پزشکان، هشدار میدهند که خشونت علیه زنان در دوران بارداری، پیامدهای جبرانناپذیری به همراه دارد. شماری از زنان، در گفتوگو با سلاموطندار از خشونتهای شدید در این دوره روایت میکنند؛ خشونتهایی که حتا به سقط جنین آنان انجامیده است.
این زنان، میگویند که بیشتر به دلیل بارداربودن شان به فرزند دختر، مورد خشونت قرار گرفته اند. زرلشت، ماههای بارداری را با امید سپری میکرد. پزشکان به او گفته بودند که صاحب فرزند دختر خواهد شد؛ خبری که سبب نارضایتی همسر و خانوادهاش شد. چند روز بعد، مشاجرهای میان او و همسرش رخ داد؛ مشاجرهای با پایانی تلخ. در میان خشم و خشونت، همسرش ضربهی محکمی بر شکم او وارد کرد. لحظاتی بعد، خونریزی شدید آغاز شد و زرلشت طفلی را که ماهها با امید در بطن خود پرورانده بود، برای همیشه از دست داد. اکنون او با اندوهی سنگین زندگی میکند و ترس از تکرار آن سرنوشت تلخ، سایهی سنگینی بر زندگیاش انداخته است.
زرلشت، میگوید: «ماه ششم بارداریام بود، برای معاینه رفتم. داکترها/پزشکان گفتند دختر است، خیلی خوشحال بودم؛ اما وقتی در خانه گفتم، اصلاً خوش نشدند و حس کردم ناراحت شدند. یک روز با شوهرم دعوایم شد. با یک چوب بر شکمم زد. خونریزی پیدا کردم. وقتی مرا به شفاخانه بردند، گفتند طفل در رحم مرده است. خیلی گریه کردم؛ اما چارهای نداشتم. مینشینم تنها با خود حرف میزنم. مشکلات روانی زیادی برایم پیش آمده. خیلی میترسم که اگر باز هم حامله شوم و طفلم دختر باشد، باز چهها با من خواهند کرد.»
نظیفهی ۲۹ساله و زرمینهی ۳۴ساله، نیز روایتهای مشابهی دارند. آنان، نیز از خشونتهایی میگویند که سبب ازبینرفتن جنین شان شده است. نظیفه، میگوید: «در دوران بارداری میگفتند ترا میزنیم؛ خصوصاً خشویم/مادرشوهرم میگفت از شکم پر نَبَرایی، خداوند هیچ جورت نکند. چارهای نداشتم، مینشستم و گریه میکردم. مرا میگفتند که پیر هستی، اولاد نمیآوری. میگفتند که دختر است، خوش نداریم؛ بچه را خوش داریم.»
زرمینه، نیز میگوید: «از طرف شوهرم لتوکوب شدم؛ حتا چندین بار دستم شکسته؛ یک بار طفلم سقط شد. زیاد میگفتم نزن مرا، بس است دیگر افگار شدم. هیچ به حرفم گوش نمیکرد تا کسی میآمد و از پیشش خلاصم میکرد. به خاطر این خشونتها، اولادهایم هم حال روحی شان خوب نیست.»
با این حال، پزشکان از پیامدهای جسمی و روانی خشونت در دوران بارداری بر سلامت زنان و کودکان هشدار میدهند. سعیده سعیدی، پزشک متخصص نسایی_ولادی، در این باره میگوید: «خشونت در دوران بارداری یکی از عوامل خطر برای عوارض مادری و جنینی است و تنها به ضربهی فیزیکی محدود نمیشود. استرس روانی نیز میتواند پیامدهای جدی ایجاد کرده و خطر زایمان پیش از وقت را افزایش دهد. همچنین ضربه به شکم ممکن است باعث جداشدن جفت، خونریزی، پارگی رحم و حتا مرگ داخل رحمی جنین شود.»
محمدالله بلوچ، روانشناس، نیز میگوید که خشونت در دوران بارداری تنشهای روانی شدیدی برای مادر ایجاد میکند که میتواند زمینهساز سقط ناخواستهی جنین شود. «خشونتهای خانوادگی سه تأثیر عمده بر خانم باردار دارد: اول، افزایش تنشهای روانی که میتواند به سقط یا آسیب به سلامت جنین منجر شود. دوم، بروز افسردگی مادر که در نتیجه آسیب جدی به طفل وارد میشود. سوم، اختلالهای خُلقوخو در خانم که باعث کاهش هورمونهای مغزی مؤثر بر مغز جنین میشود و فعالیت رشد جنین را مختل میکند.»
عالمان دین، خشونت علیه زنان به ویژه زنان باردار را از دیدگاه شرعی حرام میدانند. قطبالدین مجتهد، عالم دین، میگوید که هیچ کس حق ندارد بر زن باردار خشونت کند. به گفتهی او، اگر چنین خشونتی رخ دهد و در نتیجه جنین از بین برود، در فقه حنفی حکم «غُرّه» بر شخص مرتکب واجب میشود. «در فقه حنفی اگر شوهر یا کسی دیگر بر زن باردار ضربه بزند و این ضربه سبب آسیب به جنین شود و در اثر آن جنین سقط و مرده خارج شود، غُرّه واجب است؛ یعنی یک برده یا قیمت او که در زمان ما به صورت مالی پرداخت میشود و اگر جنین زنده متولد شود و سپس بمیرد، پرداخت دیه نفس کامل واجب میشود.»
«غُرّه» مبلغ مالیای است که در ازای سقط جنین ناشی از آسیب یا ضربه به مادر پرداخت میشود.
سیفالاسلام خیبر، سخنگوی وزارت امربهمعروف و نهیازمنکر امارت اسلامی، در این باره به سلاموطندار میگوید: «در افغانستان در هر دو خانه در یک خانه خشونت موجود است. در این بخش ما حدود ۲۰۰ هزار قضیه در چهار سال گذشته داشتیم که مشکلات خانوادگی زنان حل شده است و او روز بسیار محدود وجود دارد که وزارت در مورد خشونت در سراسر ولایتها بالاتر از ۳۵ درصد رقم بیاید. روزانه ۱۰ قضیه در مورد خشونت و مشکلات خانوادگی است که پیگیری و حل میشود.»
با این حال، هنوز بسیاری از قربانیان خشونت خانوادگی علیه زنان باردار به مراجع حکومتی مراجعه نکرده اند و بدون پشتیبانی قانونی، تداوم خشونت را در خانوادهها تحمل میکنند؛ در حالی که این خشونتها سلامت مادر و جنین را به طور جدی تهدید میکند.
