اوتمیشده، قیش کیچهلری عایلهلرده اولتیریش و ایرتکلر ایتیش بیلن اوتردی. کتتهلر جسارت، مهارت، صبر، دوستلیک و اخلاقی قدریتلر حقیدهگی حکایهلرنی سوزلب بیرر، یاشلر ایسه، قلب-جان و ذوق بیلن تینگلشر ایدی. قصه ایتیش محلی مدنیتنی کیینگی اولادلر گه ییتکزیش و عایلهوی رشتهلرنی مستحکملشنینگ مهم یوللریدن بیری ایدی. قیشکی ایرتکلر عادتده سوزگه مهارتلی و شیرین تیلگه ایگه آدملر تامانیدن مخصوص مهارت بیلن حکایه قیلینر، شونینگ اوچون کتتهلر و بالهلر هم اونی تینگلش گه جوده اینتیلر ایدیلر.
بوگون، تکنالوژی واسطهلری حیاتیمیز گه کینگ کولمده کیریب کیلیشی بیلن بو مدنیت استه-سیکین یوقالیب، اورنینی تلفون، تلویزیون و انترنت کبی واسطهلر ایگللهدی و عایلهلرنینگ تورموش طرزی اوزگردی. کوپلب یاشلر و اوسمیرلر قیش تونلرینی هوشمند تلفونلر ایچیدهگی نرسهلرنی تماشا قیلیش و اجتماعی ترماقلرده سیر قیلیش بیلن اوتکزماقده.
پروانلیک اکبر زرگر، ایلگری قصه ایتیش مجلسلرینینگ تینگلاوچیلریدن بیری بولگن، اوروشلر و اوزاق ییللیک مهاجرت بو ییغیلیشلرنینگ پرچهلنیشیگه سبب بولگنینی بیلدیرهدی. اونینگ سوزلریگه کوره، یاشلرنینگ تکنالوژیدن کینگ فایدهلنیشی هم جمعیتدهگی قصه ایتیش مدنیتینینگ سونیب باریشیگه تأثیر قویگن.
او شوندهی دییدی: «تونلرده آدملر بیرگه اولتیرگنلریده، هر بیر کیشی اوزی بیلن بیر قصه آلیب کیلردی و حتا قیسی قصه یخشیراق ایکنینی سالیشتیرردی. کیمنینگ قصهسی یخشیراق بولسه، باشقهلر اونگه مقتاو ایتیشردی و آدملر ابو مسلم خراسانی، شیرین و فرهاد، لیلی و مجنون، حافظ کتابی همده رستم و سهراب حقیدهگی حکایهلر گه کوپراق قیزیقر ایدی. بیراق بوگونگی کونده حالت جوده اوزگردی و قصه ایتیش اورنینی تکنالوژی، انترنت و موبایل تلفون ایگللهدی.»
تخارلیک عبدالاحد احد، ایلگری قیش کیچهلرینی دوستلری بیلن بیرگه اولتیریب، قصه ایتیش آرقهلی اوتکزگن و کوپلب روایتلرنی ایشیتگن کیشیلردن بیری. او افغانستانده بو مدنیتنینگ سونیب باریشیدن خواطر بیلدیریب، آدملر اوز مدنیتلرینی جانلی سقلشلری کیرهک دییدی.
اونگه کوره: «افسوس کی، قصه ایتیش هم یوقالگن و خلقنینگ عنعنهلری، عادتلری و مدنیتی هم یوقالگن. ایلگری جوده کوپ اورنکلی حکایهلر بولردی، قهرمانلیک و جسارت حقیدهگی حکایهلر. اوتمیشنی ایسلهگنیمده جوده اچینهمن، آدملر اوز مدنیتلرینی جانلی سقلشلری کیرهک.»
پروان یشاوچیسی شاعر و یازووچی عبدالواحد عایلشبروز گه کوره، اوتمیشده آدملر قیش کیچهلریده بیرگه ییغیلیب، قصه ایتیش آرقهلی ساووق کیچهلرنی ایلیق و صمیمی محیطده اوتکزیشر ایدی.
او شوندهی دییدی: «اوتمیشده دوستلر قیش کیچهلریده ییغیلر ایدی، بخاری یا کی صندلی اطرافیده اولتیریب قصه ایتر ایدیلر، شعرخوانلیک بولردی، بو ایسه آدملر اورتهسیدهگی بیرلیک و دوستلیکده کتته رول اوینردی.»
کابلدن تعلیم بولیمی بیلرمانی محبوبالله موحد، اوتمیشده آدملر کیچهلرنی بیرگه قصه ایتیش و صحبتلشیش آرقهلی اوتکزر ایدی، بیراق بوگون کوپلب یاشلر تکنالوژی و تلفونلردن فایدهلنیب، کیچهلرنی مجازی محیطده اوتکزیشماقده دییدی.
اونگه کوره: «اوتمیشده آدملر قیش کیچهلریده ییغیلیب و قصه ایتیشر ایدی، بیراق بوگون دنیا رواجلنیشی و تکنالوژینینگ کیریب کیلیشی بیلن آدملر ترقی ایتیش گه اینتیلماقده؛ هر کیمده بیر موبایل تلفون بار و انترنت حیات گه کیریشی بیلن بو مدنیت سونیب کیتدی.»
افغانستانده قصه ایتیش مدنیتی خلق عمومی کیملیگینینگ بیر قسمی بولیب، روایتلر، افسانهلر و ایرتکلر ولایتدن ولایت گه آزگینه و کیچیک فرقلر بیلن ییتیب بارهدی؛ اونینگ اونیتیلیشی ایسه فقط بیر مدنی عنعنهنی یوقاتیش ایمس، بلکی اولادلر اورتهسیدهگی باغلنیشنینگ اوزیلیشی دیمک دیر. بو میراثنی جانلی سقلش عایلهلرنینگ اعتباریگه و اونی یاش اولاد گه ییتکزیش گه باغلیق بولیب، شونده ایرتکلر قیشنینگ ساووق کیچهلرینی ینه ایلیقلیک بیلن تولدیریشی ممکن.
