فاریابده اسلام امیرلیگی امر معروف و نهی منکر ریاستی، مملکتده عملده بولگن حکملر گه اساسلنیب بالهلیکده توی قیلیش و مجبوری نکاحلرنینگ آلدینی آلهیاتگنینی ایتسه-ده، اوشبو گزارشده صحبت قیلگن بعضی عیاللر، توی حقوقی بارهسیده ییترلی معلوماتی یوقلیگی سببلی بالهلیکده توی قیلیش و مجبوری تورموش گه چیقیشگه راضی بولگنلرینی ایتهدیلر.
فاریاب ولایتی کوهستان تومنی یشاوچیسی ۲۵ یاشلی کریمه، ۱۰ یاشرلیگیده تورموش گه چیقریلگن و ایندیلیکده ۵ باله آنهسی دیر ایتیشیچه، بیرینچی حاملهدارلیگیده کوپ عذاب چیککن، چونکی تنهسی هنوزگچه آنه بولیشگه تیار بولمهگن و ایندی تورموش اورتاغی وفاتیدن سونگ، عایلهنی فقط اوزی باقیب و برچه احتیاجلرینی تأمینلش گه مجبور بولگن.
او شوندهی دییدی: «مینینگ حیاتیم هیچ قچان آسان بولمهگن. هر کونی بالهلریم آچ قالمسلیگی اوچون حرکت قیلهمن، بیراق اوزیم چرچهگن و کسلمن. هیچ قچان حیاتیمدن راضی ایمسمن، بیراق دوام ایتتیریشدن باشقه چارهم یوق. ایریم ایرانده ایشچی بولیب ایشلردی، اما ییللر آلدین ایش وقتیده بنادن ییقیلیب کیتدی و شوندن سونگ فقط اوزیم عایلهنی باقیشگه مجبور بولدیم.»
فاریاب فردوس تومنی یشاوچیسی ۱۳ یاشلی عایشه، مجبوراً تورموش گه چیقریلگنیدن کیین، ایرینینگ معتاد بولگنی و زورهوانلیک قیلیشی سببلی، ینه آتهسینینگ اوییگه قیتیب و کیچیک قیزی بیلن بیرگه یشهماقده.
او شوندهی دییدی: «ایریم هردایم مینی کلتکلر ایدی و بیر آز وقتدن بیری اوندن هیچ خبریم یوق و قییرده ایکنلیگینی و نیمه ایش قیلهیاتگنینی بیلمهیمیز. مین و قیزیم یالغیز قالدیک. حیاتیمدن راضی ایمس من، بیراق کمبغللیک بیزنی مجبور قیلدی.»
میمنهلیک ۱۷ یاشلی عزیزه، ۱۴ یاشرلیگیده مجبوری شکلده تورموش گه چیقریلگنینی بیلدیرهدی: «کیچیک ایناغهسی توغروق پیتیده بوینی سیندی و باشینی توخته آلمسدی. عایلهسی اونینگ دوالش گه کوچی ییتمسدی و عزیزهنینگ تورموش گه چیقریش یگانه یول ایدی – عایله احوالی یخشیلنیشی اوچون.»
روانشناس و «عیال آنلاین بیلیم یورت» روانشناس فاکولتهسی باشلیغی عادله زمانی، اوشبو قیزلرنینگ احوالینی تشویشلی دیب بیلهدی. اونگه کوره: «کیچیکلیکده تورموش گه چیقریش قیزلرنینگ تنه و روحی سلامتلیگینی تهدید قیلهدی. وایه گه ییتمهگن قیز قوشمه حیاتنی باشقره آلمهیدی بو ایسه اونینگ کیلهجکده تورلی معمالر بیلن دوچ قیلیشی ممکن.»
عیال حقوقی فعالی مژده عزیزی شوندهی دییدی: «قشاقلیک، اقتصادی ضعیفلیک و اجتماعی باسیملر سببلی عایلهلر قیزلرینی کیچیکلیکده تورموش گه چیقرهدی. بو ایش نهفقط قیزلرنینگ انسانی حقوقینی بوزهدی، بلکی اولرنینگ تنه و روحی سلامتلیگینی خوف بیلن اوچ قیلهدی.»
قیزلرنی کیچیکلیکده تورموش گه چیقریش حقیده، دین عالمی عبدالحمید شوندهی دییدی: «اسلام، قیز راضی بولمسدن اونی تورموش گه چیقریش گه ایزین بیرمهیدی. هیچ کیم حتا عایلهسینینگ حقی یوق قیزنی وایه گه ییتمسدن و او راضی بولمسدن آلدین تورموش گه چیقرسه. مجبوری نکاح، نهفقط دین نقطهی نظریدن منع ایتیلگن، بلکی قیزلرنینگ تنه، روح و اجتماعی سلامتلیگینی خوف بیلن دوچ قیلهدی.»
شو بیلن بیرگه، فاریاب امر معروف و نهی منکر ریاستیدهگی منبع، اسمی سر قالیش شرطی بیلن ایتیشیچه: «اگر قیزنینگ نکاحی قانونی یاشدن کیچیک یا کی مجبوری بولسه، حتا عایله راضی بولگن تقدیرده هم، بیز اونگه توسقینلیک قیلهمیز. قیزنینگ راضیلیگی بولمسه، نکاح بیکار دیب اعلان قیلینهدی. یشاوچیلرنینگ شکایتلری تیزکار کوریب چیقیلهدی و عیبدارلر محکمه گه تنیشتیریلهدی.»
شو بیلن بیرگه، خلقارا تشکیلاتلرنینگ گزارشلریده، دنیا مقیاسیده افغانستانده قیزلر کیچیکلیکده اینگ کوپ تورموش گه چیقریلهدیگن مملکتلردن بیری دییلگن؛ ۲۹ فایز قیزلر ۱۸ یاشنی تولدیرمسدن تورموش گه چیقریلهدی و بو رقم بعضی ولایتلرده ۵۰ فایز گچه ییتهدی، بو مسئله افغانستانده جدی معمالردن بیری دییلهدی.
