در میان قفسههایی که از صابونهای گیاهی، روغنهای طبیعی و محصولهای مراقبت از پوست پر شده، زنانی سرگرم بستهبندی سفارشها هستند؛ کارگاهی کوچک در هرات که از یک تجربهی آموزشی در ایران آغاز شد و اکنون به ۱۰ تن از زنان و دختران زمینهی اشتغال فراهم کرده است.
رقیه رضایی ۲۴ساله، باشندهی هرات، میگوید که نزدیک به سه سال پیش، کارگاه «گل مگنولیا» را راهاندازی کرده و اکنون افزون بر فراهمسازی زمینهی کار به دختران بازمانده از آموزش در هرات، توانسته است فعالیتهایش را به پنج ولایت دیگر نیز گسترش دهد.
او، میگوید: «از ۱۴۰۲ در بخش تولید صابونهای گیاهی، روغنهای بدن، کرههای بدن و خامههای بدن فعالیت مان آغاز شد و خوشبختانه تا امروز توانستهایم دو نمایندگی رسمی در دو ولایت و ارسال به ولایتهای کابل، بلخ، دایکندی، بامیان و کندهار داشته باشیم.»
رقیه، میگوید که زنان در این کارگاه در بخشهای آموزش، تولید، بستهبندی، فروشها و بازاریابی فعالیت دارند. «مهم این است که حدود ۱۰ تن از زنان در بخشهای آموزش، تولید، بستهبندی، فروشها و کار در فضای مجازی با ما همکار اند.»
او میگوید که با وجود تلاشهای زیاد، بزرگترین مشکل آنان تهیهی مواد اولیه است؛ موادی که بیشتر از ایران وارد میشود و افزایش قیمت و دشواری انتقال آن، روند کار آنان را با چالش روبهرو کرده است.
رقیه، تأکید میکند: «بزرگترین مشکل ما، مشکل مواد خام است؛ متأسفانه مواد خام یا مواد اصلیای که ما برای صابون استفاده میکنیم، از ایران میآید و به خاطر جنگهای اخیر، خیلی سخت است که مواد تهیه کنیم. اگر این مواد این جا پیدا هم شود، قیمتش سه تا چهار برابر بیشتر است.»
شماری از آموزگاران این کارگاه، میگویند که تلاش دارند در کنار کسب درآمد، استفاده از محصولهای طبیعی را نیز میان مردم ترویج کنند.
کلثوم علوی، یک تن از آموزگاران این کارگاه، میگوید که پیش از این آموزشهای ساخت مواد شویندهی گیاهی را به گونهی علمی فرا گرفته و اکنون در این کارگاه به زنان خانهدار و دختران بازمانده از تحصیل آموزش میدهد. «هدف ما تنها درآمد نیست؛ میخواهیم استفاده از مواد شویندهی گیاهی و ارگانیک در جامعه بیشتر شود؛ چون این محصولها برای پوست آسیب کمتری دارند.»
زنان کارمند در این کارگاه، نیز میگویند که با کسب درآمد از این کارگاه توانسته اند بسیاری از نیازهای زندگی شان را فراهم کنند.
لطیفه سادات، کارمند در این کارگاه، میگوید: «یک سال است که در این کارگاه در بخش بستهبندی و سوشل مدیا فعالیت دارم. ماهانه چهار هزار افغانی معاش دارم. معاشی که دریافت میکنم، هزینهی آموزشم میشود که بسیار راضی هستم. وجود همچون کارگاهی توانسته تا حدودی مشکل ما را برطرف کند.»
ملیکا، دیگر کارمند در این کارگاه، نیز میگوید: «در این مدت چیزهای زیادی آموختم، مخصوصاً آموزشهای ابتدایی مربوط به تولید صابون و روغنهای گیاهی که واقعاً برایم تجربهی خوبی بود. کار در این مجموعه باعث شده با محصولهای گیاهی و ارگانیک بیشتر آشنا شوم. سعی داریم با کاری که انجام میدهیم، مردم با محصولهای طبیعی و ارگانیک بیشتر آشنا شوند و استفاده از محصولهای طبیعی در جامعه افزایش یابد.»
در همین حال، مسئولان اتاق تجارت و صنایع زنان در حوزهی غرب، با اشاره به حضور پررنگ زنان در عرصهی تجارت و تولیدهای داخلی، میگویند که بخشی از این زنان را مهاجران بازگشته از ایران تشکیل میدهند.
بهناز سلجوقی، رییس اتاق تجارت و صنایع زنان در حوزهی غرب، میگوید: «بزرگترین مانع پیش روی خانمهای متشبث بحث سرمایه است که متأسفانه با کمبود سرمایه یا بعضاً نبود سرمایه دچار اند. اکثریت برای عملیکردن یک تجارت، ایدههای خیلی ناب دارند؛ ولی متأسفانه به دلیل این که سرمایهای ندارند، نمیتوانند عملی بسازند.»
فعالان حقوق زن و کارشناسان مسائل اقتصادی، نیز باور دارند که فعالیت اقتصادی زنان تنها به درآمد محدود نمیشود، بل بر وضعیت اقتصادی خانواده و جامعه نیز تأثیر مستقیم میگذارد. معصومه جامی، فعال حقوق زن، میگوید: «وقتی که زنان خودکفا باشند، خانواده و جامعه خودکفا میشوند. اقتصاد زنان میتواند باعث رشد اقتصاد بازار شود و اقتصاد بازار همچنین اقتصاد یک کشور را پررنگتر میکند.»
شعیب رحیمی، کارشناس مسائل اقتصادی، در این باره میگوید: «در کنار نبود حمایت، اگر ممنوعیتی برای فعالیت شان وجود نداشته باشد، بانوان میتوانند محصولهای بسیار و متنوعی را تولید کنند و به فروش برسانند و تقاضاهای بسیاری را در بازار به وجود بیاورند که همین امر منجر به پایداری بازار و تجارت زنان میشود.»
با وجود چالشهای اقتصادی و مشکل تهیهی مواد اولیه، زنان همچنان امیدوار اند که بتوانند فعالیتهای خود را گسترش دهند؛ تلاشی که به گفتهی آنان، تنها برای ادامهی یک تجارت کوچک نه، بل برای ایجاد فرصت کار و کسب و استقلال مالی برای زنان دیگر، ادامه دارد.
این در حالی است که بر بنیاد آمار اتاق تجارت و صنایع زنان در حوزهی غرب، بیش از یک هزار زن در بخشهای مختلف تولیدی در هرات فعالیت دارند و این رقم روزبهروز در حال افزایش است.
