در شهر جلالآباد، مرکز ننگرهار و ولسوالیهای اطراف آن، بیشتر وقتها مشاعرههای فرهنگی برگزار میشود که در آن شمار بسیاری از شاعران و نویسندگان جوان شرکت میکنند. این برنامهها، برای شاعران جوان فرصتی شمرده میشود تا ذوق و استعداد خود را نشان دهند و در عین حال، سخنانی را که بیان آنها به زبان ساده برای شان دشوار است، در قالب شعر به دیگران منتقل کنند.
در این گزارش با نُه جوان (چهار جوان پسر و پنج جوان دختر) گفتوگو شده است. شعیب عزیز ریحان، باشندهی ننگرهار که از هشت سال به این سو در جریانهای ادبی شرکت میکند، در بارهی نقش جوانان در مشاعرهها میگوید: «در حال حاضر، بزرگترین نقش جوانان در مشاعرهها رساندن پیامهای شان به مردم است. آزادی بیان در شعر نسبت به نثر بیشتر محفوظ است. آن سخنانی که انسان نمیتواند در نثر بگوید، معمولاً در قالب شعر بیان میکند. این خود یک راه مناسب برای آزادی بیان و انتقال پیام است.»
سلاموطندار را در اکس دنبال کنید
مشاعرهها و نشستهای فرهنگی در تقویت ظرفیت، پیشرفت و تشویق جوانان بسیار مؤثر است. سندخان شفق، باشندهی ولسوالی مومندرهی ننگرهار که از بیش از هفت سال به این سو در ایجاد جریان فرهنگی و ادبی «سباوون ستوری» نقش داشته، رهبری ۱۵ نشست را نیز برعهده گرفته است و هماکنون نیز ریاست جریان ادبی مومندره را بردوش دارد، در این زمینه چنین میگوید: «از زمانی که با قالبهای ادبی در شعر و شاعری آشنا شدهام، در مشاعرهها شرکت میکنم. در بسیاری از مشاعرهها و مکانهای فرهنگی ننگرهار حضور داشتهام. در این محفلهای ادبی با شخصیتهای برجسته شرکت کردهام. شخصاً از این نشستهای فرهنگی و ادبی بسیار آموختهام.»
خواستهها بر آن است که برای کشف استعدادهای جدید، رشد آنها و تقویت جسارت جوانان، این گونه برنامهها افزایش یابد. نصر زواک، شاعر جوان و فارغ از رشتهی ادبیات، میگوید: «به باور من، اهمیت مشاعرهها و محفلهای ادبی در جامعه از هر زمان دیگر بیشتر است؛ زیرا همین مشاعرهها هستند که به جوانان جرئت میدهند تا ناگواریهای جامعه را بازتاب دهند. هرچه تلاشهای فرهنگی و ادبی افزایش یابد، به همان اندازه استعدادهای بیشتری در جامعه کشف میشوند. وزارت اطلاعاتوفرهنگ و ریاستهای مربوطه مسئول اند که چنین فعالیتهای فرهنگی را تداوم بخشند. حتا خواهران نیز باید به شعر و شاعری تشویق شوند؛ چون این میتواند بسیار مؤثر واقع شود.»
پاسداری از ادب و شاعری، پاسداری از هویت است؛ اگر شاعری از میان برود، احساسات، وجدان و ارزشها نیز به تدریج از بین خواهند رفت. از طریق شعر و شاعری، نویسندگان و شاعران میتوانند اندیشهها و دیدگاههای خود را با زبانی هنرمندانه و غیرمستقیم به ذهن و فکر جامعه انتقال دهند، زبان خود را غنا بخشند و برای پاسداری از هویت فرهنگی در برابر استعمار فکری بکوشند.
لایق شینواری، باشندهی ولسوالی اچین، در همین زمینه میافزاید: «اگر جامعهای هویت و شناسنامهی خود را از دست دهد، همواره زیر سلطهی استعمار فکری و سیاسی دیگران قرار خواهد گرفت و به تدریج هویت ما از بین خواهد رفت و از نظر فرهنگی عقبمانده خواهیم شد. از ریاست اطلاعاتوفرهنگ و دیگر نهادهای مربوط در ولایت میخواهم که برنامههای متنوعی برای نسل جوان فراهم کنند، آنها را مورد تقدیر قرار دهند، جوایزی برای شان در نظر گیرند و برنامههای رقابتی یا تشویقی برای آنها برگزار کنند.»
با توجه به علاقه و اشتیاق روزافزون جوانان، اکنون در بسیاری از محفلهای عروسی نیز مشاعرهها در شبها برگزار میشود. میوند درزار، یکی از شاعران جوان، این گونه نشستها را در تبادل اندیشه، تقویت فکری، خلاقیت و گسترش فعالیتهای ادبی بسیار مفید میداند. «۱۷ یا ۱۸ سال میشود که در چنین محفلهای فرهنگی در ننگرهار، کنر، لغمان، کابل و دیگر مناطق دور و نزدیک اشتراک میکنم. علاقهی جوانان به مشاعره بسیار زیاد است؛ زیرا امروزه شرایط به گونهای است که جز این محفلها، زمینهی دیگری برای نشستها و مجالس دوستانه فراهم نیست. برای آنها، این تنها تفریح، سرگرمی و حتا ورزش محسوب میشود؛ تا جایی که حتا در مراسم عروسی نیز مشاعره بسیار رایج شده است. بنابراین، این یک نیاز است.»
سلاموطندار را در تلگرام دنبال کنید
در همین حال، صدیقالله قریشی، آمر اطلاعات ریاست اطلاعاتوفرهنگ ننگرهار، ضمن اعلام پشتیبانی از شاعران، اطمینان میدهد که امکانات بیشتری برای آنها فراهم خواهد شد و حتا در چاپ آثار شان نیز همکاری خواهند کرد. «ریاست اطلاعاتوفرهنگ به صورت کل، تنها مرجع سازماندهی برنامههای فرهنگی است. در گذشته، برنامههای فراوانی برگزار کردهایم؛ نشستهای مردمی، مشاعرهها، محفلهای ادبی. با نویسندگان، قلمداران و شاعران فرهنگی نشستهای دوامدار داشتهایم. همچنین دو مشاعرهی سنتی داریم که یکی مشاعرهی گل نارنج و دیگری گل نرگس است. برای تشویق شاعران تازهوارد و تقویت ذوق آنها، برنامههایی ترتیب میدهیم.»
شاعران تنها آفرینندگان واژهها نیستند، بل پیامآوران اندیشه، بیان و تغییر نیز به شمار میروند. خواست عمومی این است که نهادهای مسئول این روندهای فرهنگی را به طور جدی پیگیری و پشتیبانی کنند و فضایی فراهم کنند تا جوانان بیشتر برای بیان، نوآوری و رشد فرهنگی تلاش کنند.
