شماری از شهروندان که به دلیل بیکاری، مشکلات اقتصادی و نبود امکانات مناسب، روستاهای شان را ترک کرده و به کابل آمده بودند، میگویند که گرانی کرایهی خانه و هزینههای زندگی، نبود کار مناسب و برخی مشکلات دیگر آنها را با دشواریهای تازهای روبهرو کرد و سبب بازگشت شان به روستا شد.
مهدیس، باشندهی ولسوالی قیصار فاریاب، میگوید که به دلیل بیکاری و مشکلات اقتصادی به کابل آمده بود؛ اما هرینهی بلند کرایهی خانه و نبود کار مناسب سبب شد دوباره به قیصار برگردد. «در قیصار با بیکاری روبهرو بودم و بیشتر درآمد ما از زراعت بود و به همین دلیل به کابل رفتیم، اما آن جا هم به دلیل هزینهی بلند کرایهی خانه و نبود کار مناسب با مشکلات زیادی مواجه شدیم.»
محمدجواد، باشندهی غور نیز، میگوید که برای پیداکردن کار و فراهمکردن زمینهی بهتر آموزش برای کودکانش به کابل آمده بود؛ اما پس از حدود یکونیم سال، به دلیل نبود کار دوباره به غور برگشته است. او میافزاید: «در کابل شرایط مساعد نبود کار نبود، قیمتها بلند بود و کرایهی خانه هم زیاد بود. اما نتوانستیم کار درست پیدا کنیم و زندگی بهتری بسازیم، به همین خاطر مجبور شدیم دوباره به غور برگردیم.»
حمیرا، باشندهی بدخشان، میگوید که خانوادهاش پس از تخریب زمینهای کشاورزی شان در اثر سیلاب و مشکلات اقتصادی، به کابل آمده بود ،اما هزینههای بلند زندگی مانند هزینهی برق، کمبود آب و مشکلات آموزشی سبب شد خانوادهاش به زندگی در کابل سازگار نشده و به بدخشان بازگردد. «حدود هشت ماه در کابل زندگی کردیم؛ در کابل با مشکلات زیادی، روبهرو بودم؛ فیس مکتبهای خصوصی برای ما بلند بود و کیفیت آموزش در مکاتب دولتی هم پایین بود؛ تصمیم گرفتیم دوباره به بدخشان برگردیم چون حداقل آن جا خانه از خود داریم.»
شعیب احمدی، جامعهشناس، میگوید که مهاجرت و برگشت دوباره، فشارهای روانی، ناامیدی، اختلال در تحصیل کودکان و دشواری سازگاری با محیط را برای خانوادهها به دنبال دارد. او میافزاید: «در کنار آن، تحصیل کودکان مختل میشود و سازگاری دوباره با محل زندگی نیز دشوار است؛ این رفتوبرگشتها فرصتهای پیشرفت و برنامهریزی برای آینده را کاهش داده و زیانهای مادی نیز به خانوادهها وارد میکند.»
عبدالنصیر، رشتیا، آگاه اقتصادی نیز، میگوید که نبود بازار برای محصولات زراعتی، بیکاری و افزایش هزینههای زندگی، وضعیت اقتصادی خانوادههای روستانشین را دشوار کرده و آنها را به مهاجرت و گاهی برگشت دوباره وادار میکند. «بیشتر مردم روستاها از طریق زراعت و مالداری زندگی میکنند، اما نبود بازار باعث شده نتوانند هزینههای خود را تأمین کنند و مجبور شوند به شهرها مهاجرت کنند. در شهرها هم با نبود سرپناه، بیکاری و کرایههای بلند خانه روبهرو میشوند.»
در همین حال، عبدالمطلب حقانی، سخنگوی وزارت مهاجرین و عودت کنندگان امارت اسلامی، میگوید که در یک سال گذشته بیش از ۱۲ هزار خانواده در داخل بیجا شده اند. «در یک سال گذشته، در پی حوادث طبیعی، ۱۲ هزار و ۳۳۹ خانواده در داخل کشور بیجا شده اند و با این رقم، مجموع خانوادههای بیجاشدهی داخلی به ۳۸۵ هزار و ۶۶۱ خانواده میرسد؛ در این مدت، ۵ هزار و ۲۳۶ خانواده بیجاشده پس از دریافت کمکهای غذایی و غیرغذایی به ولایتهایشان منتقل شده اند.»
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، به تازگی گفته که نزدیک به سه میلیون و ۲۰۰ هزار تن تا دسمبر ۲۰۲۵ در داخل افغانستان بیجا شده بودند و شمار زیادی از خانوادههای برگشتکننده از کشورهای همسایه نیز با مشکلات اقتصادی و نبود فرصتهای کاری روبهرو اند.
