همزمان با پنجسالگی حاکمیت امارت اسلامی، شماری از جوانان از نبود فرصتهای کافی آموزشی و شغلی ابراز نگرانی میکنند و خواهان فراهمشدن زمینههای بیشتر برای تحصیل، مهارتآموزی و اشتغال اند. گفتوگوی سلاموطندار با ۲۸ جوان، شامل ۱۶ دختر و ۱۲ پسر در ۱۳ ولایت، نشان میدهد که آنان در بخشهای آموزش، مهارتآموزی و دسترسی به فرصتهای شغلی با چالشهایی روبهرو اند.
این جوانان، میگویند که دسترسی محدود به آموزشهای مسلکی و پیشرفته و نبود فرصتهای پایدار شغلی، چشمانداز آیندهی آنان را با ابهام روبهرو کرده است. آنان، خواهان ایجاد فرصتهای بیشتر برای ارتقای مهارتها و یافتن شغل متناسب با تواناییهای شان اند. از میان این جوانان، ۲۰ تن خواهان فراهمشدن زمینههای کاری، تحصیلات پیشرفته و فرصتهای آموزشی اند؛ هشت تن خواهان ایجاد فرصتهای حرفهای و فراهمکردن امکانات آموزشی و کاری در ولایتها هستند و پنج تن نیز همزمان خواهان کاهش هزینههای تحصیلی اند.
فرید احمدی ۲۴ساله، باشندهی سرپل، میگوید که تأمین امنیت در کشور مهم است؛ اما در کنار آن باید برای جوانان زمینههای تحصیلی و شغلی نیز فراهم شود تا بتوانند آیندهی بهتری برای خود رقم بزنند. «مهمترین خواستهی من این است که برای جوانان زمینهی کار، تحصیل و پیشرفت بیشتر فراهم شود. امنیتی که در کشور به وجود آمده، برای مردم مهم است. میخواهیم امنیت با فرصتهای اقتصادی و کاری همراه باشد تا جوانان بتوانند آیندهی خود را در داخل کشور بسازند.»
ریحان ۲۷ساله از کاپیسا، فارغ رشتهی پزشکی، از حکومت میخواهد که زمینهی کار برای فارغان این رشته فراهم و روند برگزاری آزمون اگزیت آنان نیز آغاز شود. «برای جوانان زمینهی کار و تحصیلات عالی فراهم شود. از دانشگاه فارغ شدیم، اما تا حال مطابق مسلک خود به عنوان داکتر MD یا معالج نتوانستهام کار کنم و از حکومت میخواهم که آزمون اگزیت ما را بگیرد.»
عبیدالله ۱۸ساله از کابل، میگوید که پس از فراغت از مکتب فکر میکرد وارد دانشگاه شود و کار مناسبی پیدا کند؛ اما به دلیل مساعدنبودن شرایط اقتصادی خانواده و نبود فرصت کافی، نتوانسته است به این هدف برسد. «مهمترین فرصت برای من ادامهی تحصیل و پیداکردن یک کار ثابت بود. بعد از فراغت مکتب فکر میکردم بتوانم وارد دانشگاه شوم و بعد از آن کار مناسب پیدا کنم؛ اما شرایط اقتصادی خانواده و نبود فرصت کافی باعث شد که این برنامه عملی نشود.»
فرزانه فرهمند ۲۴ساله از دایکندی، از حکومت میخواهد که استعدادهای جوانان شناسایی و برای آنان در بخشهای مختلف زمینهی آموزش، پیشرفت و اشتغال فراهم شود. «کشور زمانی میتواند پیشرفت کند که استعدادهایی را در خودش بپروراند. برای این که استعداد جوانان را رشد بدهیم، باید زمینهی آموزش کاملاً معیاری و مطابق معیارهای جهانی فراهم و کار به اهل کار سپرده شود.»
رامین رحیمی ۲۳ساله از بغلان، میگوید که برای رشد جوانان باید در بخشهای تحصیلی، کاری، مسلکی و فنی سرمایهگذاری بیشتری صورت گیرد و فرصتهای بیشتری برای آنان فراهم شود. «در بخشهای تحصیلی، کاری، مسلکی و تخنیکی، باید سرمایهگذاری بیشتری صورت بگیرد. ایجاد فرصتهای شغلی، حمایت از کارآفرینی و فراهمکردن آموزشهای مسلکی میتواند جوانان را توانمندتر کند و باعث شود آنان به جای مهاجرت، در داخل کشور برای آیندهی خود و افغانستان کار کنند.»
جامعهشناسان، میگویند که جوانان قشر مهم و فعال جامعه اند و حکومت زمانی میتواند از ظرفیت آنان در بخشهای مختلف استفاده کند که زمینهی رشد، آموزش، مهارتآموزی و اشتغال آنان را فراهم کند. به باور آنان، سرمایهگذاری روی جوانان میتواند زمینهی مشارکت بیشتر آنان را در توسعهی اقتصادی و اجتماعی کشور فراهم کند.
شعیب احمدی، جامعهشناس، میگوید: «حکومتها زمانی میتوانند از جوانان در بخشهای مختلف استفاده کنند که کار روی اندیشه و افکار جوانان صورت گیرد تا در آینده آرزو و آرمان خدمت به جامعه را داشته باشند و همچنین برای آنان فرصتهای شغلی، برنامههای آموزشی و تقویتی فراهم شود.»
مسئولان در وزارت اطلاعاتوفرهنگ امارت اسلامی، میگویند که این وزارت متعهد به ارتقای ظرفیت علمی، فکری، مسلکی و شغلی جوانان است. به گفتهی آنان، این وزارت با راهاندازی صدها برنامهی علمی و آموزشی، زمینهی مشارکت صدها هزار جوان را در این برنامهها فراهم کرده است.
خبیب غفران، سخنگوی وزارت اطلاعاتوفرهنگ، میگوید: «وزارت اطلاعاتوفرهنگ در سال گذشته با راهاندازی برنامههای مختلف علمی، مسابقات کتابخوانی، نمایشگاهها و برنامههای فکری توانست زمینهی اشتراک صدها هزار جوان را در این برنامهها فراهم کند و در بخش ارتقای ظرفیت مسلکی و تحصیلی، از آدرسهای اکادمیک بخش جوانان اطلاعات و فرهنگ ۱۹ هزار جوان فارغ شده است.»
در همین حال، مسئولان در وزارت کار و امور اجتماعی، میگویند که این وزارت در پنج سال آینده برای بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار جوان فرصتهای کاری فراهم خواهد کرد. محمدصدیق توحیدی، سخنگوی وزارت کار و امور اجتماعی امارت اسلامی، میگوید: «در سال گذشته برای بیشتر از ۴۵ هزار جوان زمینهی آموزش مهارتهای فنی و حرفهای فراهم شد و آموزشها را فرا گرفتند. تعداد زیادی آنان پس از فراغت به کار گماشته شده اند و در طی پنج سال آینده از طرف وزارت کار و امور اجتماعی برای بیشتر از یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر فرصتهای کاری ایجاد میشود.»
جوانان گفتوگوشونده در این گزارش، برای ساختن آیندهی خود به فرصتهای آموزشی، مهارتآموزی، کارآموزی و شغل متناسب با تواناییهای شان نیاز دارند. آنان، از حکومت میخواهند که در کنار آموزشهای نظری، زمینهی آموزشهای تخصصی و کاربردی و فرصتهای کاری را نیز گسترش دهد تا از ظرفیت و تواناییهای جوانان در بخشهای مختلف استفاده شود.
