سوریه که سالها میدان گرم درگیریهای مسلحانه بود و از پیامدهای جنگ رنج میبرد، با برقراری ثبات نسبی در حدود دو سال پسین و بالاگرفتن تنشها میان امریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر، اینک تلاش دارد در بحبوحهی درگیریهای منطقهای به یکی از مناطق نسبتا آرام تبدیل شود. البته آرامش نسبی حاکم در سوریه گاهگاهی از مرزهای منتهی به اسرائیل و در تازهترین مورد از سوی اردن، تهدید شده و میشود؛ اما با آنهم در مقایسه به تنشهای اخیر و با توجه به گذشتهی وخیم این کشور در پی جنگهای ویرانگر، اکنون به لحاظ امنیتی در وضعیت خوبی قرار گرفته است.
بر بنیاد گزارش رسانههای معتبر، سوریه از فرصت پیشآمده با تنشهای اخیر میان ایران و امریکا، برای بهبود و تقویت رابطهاش با غرب و کشورهای عربی استفاده کرده و از آغاز درگیریها سیاست بیطرفی را در پیش گرفته است. عبیده غضبان، یکی از مقامهای وزارت امور خارجهی سوریه، به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفته است: «کشورش خود را به عنوان راهحلی برای بحرانهای راهبری منطقه معرفی میکند و تأکید کرده که سوریه هیچ منفعتی در همپیمانی با هیچ یک از طرفهای جنگ روان ندارد.»
احمد الشرع، رییسجمهور موقت سوریه، درحاشیهی دومین حضورش در مجمع دیپلماسی انتالیا در ترکیه با اشاره به رابطهی میان دو کشور گفت که «فرصتهای بزرگی برای اتصال منطقهای میان سوریه و ترکیه وجود دارد.» الشرع سوریه را برای منطقه در شرایطی به عنوان یک شریک ثبات منطقهای معرفی میکند که هنوز مشکل این کشور با اسرائیل حل نشده و آن گونه که اشاره شد، مناطقی از این کشور جدیدا از سوی اردن مورد حملههای شدید قرار گرفته است. این وضعیت میرساند که هنوز برخی کشورهای منطقه به سوریه نگاه تردیدآمیزی دارند. یکی از تلاشهای حکومت جدید سوریه در سایهی تنشهای اخیر و با توجه به موقعیت جغرافیایی سوریه، معرفی این کشور به عنوان مسیر جایگزین و امن برای انتقال صادرات نفت، با مختلشدن مسیرهای سنتی آن، در تنگهی هرمز است. الشرع چندی پیش به صراحت اعلام کرد که «سوریه شریان جایگزین و امنی است که آسیای مرکزی و خلیج فارس را به قلب اروپا متصل میکند.» عبیده غضبان نیز در این باره توضیح داده بود که «اکنون محمولههای نفتی با کامیون از عراق به سوریه منتقل میشود و سپس از طریق بندر «بانیاس» در دریای مدیترانه به بازارهای اروپا ارسال میشوند.»
با این حال، بندر«بانیاس» در سوریه خود را برای دورزدن تنگهی هرمز، دارد به عنوان یک شریان جایگزین مطرح میکند؛ اما با توجه به اینکه بخش بزرگ انتقال محمولهها با کامیونها در خشکه صورت میگیرد، معلوم نیست که اگر تنشها ادامه پیداکند میتواند مؤثر تمام شود یانه؟ چون این مسیر نسبت به حملونقل دریایی خیلی پرهزینه است.
نوح بوسنی از مشاوران ارشد امور سوریه در «گروه بحران بینالمللی» میگوید که توانایی سوریه در حفظ بیطرفی تا حدی به «زمانبندی خوششانش» بستگی دارد؛ چون کاهش حضور نظامی امریکا در شرق سوریه پیش از آغاز جنگ با ایران، این کشور را از حملههای تلافیجویانهی ایران دور نگه داشته است. یعنی اگر تا زمان آغاز جنگ مشترک امریکا و اسرائیل در برابر ایران، روند خروج نیروهای امریکایی از سوریه پیشرفتی نمیداشت و نیز داراییهای امریکا در این کشور محدود نمیشد، احتمال هدفقرارگرفتن سوریه درست مثل سایر مواضع امریکایی در کشورهای عربی دیگر، به قوت خود وجود داشت. این تلاشها در حالی صورت میگیرد که به گفتهی بوسنی سوریه با جود حفظ بیطرفیاش، از پیامدهای جنگ نمیتواند در امان باشد، زیرا امیدهای این کشور برای جذب سرمایهگذاری کشورهای خلیج فارس برای بازسازی، تضعیف شده است که این کشورها احتمالا منابع خود را به تقویت نیروهای دفاعی و احیای اقتصادهای آسیبدیدهی خود اختصاص خواهند داد.
