دیگران از خواب میخیزد، نه به دلیل خستگی، بل به دلیل ناامیدی و نبود انگیزه برای آغازکردن روز. جاوید ۲۵ساله، باشندهی پروان که تجربهی کار در یکی از رسانههای محلی در این ولایت دارد و اکنون بیکار است، میگوید که هشت ماه است از فعالیت رسانهای دور مانده و در این مدت، تلاشهای زیادی را برای یافتن کاری انجام داده است.
با این که سرطان دهانهی رحم، دومین نوع سرطان شایع در جهان و یکی از بیماریهای مزمن و کشنده در میان زنان است؛ اما نداشتن آگاهی از بیماری در میان زنان در افغانستان، سبب افزایش آسیبپذیری آنها از این بیماری شده است. در این گزارش با ۱۷ زن در هشت ولایت گفتوگو شده است و همهی آنها، گفته اند که در بارهی نشانههای این بیماری و خطرهای آن آگاهی ندارند.
پس از تحولات سیاسی در افغانستان، فعالیت در بخش صنعت، تجارت و کسبوکارهای کوچک و متوسط به یکی از مهمترین روزنههای امید برای زنان تبدیل شده است. یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۳ زن از هفت ولایت افغانستان، نشان میدهد که این زنان با دریافت وامهای کوچک، تلاش کرده اند روی پای خود بایستند؛ اما تجربهی شش تن آنان نشان میدهد که این وامها، در کنار ایجاد فرصت، فشارهای اقتصادی و روانی نیز به همراه داشته است.
با وجود توصیههای علمی برای فاصلهدهی حداقل ۲۴ ماه میان دو بارداری؛ اما یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با نُه زن در کابل نشان میدهد که این زنان فاصلهی معیاری میان زایمانهای شان را رعایت نکرده اند. نتیجهی گفتوگو با این زنان، نشان میدهد که بیشتر آنان به خدمات و آگاهی صحی برای ایجاد فاصله میان زایمانها دسترسی دارند؛ اما با آن هم به این فاصله توجه نکرده اند و سبب پیامدهای صحی و روانی برای خود شان و رشد فرزندان شان شده است.
در حالی که قانون و شریعت، شفافیت مالی شوهران را در برابر همسران شان از حقوق زن بر شوهر میدانند؛ اما بسیاری از زنان از راههای قانونی مطالبهی این حق بیاطلاع اند. عالمان دین و کارشناسان حقوقی، میگویند که پنهانکاری مالی نه تنها خلاف شرع، بل قابل پیگیری قانونی است. بر بنیاد گفتههای عالمان دین و آگاهان حقوقی، زن حق دارد تا از وضعیت مالی خانواده باخبر باشد و در تصمیمگیریهای مالی اشتراک داشته باشد.
