هشدار علمی؛ پلاستیک ممکن تا ۲۰۴۰ زندگی بشر را تهدید کند

نتیجه‌ی یک پژوهش علمی تازه، نشان می‌دهد که خطرهای بهداشتی ناشی از تولید پلاستیک، مصرف و دورانداختن زباله‌های آن، در صورت اتخاذنکردن اقدام‌های بنیادین و پیش‌گیرانه برای مقابله با این بحران جهانی روزافزون، در سال‌های آینده به صورت فزاینده افزایش خواهد داشت.

پژوهشی‌ که در مجله‌ی «سلامت سیاره‌ای لانست» یا «The Lancet Planetary Health»، پخش شده است، نشان می‌دهد که زیان‌های بهداشتی پلاستیک تنها به آلودگی‌های قابل مشاهده محدود نمی‌شود، بل زنجیره‌‌ی درازی را از استخراج نفت و گاز مورد استفاده در تولید پلاستیک تا انباشت زباله‌ها و پخش مواد کیمیایی زیان‌بار، در بر می‌گیرد.

در این پژوهش نمونه‌ای، پژوهش‌گرانی از بریتانیا و فرانسه کوشیده ‌اند که همه‌ی مرحله‌های چرخه‌ی عمر پلاستیک را در یک ارزیابی واحد ادغام کنند تا تأثیر کلی این بخش را بر سلامت انسان، به‌ صورت جامع نظارت و بررسی کنند.

این پژوهش در نوع خود از نخستین‌ تلاش‌هایی به شمار می‌رود که از شمار سال‌های زندگی سالم ازدست‌رفته و مرتبط به مسیر کامل چرخه‌ی عمر پلاستیک، برآوردی را ارائه می‌کند.

پژوهش یادشده، با وجود جامع‌بودنش، دیگر منابع احتمالی آسیب‌زای پلاستیک مانند ریزذره‌های پلاستیکی یا مواد کیمیایی احتمالی ناشی از بسته‌بندی‌های غذایی را در برنامه‌ی پژوهشی خود در نظر نگرفته است. بنابراین، اثر واقعی پلاستیک بر سلامت انسان می‌تواند نسبت به آمار اعلام‌شده در این پژوهش، بیش‌تر باشد.

خانم «مِگن‌ دِنی» از دانش‌کده‌ی بهداشت و پزشکی گرم‌سیری لندن، نویسنده‌ی اصلی این پژوهش، گفته که برآوردهای کنونی «به ‌مراتب کم‌تر از زیان‌ واقعی پلاستیک بر سلامت انسان» است و در صورت تداوم سیاست‌‎های کنونی در برابر فرآورده‌‌های پلاستیکی، از خطر افزایش این تهدید خبر داده است.

بر بنیاد یافته‌های این پژوهش، اگر روند کنونی تولید و مصرف فرآورده‌های پلاستیکی ادامه یابد، شمار سال‌های زندگی سالم از‌دست‌رفته در سطح جهان، ممکن در 2016 از حدود 2.1 میلیون سال و تا 2040 تا مرز 4.5 میلیون سال افزایش پیدا کند و این شاخص در پژوهش یادشده، برای اندازه‌گیری بار بیماری‌های ناشی از ناتوانی یا مرگ زودرس، به کار می‌رود.

برای توضیح چرخه‌ی عمر، «مِگن‌ دِنی» بسته‌ی آب پلاستیکی را مثال می‌زند که بیش از 90 درصد پلاستیک‌ها از سوخت‌های فسیلی بازیابی می‌شوند و پس از سپری‌کردن فرایندهای پیچیده‌ی کیمیایی و عرضه‌شدن به بازار، به زباله‌دانی‌ها راه می‌یابند؛ جایی‌ که تجزیه و تحلیل آن، هم‌زمان با این که مواد کیمیایی آلاینده‌ای را آزاد می‌کند، ممکن چندین قرن را در بر گیرد.

این پژوهش، هم‌چنین خاطرنشان کرده است که حتا اگر تلاش‌ها برای بازیافت در سطح جهان هم شدت و افزایش یابد، باز هم تأثیر مثبت آن بر سلامت انسان محدود خواهد بود و کارآمدترین راه‌حل در این زمینه، کاهش اساسی تولید ابزارهای پلاستیکی غیرضروری از آغاز کار است.

این هشدارهای علمی در زمانی مطرح می‌شود که گفت‌وگوهای بین‌المللی برای رسیدن به یک توافق‌نامه‌ی جهانی مقابله با آلودگی پلاستیکی به بن‌بست رسیده است؛ چون هر دو دور گفت‌وگوها در سال‌های 2024 و 2025، به دلیل مخالفت کشورهای تولیدکننده‌ی نفت به نتیجه‌ای نرسید.

با وجود این، «دِنی» تأکید کرده است که از لابه‌لای اقدام‌های قاطع ملی مبنی بر کاهش اتکا بر فرآورده‌های پلاستیکی، هنوز هم امکان مقابله با این «بحران سلامت جهانی» و کاهش آسیب‌های آن بر سلامت محیط زیست و انسان، وجود دارد.

منبع: شبکه‌ی خبری الجزیره

برگردان: عبدالوهاب عمار