ساووقدن یاناقلری کوکریب، تنهسی بیرآز تیترر ایکن، او کیچکینه قوللری بیلن اروهنی تارتماقده. گرچی بیر لحظه قوللرینی آغزیگه یقینلشتیریب ایسیتیشگه محتاج بولسه-ده، مجبوریت اونگه توختشگه امکان بیرمهیدی و بار کوچی بیلن قولیده قالگن یوکنی منزل گه ییتکزیش گه اورینهدی.
محمدحسن ۱۰ یاشده، او گپلری آرهسیده مکتب گه باریشنی خواهلشینی ایتهدی، بیراق آتهسینینگ عایله احتیاجلرینی تأمینلشگه قوربی ییتمسلیگی اونی یوکنینگ بیر قسمینی اوز زمهسیگه آلیشگه مجبور قیلگن؛ شو سببلی او مکتب گه باره آلمهگن.
او شوندهی دییدی: «تینگداشلریم کبی مکتب گه باریب اوقیشنی خواهلهی من، بیراق آتهم مردکار، بیز ایسه آلتی کیشیمیز. بعضی هفتهلرده او فقط ایکی یا کی اوچ کون ایش تاپه آلهدی، تاپگن پولی اوی-روزغار گه ییتمهیدی. شو سببلی قول اروهسی بیلن آدملرنینگ یوکلرینی تشیب بیرهمن. بعضی کونلری ۱۰۰ یا کی ۱۵۰ افغانی تاپهمن و اونی آتهمگه بیرهمن، روزغار خرهجتلریگه ایشلتهمن.»
میمنه شهریده کوپلب بالهلر محمدحسن کبی حکایه قیلیشهدی؛ بو حکایهلرده اولر گه بالهلیکدهگی اویین-کولگو اوچون وقت بیریلمهیدی و اولر اوز یاشلریدن آلدین وایه گه ییتیشگه، حیات بیلن ایرته تنیشیش گه مجبور بولهدی.
اوشبو بالهلردن بعضیلری، میمنه شهریدهگی موترلرنی تعمیرلش سراییده ایشلهماقدهلر. ۱۲ یاشلی عبدالمطلب ایسکی و یاغلی کییمیده، قولیده پیچکش بیلن موترنینگ پرزهلرینی ییچیب و اورنتماقده.
اونگه کوره، عایلهسی قوروقچیلیک طفیلی کوهستان تومنیدن، میمنه شهریگه کوچیب کیلگن؛ بیراق قشاقلیک اولر بیلن بیرگه کیلگن و مکتب باریشگه امکان بیرمهگن.
یوزیدهگی ناخوش کیفیت بیلن، او شوندهی دییدی: «آتهم دهقان ایدی. یامغیر یاغگنده غله حاصلی کوپ بولردی و حیاتیمیز یخشی اوتردی. بیراق قوروقچیلیک کیلیب، حاصل کمهیدی و حتا قوروق نان هم ییتمهی قالدی. مجبور بولیب شهر گه کوچیب کیلدیک. حاضر آتهم یول بوییده پایافضل تیکهدی (موچیگرلیک) و کونیگه ۱۰۰ – ۱۲۰ افغانی تاپهدی. بو پول ییترلی ایمس، شونینگ اوچون مین شو ییرده ایشلهی من و کونیگه ۱۰۰ افغانی ایش حقی آلهمن.»
مستریخانهلردن بیرآز نریده، نجارلیک آوازی ایشیتیلهدی؛ اونینگ یانیده ایکی-اوچ نفر باله ایشلش بیلن مشغول. شو ایشخانهلردن بیریده ۱۳ یاشلی اولوغبیکنی کورهمن؛ او فقط تورتینچی صنفگچه اوقیگن ، بیراق اوچ ییل اول آتهسی وفات ایتگچ، مکتبنی ترک ایتیشگه و عایلهسینینگ احتیاجلرینی تأمینلش اوچون محنت بازاریگه کیریشگه مجبور بولگن.
او، اوتمیشی حقیده گپیررکن، کوزلریگه یاش قلقَب شوندهی دییدی: «آتهم دولت خذمتچیسی ایدی و اونینگ معاشی حیاتیمیز گه ییترلی ایدی. مینی مکتب گه یوبارر، درسلریمده یاردم بیرردی. بیراق او کسل بولیب قالدی، ییققن پولیمیز شفاکار و دارو-درمان گه صرفلندی، بیراق فایده بیرمهدی. وفاتیدن سونگ مین عایلهنینگ باقوچیسیگه ایلندیم. مکتبنی تشلب نجار شاگردی بولدیم. حاضر کونیگه ۱۵۰ افغانی آلهمن، آنهم هم کیر یوویش و نان یاپیش بیلن یاردم بیرهدی، اما حیاتیمیز هنوز جوده آغیر.»
بو اوچ بالهنینگ حیاتی، فاریابده یشهیاتگن کوپلب بالهلرنینگ آغیر احوالیدن نمونه حسابلنهدی؛ عایلهلرنینگ قشاقلیگی، سرپرستسیزلیک و اجتماعی قوللب-قوتلنمسلیک سببلی اولر محنت قیلیش گه مجبور بولیب، عایلهسی اوچون بیر بُورده نان تاپیش یولیده حیات بیلن کورهشیشگه مجبور بولگنلر.
بو بالهلر، بالهلیکدهگی اویین-کولگو، بالهلیک احتیاجلری و حتا تعلیمدن اوزاقلشیب، ناانیق کیلهجک تامان آلغه بارماقده.
