سیویکمین نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل (کاپ ۳۱)، پس از روزها گفتوگوهای فشرده و تمدید، بدون تصویب هیچ تصمیم نهایی به کار خود پایان داد. پیشنویس نهایی که ترکیه به عنوان میزبان و آسترالیا به عنوان شریک برگزاری تهیه کرده بودند، از سوی اتحادیه اروپا و چند کشور دیگر «بسیار ضعیف» تشخیص داده و رد شد. مراد کوروم، رییس کنفرانس، در پایان اعلام کرد که اجماع حاصل نشده و تصمیمها به تصویب نرسیده است.
این نشست قرار بود ۲۰ نومبر تمام شود، اما اختلافهای عمیق بر سر تأمین مالی، کاهش انتشار گازهای گلخانهای، سازگاری با تغییر اقلیم و گذار عادلانه، گفتوگوها را تا پایان هفته کشاند. یکی از مهمترین دلایل رد متن، حذف کامل هر گونه اشاره به سوختهای فسیلی بود. عبارت «حذف تدریجی سوختهای فسیلی» که در پیشنویسهای اولیه وجود داشت، در نسخههای بعدی ناپدید شد و بازنگشت. پاناما نیز، در کنار اتحادیهی اروپا این متن را نپذیرفت.
آیا همه چیز از بین رفت؟
نه. شکست بیانیه سیاسی آنتالیا، تعهدات کاپهای پیشین و چهارچوبهای فنی و حقوقی موجود را باطل نمیکند. آن چه از دست رفت، فرصت تازه برای تقویت تعهدات مالی و سیاسی بود، نه بنیانهای قبلی.
کاپ۳۱ در یک نگاه
نمایندگانی از بیش از ۱۹۰ کشور در آنتالیا گرد آمدند. بیش از ۱۰۲ هزار نفر برای ورود به ناحیه آبی ثبتنام کردند؛ رقمی که این نشست را به یکی از پرجمعیتترین کاپهای تاریخ تبدیل کرد. ترکیه اعلام کرده بود ۱۰۲ رهبر از ۹۵ کشور و هفت سازمان بینالمللی در نشست رهبران حضور خواهند داشت، اما رهبران چین، امریکا و هند —سه تولیدکننده بزرگ گازهای گلخانهای— غایب بودند.
هدف
شعار نشست رهبران «بهسوی آیندهای پایدار، تابآور و عادلانه» بود. مأموریت اصلی کنفرانس رسیدن به توافقی مشترک برای کاهش انتشار، تأمین مالی سازگاری و حمایت از کشورهای آسیبپذیر تعریف شده بود.
موضوعهای اصلی بحث
– سوختهای فسیلی و سرعت گذار از آنها
– افزایش سهم برق در مصرف نهایی به ۳۵ درصد تا ۲۰۳۵، سهبرابرکردن ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش نشت متان
– گذار عادلانه، زیان و خسارت، و تأمین مالی سازگاری
– زمانبندی گزارشهای علمی هیئت بیندولتی تغییر اقلیم (IPCC)
پول اقلیمی؛ قلب اختلاف
وزیران کشورهای آفریقایی خواستار سهبرابرشدن بودجه سازگاری تا ۲۰۳۵ و رسیدن آن به ۱۲۰ میلیارد دالر در سال بودند. برخی پیشنویسها حتا رقم ۳۰۰ میلیارد دلار را برای ترکیب سازگاری و کاهش انتشار پیشنهاد کرده بودند. در حالی که کمکهای عمومی کشورهای ثروتمند در ۲۰۲۴ حدود ۲۸ تا ۳۲ میلیارد دالر بوده، برنامهی محیط زیست سازمان ملل نیاز واقعی را حدود ۳۰۵ میلیارد دالر در سال برآورد میکند. حتا رسیدن به ۱۲۰ میلیارد تنها بخشی کوچک از این شکاف را پر میکرد.
در ساعات پایانی مذاکرات، این رقم نیز از متن حذف شد و به جای آن پیشنهاد «نقشه راه آنتالیا تا آدیسآبابا» مطرح شد تا منابع پایدار مالی برای سازگاری و زیان و خسارت شناسایی و در کاپ ۳۲ (۲۰۲۷) بررسی شود.
معنای این نتیجه برای افغانستان که یکی از آسیبپذیرترین کشورها در برابر تغییر اقلیم است، معنایی جز ادامهی فشار بر کشاورزان، مهاجرت اقلیمی و شهرهای کمآب ندارد.
کاپ ۳۱ نشان داد که فاصله میان شعارهای زیبا و اراده سیاسی هنوز بسیار زیاد است. اما شکست یک نشست، پایان راه نیست؛ تنها یادآوری دوباره این واقعیت است که زمان برای اقدام واقعی هر روز تنگتر میشود.






