ایران دن مملکت گه قیتریلگن عیاللردن قطارینینگ ایتیشلریچه، برچه نرسهلری چیگره اوتامانیده قالیب و حاضر ایسه بالهلری بیلن بیرگه قیین وضعیتده حیات کیچیرماقدهلر.
ایران ده ۱۰ ییل حیات کیچیریشدن کیین بو مملکتدن چیقریلگن ۳۰ یاشر بلقیسنینگ ایتیشیچه، افغانستان گه کیلگنیدن آلتی آی اوتگنی بیلن، حیاتی عادی وضعیتگه قیتمهگن. «بیزلرنی شهر ایچیده قولگه آلدیلر؛ ایکی قیزیم اویگه ایدی و یالغیز بالهلریمنی بیر بیک کییم بیلن آلیشگه رخصت بیردیلر؛ برچه نرسهم ایران ده قالدی؛ یولده پیچاق چیقریب و هر رقم بهانه بیلن پوللریمیزنی آلدیلر.»
حاضر کرایی بیر اویده حیات کیچیرهدیگن اوشبو عیالنینگ کوپهیتیریشیچه، ایکی کسل بالهسی اوچون باشپنه قوریش اینگ بویوک تشویشیگه اَیلهنیب و بو وضعیت، اونینگ روحی قیینچیلیککه چلینتیرگن. «بعضا نفسم قیسهدی؛ ییغلهیمن و نیچه مرته اوزیممی اولدیرماقچین بولدیم.»
بلقیسنینگ کوپهیتیریشیچه، تورموش اورتاغی ایران دن چیقریلگنیدن کیین بالهلری نیازینی تامینلش مقصد، قیته ناقانونی شکلده مذکور مملکت گه کیتگن. «تورموش اورتاغیم ایران ده کرایی بیر اتاق آلیب، خرهجتی کوپ و درآمدی آز دیر. بیزلر بو ییرده یالغیز بیر مرته جوزجان قاچقینلر ریاستی آرقهلی یاردم قولگه کیلتیردیک.»
آلتی آی آلدین ایران دن چیقریلگن جوزجان یشاوچیلریدن باشقه بیری ۶۰ یاشر ماهبیبینینگ ایتیشیچه، یونگ ییگیریش بیلن حیات خرهجتلریتینی تامینلماقده. ایران ده تورموش اوتاغینی قولدن بیرگن ماهبیبینینگ کوپهیتیریشیچه، هوا ساووق بولیشی بیلن یونگ ییگیره آلمهی و قیینچیلیک بیلن روپهره بولگن. «دایم یونگ کیلتیرهمن؛ حاضر قیش و اتاقیمیز ساووق دیر. یاقیلغی مادهمیز یوق و ساووق هواده قولیم آغریدی و ایشله آلمهیمن.»
مذکور حکایهلر، افغانستان گه قیتگنلر حیاتینینگ یالغیز بیر چیکهسی دیر. افغانستان یشاوچیلریدن قطاری ایران و پاکستان دن قیتیشدن کیین، یامان بیر شرایطده قالگنلر.
بیش کیشیلیک عایله سرپرستی بولمیش مملکتگه قیتریلگنلردن بیری ۴۱ یاشر کاملهنینگ ایتیشیچه، عایله نیازلرینی تامینلش اوچون آنهسی بیلن بیرگه اهالی اوییده نان پیشیریش، کییم یوویش و صفاکارلیک بیلن شغللنهدی.
مذکور عیالنینگ کوپهیتیریشیچه، اوغیللری ایشلاوچی بولیب و ایش بازاری یوقلیگی سبب، کوپینچه پیت بوش قول بیلن اویگه قیتهدیلر. «بیر کون ایش بار و بیر کون یوق. اوغیللر هم بعضا بوش قول بیلن اویگه قیتهدیلر.»
اوشبو عیاللر، اسلام امیرلیگی و یاردم بیرووچی نهادلردن، حیاتنینگ دستلبکی امکانیتلریدن فایدهلنیش و ایش زمینهسی یرهتیلیشینی سورهگنلر.
بوندن آلدین، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ قاچقینلر ایشلری بوییچه عالی کمیسارلیگی، قیتگنلردن قطارینینگ سرمایهسیز، ییغیلگن پوللری بولمسدن، باشپنهسیز یا_ده ایشسیز شکلده افغانستانگه قیتگنلری و اوزلری بیلن عایلهلرینینگ دستلبکی نیازلرینی تامینلشده جدی قیینچیلیک بیلن روپهره بولگنلرینی ایتگن.
بو نهادنینگ معلوماتی اساسیده، اوتگن میلادی ییلده ایران و پاکستان دن افغانستانلیک ایکی میلیون ۸۰۰ مینگ کیشی مملکتگه قیتگن.
