در سالهای اخیر، همزمان با گسترش استفاده از شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک، انستاگرام و تیکتاک، ساخت حسابهای جعلی به نام دختران نیز افزایش یافته؛ اقدامی که به گفتهی دختران، پیامدهای روانی و اجتماعی گستردهای به همراه داشته است.
شماری از دخترانی که حسابهای جعلی به نام شان ساخته شده، میگویند که این وضعیت آنها را دچار شوک، نگرانی شدید و فشار روانی کرده است. به باور این کاربران، این اقدام نه تنها اعتبار اجتماعی شان را آسیب زده، بل مشکلهایی مانند اضطراب، بیخوابی و کاهش اعتمادبهنفس را نیز در پی داشته است.
خاطره، یکی از دخترانی که سه حساب جعلی در فیسبوک و یک حساب دیگر در تیکتاک به نامش ساخته شده بود، میگوید زمانی که از این موضوع آگاه شد، به شدت نگران شده و بیدرنگ موضوع را به شرکت «میتا» گزارش داد تا این حسابها مسدود شوند.
او میگوید: «وقتی دیدم به نامم حساب ساخته شده، خیلی ترسیدم و نمیدانستم پشت این کار چه کسی است. نگران بودم از این صفحه سوءاستفاده شود یا از مردم درخواست پول کنند. این موضوع روحیهام را بسیار تضعیف کرد و برایم تجربهای بسیار تلخ و آزاردهنده بود.»
سوریا یوسفی نیز، پس از ایجاد حساب جعلی به نامش، فعالیت خود در شبکههای اجتماعی را به گونهی چشمگیری محدود کرده است. او، میگوید که به دلیل این تجربه، اکنون با احتیاط بیشتری از فضای مجازی استفاده میکند.
یوسفی بخشی از نگرانیهایش را چنین روایت میکند: «در ابتدا احساس ناراحتی شدید داشتم، چون از طرف آن صفحه برای دیگران پیامهای نامناسب میفرستادند و من با استرس زیادی روبهرو شدم. موضوع را گزارش دادم تا حساب حذف شود، اما پس از مدتی دوباره حساب دیگری به نامم ساخته شد.»
گیتا نیز، تجربهای مشابه دارد و میگوید حسابهای جعلی در فیسبوک و اینستاگرام به نامش ساخته شده است. او میافزاید که ایجاد این صفحهها تأثیر منفی بر روحیهاش گذاشته و حتا باعث شده بخشی از محتوای صفحههای اصلی خود را حذف کند.
او میگوید: «صفحههای زیادی به نامم ساخته شده بود. وقتی متوجه شدم، ابتدا ترسیدم مبادا حسابهای اصلیام هک شده باشد؛ به همین دلیل رمزهای عبورم را تغییر دادم. حتا با فردی که این کار را کرده بود تماس گرفتم، اما مرا بلاک [مسدود] کرد. این موضوع خیلی بر روحیهام تأثیر گذاشت، چون به نام من مطالب و خواستههای خودشان را منتشر میکردند.»
کارشناسان حوزهی فنآوری میگویند که نبود آگاهی کافی در بارهی امنیت سایبری و تنظیمات حریم خصوصی، زمینهی سوءاستفاده در فضای مجازی را افزایش میدهد. آنها تأکید میکنند کاربران باید حسابهای خود را خصوصی کنند، از رمزهای عبور قوی و تأیید هویت دومرحلهای استفاده کنند و در صورت مشاهده حساب جعلی، از طریق بخش گزارشدهی همان شبکه اجتماعی اقدام کنند.
قریب آرین، کارشناس حوزهی فنآوری، میگوید که ساخت حسابهای جعلی به نام دختران تنها یک آسیب فردی نیست، بل پیامدهای منفی آن خانواده و حتا جامعه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. به باور او، این اقدام میتواند سبب بیاعتباری اجتماعی، کاهش اعتمادبهنفس و ایجاد فشارهای روانی شود.
آرین تأکید میکند: «ساختن حساب جعلی جرم است و فردی که اقدام به جعل هویت میکند، باید جریمه شود؛ زیرا این کار آرامش فضای مجازی را برهم میزند و سبب استرس، ترس و بیاعتمادی میشود. برای کاهش این مشکل، افزایش آگاهی دیجیتالی و آموزش شیوههای مصونیت آنلاین بسیار مهم است.»
با رشد سریع دسترسی به اینترنت و شبکههای اجتماعی در سالهای اخیر، فرصتهای تازهای برای ارتباط و بیان دیدگاهها فراهم شده است؛ اما در کنار این فرصتها، تهدیدهایی چون جعل هویت و سوءاستفاده از تصویرهای شخصی نیز افزایش یافته است؛ تهدیدهایی که مقابله با آن، نیازمند آگاهی بیشتر کاربران و پیگیری جدی نهادهای مسئول است.
