در حالی که از روز جهانی زمین در سال روان با شعار «انرژی پاک، زمین پاک» در افغانستان گرامیداشت میشود، کارشناسان محیط زیست نسبت به چالشهای جدی محیط زیستی و تهدید منابع طبیعی هشدار داده و بر ضرورت اقدام فوری برای بهبود این وضعیت تأکید میکنند.
به گفته این کارشناسان، تخریب خاک افغانستان در حال افزایش است. مسئولان ادارهی ملی حفاظت محیط زیست نیز، میگویند که افغانستان درسالهای اخیر با پیامدهای جدی ناشی از تغییرات اقلیمی و فعالیتهای انسانی روبهرو بوده است.
محبالله بهار، سخنگوی این اداره، میگوید که وضعیت محیط زیست افغانستان در نتیجهی مجموعهای از عواملی مانند خشکسالیهای دوامدار، سیلابهای ویرانگر و آبشدن یخچالهای طبیعی با مشکلات جدی روبهرو است. او میافزاید: «محیط زیست کشور به کار بسیار زیادی ضرورت دارد جهت بهبود این وضیعت به همکاریهای بینالمللی ضرورت است؛ چون محیط زیست صرف توسط افغانها تخریب نشده است، بلکه جنگ چندین دهه و تغیرات اقلیمی سبب شده که محیط زیست کشور را این گونه رقم بزند.»
به گفتهی بهار، ادارهی ملی حفاظت از محیط زیست تلاش دارد با همکاری سایر نهادها، سهم انرژیهای تجدیدپذیر را در پالیسیها و برنامههای ملی افزایش دهد تا هم از مصرف سوختهای فسیلی کاسته شود و هم شهروندان به انرژی پاک دسترسی پیدا کنند. «جهت تغیر برخورد مردم و آگاهی عامه ادارهی ملی حفاظت از محیط زیست در ۳۴ ولایت در پوهنتونها، مکتبها و مسجدها و مکانهای عامه برنامههای آگاهی را آغاز کرده است.»
در همین حال، سیدشاه گهرپور، آگاه محیطزیستی، وضعیت منابع طبیعی افغانستان را نگرانکننده توصیف کرده و میگوید که استفاده غیرمعیاری از منابع باعث تخریب گسترده زمین شده است. «استفاده غیرمعیاری از منابع سالانه بیشتر از ۴۲ تا ۴۶ درصد خاک افغانستان در مرض تخریب قرار میدهد و ساحهی سبز از بین میرود، فرسایش خاک چندین برابر شده است.»
گهرپور، تأکید میکند که نهادینهسازی فرهنگ استفاده درست از منابع طبیعی، کاهش وابستگی به کشورهای دیگر و حرکت بهسوی توسعهی پایدار، از راهکارهای اساسی برای بهبود وضعیت محیط زیست است.
در سوی دیگر، طاهر مهمندزی، کارشناس انرژیهای تجدیدپذیر، میگوید که افغانستان با توجه به موقعیت جغرافیایی خود ظرفیت بالایی در تولید انرژی های پاک دارد. «در بارهی پوتانسیل انرژی موجود در افغانستان ارزیابی صورت گیرد؛ نظر به جغرافیایی افغانستان این پوتانسیل تفاوت دارد. این انرژِیها میتواند به جای انرژِیهای فوسیلی به آسانی مورد استفاده قرار گیرد؛ چون استفاده از مواد فوسیلی بسیار زیاد است.»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، به مناسبت روز جهانی زمین، خواستار اقدام فوری برای مقابله با بحران اقلیمی شده است. او، تأکید کرده که جهان باید وابستگی به سوختهای فسیلی را پایان دهد و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر را تسریع بخشد. گوترش، بر حفاظت و احیای طبیعت و تأمین عدالت اقلیمی برای افراد آسیبپذیر تأکید کرده و از کشورها خواسته است هرچه زودتر برای حفاظت از مردم اقدام کنند.
