ابتکار یک بانو در کابل برای ایجاد فارم سمارق، نه تنها به خودکفایی او انجامیده، بل به دهها زن دیگر نیز زمینهی کار و درآمدزایی را فراهم کرده است. فاضله سروش، دو سال پیش با سرمایهای اندک و تنها با تکیه بر علاقهی شخصی خود، کار فارمداری سمارق را در کابل آغاز کرد. او، میگوید که این ابتکار اکنون به منبع درآمد پایداری به او و دهها زن دیگر تبدیل شده است.
بانو سروش، در بارهی انگیزه و آغاز کارش، به سلاموطندار میگوید: «از دو سال به این سو به دلیل علاقهای که به سمارق داشتم، کار پرورش آن را شروع کردم. از آن جا که تا آن زمان تجربهای نداشتم و نمیدانستم این کار چه گونه انجام میشود، یکی_دو ماه تحقیق کردم و سپس با دو هزار افغانی سرمایه، اقدام به ایجاد یک فارم کوچک کردم.»
موفقیت در نخستین تجربه، انگیزهای برای توسعهی کارش شد. او تصمیم گرفت فارم بزرگتری ایجاد کند و به دنبال خرید تخم سمارق نیز برود. به گفتهی او، این مسیر با همکاری یکی از بانوان دیگر هموارتر شد. «وقتی حاصل خوبی گرفتم، علاقهام بیشتر شد. فارم دوم را بزرگتر ساختم و با یکی از خانمها شریک شدم که در خانهاش یک زیرزمینی بزرگ داشت. پس از ایجاد این فارم مشترک و دیدن نتایج مثبت، به سمت تحقیق و تولید تخم سمارق رفتم و خوشبختانه نتیجهی خوبی گرفتم.»
به گفتهی بانو سروش، این فارم افزون بر خودکفایی مالی او، زمینهی آموزش و اشتغال غیرمستقیم را به زنان در پنج ولایت دیگر نیز فراهم کرده است. او، در این باره میگوید: «در جریان کار روی فارم دوم، تقریباً به ۵۰۰ زن آموزش دادم. تخم سمارق را به ولایتها صادر کردم و به خانمها توصیه کردم که در خانههای خود فارم ایجاد کنند. خوشبختانه امروز تخم سمارق به ولایتهایی مانند هرات، غور، لغمان، پکتیا، بلخ و لوگر برده میشود و در آنجا فارمهای سمارق ایجاد شده است.»
با این حال، او تأکید میکند که مسیر موفقیت بدون چالش نبوده است. مهمترین مشکل، نبود زمین مناسب برای توسعهی کشت و پرورش سمارق است. «بزرگترین مشکل من کمبود جا بود. ما توقع داشتیم که وزارت زراعت زمینی را در اختیار ما قرار دهد.»
منیژه صافی، یکی دیگر از زنان فعال در این زمینه که در کابل فارم سمارق راهاندازی کرده است، از چالشهای فراروی خود چنین میگوید: «تنها مشکلی که داشتیم، نبود بازار فروش بود. برای فروش منظم نیاز به لابراتوار معیاری، وسایل توزیع و بخشهای بستهبندی است. تا کنون از سوی هیچ نهاد دولتی یا غیردولتی پشتیبانی نشدهایم و همکاری نکرده اند.»
حوریه احمدی از جوزجان که از جملهی زنان شاغل در این بخش است، میگوید: «پارسال در زمستان فارم سمارق ایجاد کردیم و نتیجهی مثبت گرفتم. خوشحالم که موفق شدم. کار در ابتدا آزمایشی بود؛ اما با رهنماییهای آنلاین خانم سروش نتیجهی خوبی گرفتم.»
حمیده صدیقی از بغلان که از جملهی زنان شاغل در این بخش است، نیز میگوید: «با سرمایهی کم، حدود دو هزار افغانی، شروع کردم و اکنون روی هفت فارم کار میکنیم. خوشحالیم که نه تنها برای خود ما، بل که برای چندین خانم دیگر نیز غذای خوب و پروتینی فراهم میکنیم که هم خود شان استفاده میکنند و هم به فروش میرسانند.»
در همین حال، هویدا حدیث، فعال حقوق زن، گسترش چنین ابتکارهایی را در کاهش بیکاری زنان مؤثر میداند. او، از حکومت میخواهد که از این گونه فعالیتها پشتیبانی کند. «فعالیت زنان در کشت سمارق به توانمندسازی اقتصادی آنان کمک کرده و جایگاه شان را در بخش زراعت تقویت میکند. باید از حاصلات آنان در داخل کشور استفاده کنیم. نهادها و وزارت زراعت برای گسترش حضور زنان در فارمها باید کمک کنند و زمین مناسب برای کشت و زراعت در اختیار شان قرار دهند.»
شاکر یعقوبی، کارشناس مسائل اقتصادی، نقش زنان در بخش زراعت را اساسی ارزیابی میکند و میگوید که پشتیبانی از کار زنان در این عرصه میتواند به کاهش ناداری و بهبود وضعیت اقتصادی خانوادهها بینجامد. او، میافزاید: «نقش زنان در زراعت افغانستان از کشت و برداشت محصولات گرفته تا پروسس ابتدایی و نگهداری مواد غذایی، غیرقابل انکار است. در بسیاری از مناطق روستایی، زنان ستون اصلی تولیدات زراعتی به شمار میروند و حضور فعال آنان باعث افزایش عواید خانواده و کاهش فقر میشود؛ اما آنان با چالشهای جدی مانند دسترسی به زمین، سرمایه، بازار فروش، آموزشهای فنی و تکنولوژی نوین روبهرو اند. اگر کشاورزان زن به قرضههای کوچک و بازارهای منظم دسترسی پیدا کنند، میتوانند نقش مؤثرتری در رشد اقتصادی کشور ایفا کنند.»
داستان موفقیت فاضله سروش و دیگر زنان فعال در فارمداری سمارق نشان میدهد که با سرمایهی اندک و ابتکار فردی میتوان زمینهی اشتغال و توانمندسازی زنان را فراهم کرد. با این حال، نبود حمایتهای نهادی، کمبود زمین مناسب و مشکلات بازار فروش، همچنان چالشهای جدی پیش روی این قشر تلاشگر است.
