شماری از باشندگان شهر کابل، میگویند که افزایش بهای مواد خوراکی در بازارها، توان خرید آنها را کاهش داده و در تأمین نیازهای روزمره با مشکل جدی روبهرو شده اند. آنها، میافزایند که بیکاری و نبود درآمد ثابت، فشار اقتصادی بر خانوادهها را بیشتر کرده است.
نجیبالله، باشندهی ناحیهی چهارم کابل، میگوید که همزمان با افزایش بیکاری، بهای مواد خوراکی نیز، بالا رفته است. «امروز هر چیزی که میخریم نسبت به گذشته قیمت بالاتر دارد. کالاهایی که قبلاً با قیمت مناسب تهیه میشد، حالا به ۱۵۰، ۱۷۰ یا حتا ۱۸۰ افغانی رسیده است. این وضعیت تأثیر منفی جدی بر زندگی ما گذاشته است.»
سرفراز، باشندهی ناحیهی یازدهم کابل نیز، میگوید: «قیمتها به طور چشمگیر افزایش یافته است. کالاهایی که قبلاً ۱۰ افغانی بود، اکنون به ۳۰ یا ۴۰ افغانی رسیده است. از طرف دیگر، وضعیت کار نیز خراب است و توان خرید مواد خوراکی را نداریم.»
در همین حال، شماری از دکانداران در کابل، میگویند که وابستگی بازار به واردات و نوسان قیمتها در کشورهای همسایه، بر نرخ مواد خوراکی در افغانستان تأثیر مستقیم گذاشته است.
ادریس، فروشندهی مواد خوراکی در ناحیهی چهارم کابل، میگوید: «چون مواد از خارج میآید، قیمتها وابسته به بازار خارجی است. بعضی مواد خارجی ارزانتر است و بعضی دیگر گرانتر تمام میشود. مواد بعد از ورود به کشور، در داخل آمادهسازی شده و دوباره به بازار عرضه میشود.»
عبدالکریم، دیگر فروشندهی مواد خوراکی در ناحیهی اول شهر کابل، میگوید که بهای کالاهای اساسی افزایش و توان خرید مردم نیز، کاهش یافته است. «قیمتها به شدت بالا رفته است. به عنوان مثال، بعضی اجناس که قبلا با قیمت چهار تا پنج هزار افغانی قابل خرید بود، حالا به ۱۵ تا ۱۹ هزار افغانی رسیده است. یکی دیگر از مشکلها این است که هیچ کنترل جدی بر بازار وجود ندارد. اگر دولت نظارت دقیق داشته باشد، میتواند جلو افزایش قیمتها را بگیرد.»
در سوی دیگر، برخی بازرگانان، میگویند که مشکلهای ترانزیتی و بستهشدن مسیرهای تجارتی، از عاملهای افزایش قیمتها در بازار افغانستان است.
محمد یاسر، تاجر مواد خوراکی، میگوید: «بستهبودن بندر کراچی باعث شده مسیرهای بدیل طولانیتر شود و این موضوع بر قیمتها تأثیر مستقیم گذاشته است.»
در همین حال، کارشناسان اقتصادی نیز، وابستگی افغانستان به واردات را از عاملهای اصلی بیثباتی قیمتها عنوان میکنند.
سید مسعود، کارشناس اقتصادی، میگوید: «موضوع مهم وابستگی شدید افغانستان به کشورهای همسایه است. ایران و پاکستان بازار افغانستان را به محل فروش کالاهای خود تبدیل کرده اند و افغانستان همچنان وابسته به واردات باقی مانده است. این وابستگی اقتصادی باعث میشود که هر بحران در منطقه مستقیماً بر زندگی شهروندان افغانستان تأثیر بگذارد.»
با این حال، وزارت صنعت و تجارت امارت اسلامی، میگوید که روند واردات و صادرات افغانستان ادامه دارد و مانع جدی در این بخش وجود ندارد.
عبدالسلام جواد آخوندزاده، سخنگوی این وزارت، میگوید: «اکنون هیچ مانع جدی در برابر صادرات و واردات افغانستان وجود ندارد. تنها کشوری که اکنون سطح معاملات بازرگانی با آن کاهش یافته، پاکستان است. اما با دیگر کشورهای همسایه و منطقه روابط تجارتی و وارداتی ادامه دارد.»
نعمتالله بارکزی، مشاور امور فرهنگی شهرداری کابل، میگوید که برای جلوگیری از گرانفروشی، نظارت بر بازار و توزیع نرخنامهها ادامه دارد. «هدف از نرخنامه این است که در شهر کابل هیچ کسی اجازه نداشته باشد بر مواد اولیه سود غیرمعقول بگیرد یا خلاف نرخنامه گرانفروشی کند. قیمتهای درجشده در آن مربوط به اقلام مصرفی است که با درنظرگرفتن فایدهی مناسب برای فروشنده و دکاندار سنجیده شده است.»
در ماههای پسین، بازار مواد خوراکی در افغانستان شاهد نوسان قیمت بوده است؛ موضوعی که به گفتهی آگاهان، بیشتر ناشی از وابستگی به واردات و مشکلهای ترانزیتی است.
