حقوقدانان، آگاهان فقهی و عالمان دین، میگویند که تهیهی مسکن مناسب از مسئولیتهای شوهر و از مصداقهای نفقه است. به گفتهی آنان، مشوره و تفاهم میان زن و شوهر و درنظرگرفتن نیازهای خانواده در هنگام انتخاب محل زندگی، به آرامش، همدلی و استحکام زندگی مشترک کمک میکند.
به گفتهی کارشناسان، آموزههای اسلامی و قوانین، بر مشوره در تصمیمهای خانوادگی تأکید دارند و تفاهم زن و شوهر در انتخاب محل زندگی میتواند از بسیاری از اختلافهای خانوادگی پیشگیری کند. آنان، میافزایند که در صورت بروز اختلاف، بهتر است موضوع نخست از راه گفتوگو و سپس با میانجیگری بزرگان خانواده حلوفصل شود.
با این حال، شماری از اعضای خانوادهها، به سلاموطندار میگویند که در برخی موردها شاید بنابر مشغلههای زیاد کاری شان، در هنگام انتخاب محل زندگی، فرصت کافی برای ابراز دیدگاه شان فراهم نشده است. آنان، میگویند که گاهی فاصلهی محل سکونت از مرکزهای درمانی و برخی امکانات مورد نیاز، سبب دشواریهایی در زندگی روزمرهی خانواده شده است.
مدینه نوری از پروان، میگوید: «محل زندگی فعلی ما از خانوادهام فاصله دارد و مکتب و کلینیک نیز از خانه دور است. این موضوع گاهی رفتوآمد را برای من و فرزندانم دشوار میکند. امیدوارم در آینده شرایطی فراهم شود که محل زندگی ما به نیازهای خانواده نزدیکتر باشد.»
سعیده احمدی، شهروند دیگر، میگوید: «دو سال است در یک بلاک زندگی میکنیم. با دو کودک، رفتوآمد برایم دشوار است و فضای مناسبی برای بازی آنان وجود ندارد. گاهی نیز در بارهی امنیت فرزندانم نگران میشوم. امیدوارم در انتخاب محل زندگی، نظر و نیاز اعضای خانواده بیشتر در نظر گرفته شود.»
فرشته ایشانی از بلخ، نیز میگوید: «اکنون با اعضای خانواده در خانهای زندگی میکنیم که تنها یک اتاق در اختیار دارد. به دلیل کمبود فضا، انجام برخی کارهای روزمره دشوار میشود. امیدوارم در آینده امکانات بهتری برای زندگی مستقل خانواده فراهم شود.»
در همین حال، کارشناسان میگویند که از مکلفیتها و وجایب شوهر این است که برای خانواده مسکن تهیه کند؛ اما در انتخاب محل سکونت، شرایطی مانند امنیت، آرامش، رفاه، حفظ حیثیت و کرامت خانواده، نیازهای دینی، شرایط صحی، آموزشی و محیطی نیز مورد توجه قرار گیرد و از نگاه آموزههای اسلامی، مشوره با همسر در این زمینه نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
پرویز خلیلی، حقوقدان، میگوید: «بر اساس فقه حنفی، تهیهی مسکن از مکلفیتهای شوهر و از مصداقهای نفقه است. وجوب نفقه بر نصوص قرآن، سنت و احکام فقهی استوار است؛ اما در انتخاب محل زندگی، بر اساس اصل مشوره، بهتر است نیازها و شرایط همهی اعضای خانواده نیز مورد توجه قرار گیرد تا محیطی مناسب برای زندگی مشترک فراهم شود.»
گلحمید حمید، آگاه امور فقهی، در این باره میگوید: «از نگاه شریعت، یکی از حقوق زن بر شوهر تهیهی خانه برای سکونت است. این خانه باید از نگاه امنیتی و صحی مناسب و مصون باشد. فقها نیز بر فراهمبودن چنین شرایطی تأکید کرده اند. اگر سکونت در محلی سبب ضرر و مشقت شود، تلاش برای رفع آن مورد توجه شریعت قرار دارد.»
شریفالله شریفی، عالم دین، میگوید: «مشوره میان زن و شوهر در امور خانواده، از جمله در انتخاب محل زندگی، با آموزههای اسلامی سازگار است.» او با اشاره به آیهی ۳۸ سوره شوری، میگوید که اصل مشوره در تصمیمگیریهای خانوادگی میتواند به استحکام زندگی مشترک کمک کند.
مرضیه یقین، پژوهشگر امور خانواده، نیز میگوید که تفاهم میان زن و شوهر در تصمیمهای مهم زندگی به استحکام خانواده و کاهش اختلاف کمک میکند. به گفتهی او، هر گاه به دیدگاههای هر دو طرف توجه شود، زمینهی آرامش در خانواده بیشتر فراهم میشود. «زن و شوهر، دو عضو اصلی خانواده اند و در قسمت محل زندگی باهم باید مشوره و تصمیمگیری کنند. این کار باعث میشود که احترام متقابل و زندگی بهتر خانوادگی داشته باشند و اگر زن و شوهر در این زمینه با یکدیگر مشوره نکنند، ممکن است اختلافهایی در زندگی مشترک به وجود آید که در مواردی بنیان خانواده را با آسیب روبهرو کند.
کارشناسان، تأکید میکنند که مشوره و تفاهم میان زن و شوهر در انتخاب محل زندگی، افزون بر تأمین نیازهای خانواده، میتواند به کاهش اختلافها، تقویت احترام متقابل و استحکام زندگی مشترک کمک کند.
