پس از بالاگرفتن تنشها در خاورمیانه و به دنبال آن حملههای مشترک امریکا و اسرائیل به ایران، به نظر میرسد ایالات متحدهی امریکا دیگر توجه پیش از جنگ با ایران را نسبت به اوکراین ندارد یا دستکم در این شرایط به دلیل تمرکز بر جبههی ایران، جبههی اوکراین تا حدود بسیاری از دایرهی اولویتش دور مانده است.
موقعیت مناسب روسیه و وضعیت پرچالش اوکراین
در روزهای آغاز جنگ امریکا و اسرائیل با ایران، گمانهها این بود که با درگیرشدن ایران در چندین جبهه احتمال کاهش فشارهای نظامی از سوی روسیه به اوکراین وجود دارد؛ چون ایران یکی از بازوهای روسیه در جنگ علیه اوکراین به شمار میرفت.
اما کارشناسان نظامی، میگویند که جنگ ایران الزاماً به معنای کاهش فشار نظامی روسیه بر اوکراین نیست. در این باره، جان هاردی، از مسئولان «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، در گفتوگو با «یورونیوز» تأکید کرده «اگرچه ایران در ابتدا تأمینکنندهی اصلی این پهپادها بود؛ اما روسیه از سال ۲۰۲۳ با کمکهای فنی ایران، تولید بومی این سلاحها را در داخل خاک خود آغاز کرده است.»
بر بنیاد گزارش خبرگزاریهای بینالمللی و دادههای رسمی، بررسی قطعات بهدستآمده از پهپادهای روسی در اوکراین، نشان میدهد که بیشتر اجزای حیاتی این پهپادها نه از ایران، بل از زنجیرهی تأمین جهانی این پهپادها به شمول کشورهای چین، آلمان و جاپان و حتا ایالات متحده، تأمین میشود.
این خبر، بیانگر کمرنگشدن نقش ایران در فرایند تولید پهپادهای مورد استفادهی روسیه در اوکراین است. بنابراین، گزارشها میرساند که در سایهی تشدید تنشها در خاورمیانه، روسیه در موقعیت مناسب قرار دارد؛ اوکراین اما دچار انزوای سیاسی و حتا به خطر انحراف توجه و کمبود مهمات روبهرو شده است.
با توجه به تمرکز اصلی ایالات متحده به قضیهی ایران و مصرف گستردهی موشکهای پدافندی «پاتریوت» در خاورمیانه برای مقابله به حملههای ایران، میتوان گفت اوکراین اکنون زیر فشار کمبود تسلیحات و مهمات جنگی قرار دارد؛ زیرا به باور کارشناسان، ادامهی روند مصرف موشکهای پدافندی «پاتریوت» میتواند ذخایر موشکهای «پک-3» را که اوکراین به شدت به آنها و ابسته است، با خطر جدی روبهرو کند.
تلاش برای خروج از انزوای دیپلوماتیک
پیش از این، شماری از رهبران اروپایی نگرانی خود را نسبت به تمرکز واشینگتن به تنشهای خاورمیانه و انحراف توجه جامعهی جهانی و تلاشهای دیپلوماتیک از جنگ اوکراین، ابراز کرده بودند.
دوشنبهی هفتهی گذشته مقامها در دو کشور اروپایی لیتوانیا و استونیا، تأکید کردند که اروپا باید در بارهی این انحرافِ توجه متحد بماند و نگذارد حمایتهای حیاتی نظامی و اقتصادی از اوکراین، زیر تأثیر تنشهای جدید در خاورمیانه قرار گیرد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، پنجشنبهی گذشته به خبرنگاران گفت که «هیچ کس به طور مشخص از اوکراین نخواسته در موضوع تنگهی هرمز دخالت کند»؛ اما در سفرهای خود به مقامهای کشورهای خاورمیانه و حوزهی خلیج فارس، اعلام کرده که اوکراین آماده است در هر موضوع مرتبط با دفاع کمک کند.
از این اظهارنظر زلنسکی دانسته میشود که عملاً بحران خاورمیانه جنگ اوکراین را زیر شعاع خود قرار داده است و سفرهای اخیر او به خاورمیانه پیش از این که اقدامی برای تأمین شراکتهای امنیتی-دفاعی باشد، در راستای تلاش برای جلب توجه و خروج از انزوا قابل تفسیر است.
از سوی دیگر، شاید امتناع برخی کشورهای اروپایی عضو پیمان ناتو از پیوستن به جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران، به همین دلیل باشد که نگذارند جبههی جنگ علیه ایران چنان گسترش یابد که قضیهی اوکراین کامل به فراموشی سپرده شود.
