در فضای یکی از کودکستانهای کابل، صدای خندهی کودکان و فعالیتهای آموزشی به گوش میرسد. کودکان با مدادهای رنگی روی کاغذ نقاشی میکشند، در بازیهای گروهی شرکت میکنند و زیر نظر آموزگاران، نخستین مفاهیم نظم، همکاری و دوستی را میآموزند.
نجلای ۳۵ساله که نزدیک به یک سال است فرزندش ارسلان را به کودکستان میفرستد، میگوید این تجربه تأثیر مثبتی بر رفتار کودک او داشته است. « به باور من، محیط کودکستان تاثیر مثبتی بر فرزندم داشته است. او نسبت به گذشته مستقلتر شده، بهتر میتواند با همسنوسالان خود ارتباط برقرار کند، نظم و مسوولیتپذیری بیشتری پیدا کرده و علاقهاش به یادگیری نیز افزایش یافته است.»
لینای ۲۶ساله که خود و همسرش شاغل استند و فرزند شان به کودکستان میرود نیز، از این تجربه رضایت دارد و میگوید محیط کودکستان به رشد استقلال و مهارتهای ارتباطی کودکان کمک کرده است. «من از سطح امنیت، نظم و برنامههای آموزشی کودکستان تا حد زیادی رضایت دارم. محیط کودکستان آرام، منظم و مناسب یادگیری کودکان است و فعالیتها به شکل منظم تنظیم شده و به رشد همهجانبه آنها کمک میکند.»
در مقابل، شماری از خانوادهها ترجیح میدهند که فرزندان خود را در سالهای ابتدایی زندگی در خانه نگهداری و تربیت کنند.
ذکیه قیومی، مادر دو کودک، میگوید: «دوست دارم فرزندانم در سالهای اول زندگی کنار خانواده باشند، تربیت فامیلی را فرا بگیرند و خودم نیز در آموزش و یادگیری آنان سهیم باشم.»
مریم ۳۹ساله نیز، باور دارد که آموزش در محیط خانه برای کودکان مناسبتر است و او تلاش میکند مسئولیت تربیت فرزندانش را شخصاً بر عهده بگیرد. «با وجود درگیری و خستگی زیاد، در آموزش فرزندانم با آنها همکاری میکنم و تمام مسئولیت را خودم بر عهده دارم. به نظرک، در خانه بهتر میتوانم به خوراک، پوشاک، تربیت و نیازهای آنها رسیدگی کنم.»
خدیجه خاموش، آموزگار یکی از کودکستانهای خصوصی در کابل، میگوید کودکان در محیطهای گروهی به تدریج اجتماعیتر و مستقلتر میشوند. «کودکانی داشتیم که در ابتدا گوشهگیر بودند، اعتمادبهنفس پایین داشتند و خجالتی بودند. اما زمانی که آهستهآهسته این کودکان را وارد فعالیتهای گروهی کردیم و زمینهی تعامل با دیگر کودکان را برای شان فراهم کردیم، آنها فعالتر، مستقلتر و اجتماعیتر شدند.»
عبدالجلیل امرخیل، روانشناس نیز، تأکید میکند که کودکستان میتواند نقش مهمی در رشد مهارتهای روانی و اجتماعی کودکان داشته باشد. به گفتهی او، این محیط همچنان در شناسایی زودهنگام مشکلهای رشد، گفتاری و رفتاری مؤثر است.
بر اساس گزارش ادارهی ملی احصائیه و معلومات، اکنون ۱۷۰ کودکستان دولتی و خصوصی در افغانستان فعال است.
در این مرکزها، بیش از شش هزار کودک شامل شش هزار و ۳۳۷ پسر و دو هزار و ۸۴۰ دختر حضور دارند. همچنان ۳۸ کودکستان و شیرخوارگاه خصوصی نیز، در افغانستان فعال اند که از یک هزار و ۸۶۰ کودک در آنها نگهداری میشوند.
