شماری از کشاورزان در کندز، به سلاموطندار میگویند که تغییرات اقلیمی و استفادهی دوامدار از کودهای کیمیایی، شیوههای سنتی زراعت را با چالش روبهرو کرده است. سهراب، یکی از کشاورزان در کندز، میگوید که در سالهای پسین حاصلدهی زمینهایش نسبت به گذشته کاهش یافته است.
او، میافزاید زمینهایی که در گذشته با مصرف محدود کود و آب کافی محصول خوبی میداد، اکنون برای رسیدن به همان میزان حاصل به مصرف بیشتر کود و آبیاری پیهم نیاز دارد. «تغییرات زیاد آمده است؛ سالهای گذشته که بود، حاصلات ما خیلی زیاد بود، بارانها هم زیاد میشد. یک زمانی کود هم نمیدادیم، حالا کود هم میدهیم، حاصلات ما نسبت به گذشته کم شده است؛ سال به سال کم میشود. کودهای اصلی را هم استفاده میکنیم. نظر به گذشته، حالا کود هم استفادهاش زیاد شده؛ اما حاصلات ما کم شده است.»
سمیعالله، کشاورز دیگری در کندز، میگوید که کاهش بارندگی در ماههای گذشته سبب شده است زمینها زودتر خشک شوند و نیاز به آبیاری مکرر افزایش یابد. به گفتهی او، در کنار این وضعیت، استفادهی دوامدار از کودهای کیمیایی نیز نگرانیهایی را در بارهی کاهش کیفیت خاک و محصولات زراعتی به وجود آورده است. «امسال که است، گندمها هم رو به خشکشدن است. امسال آب خیلی کم است و ما در گذشته کود را کم استفاده میکردیم. خاک ما هم حالا بیکیفیت شده است. دیگر خاک ما خراب شده؛ چون کود را حالا زیاد استفاده میکنیم، گندمها هم زیاد حاصل نمیدهد.»
مطیعالله، یکی دیگر از کشاورزان در کندز، میگوید که با ادامهی این وضعیت با مشکلات جدی اقتصادی روبهرو شده اند. او، میافزاید که افزایش هزینهی کود، آب و دیگر مصارف زراعتی سبب شده در بارهی ادامهی کشت در زمینهایش با تردید روبهرو شود و از نهادهای مسئول خواهان پشتیبانی و آگاهیدهی بیشتر است. «درخواست ما از دولت این است که به ما کودهای باکیفیت کمک کند و همچنان داروهای باکیفیت را برای زمینها بدهد و مطابق زمینهای ما، البته اول چک کنند، بعد همان قسم کود و همان قسم دارو بدهند. تخم اصلاحشده بدهند، مقصد یک حاصل خوب از زمینهای خود بگیریم.»
شفیعالله حمیدی، کارشناس امور کشاورزی در کندز، به سلاموطندار میگوید که استفادهی دوامدار و بیش از اندازه از کودهای کیمیایی میتواند ساختار طبیعی خاک را تغییر دهد و در درازمدت سبب کاهش حاصلدهی زمین شود. او، میافزاید که ترکیب تغییرات اقلیمی و مصرف بیرویهی کودهای کیمیایی ممکن است در آینده سبب فرسایش خاک و کاهش باروری آن شود.
حمیدی، تأکید میکند: «توصیههای بسیاری برای کشاورزان است، از جمله مهمترینش این است که از کودهای عضوی استفاده بکنند، از روشهای آبیاری مدرن استفاده بکنند. اگر تواناییاش را دارند، از روش خوب استفاده بکنند. ما و شما در وطن آب کم داریم، آب را بیرویه مصرف نکنند؛ چون باعث غرقشدن نبات شان میشود، اکسیژن کم میرسد و همچنان باعث میشود آب زیاد مصرف شود. دیگر این که، مثلاً اگر باغداران استند و زراعتپیشهها استند، میتوانند در باغهای شان لایمسلفر و روغنهای زمستانی که فعلاً در شهرها هم زیاد استفاده میشود، استفاده کنند که باعث حاصلدهی و بقای محصول و باغ شان میشود.»
با این حال، صلاحالدین، آمر امور زراعتی ریاست زراعت کندز، میگوید که برنامههایی برای آگاهیدهی کشاورزان در بارهی استفادهی درست از کودهای کیمیایی و روشهای پایدار زراعتی روی دست گرفته شده است. به گفتهی او، این برنامهها شامل آموزش کشاورزان در زمینهی مدیریت خاک، استفادهی مناسب از کودها و سازگاری با تغییرات اقلیمی میشود. «در قسمت خاکشناسی، چندی پیش یک تیم از مقام وزارت زراعت آمده بود؛ آنان خاکهای ولایت کندز را نمونهبرداری کردند. انشاءالله بعد از تجزیهی آن، نتایج را با دهاقین شریک میکنیم تا آنان بتوانند همان مواد لازم یا کودهایی که مورد نیاز خاک است را بعد استعمال کنند.»
کارشناسان، باور دارند که اگر مدیریت درست منابع خاک و آب در کنار آموزش کشاورزان به گونهی جدی دنبال نشود، ادامهی این روند میتواند در سالهای آینده زراعت کندز را با چالشهای بزرگتری روبهرو کند.
