با وجود علاقهمندی شماری از جوانان به یادگیری زبانهای خارجی و مهارتهای دیجیتال، هزینههای بلند مرکزهای آموزشی خصوصی، ادامهی آموزش را برای برخی از آنان دشوار کرده است. شماری از جوانان، میگویند که به دلیل ناتوانی مالی، ناچار شده اند دورههای آموزشی خود را موقتاً متوقف کنند یا برای پرداخت هزینههای آن با مشکل روبهرو شوند.
لایقداد ۲۵ساله، باشندهی سمنگان، دو سال پیش آموزش زبان انگلیسی را آغاز کرد؛ اما به دلیل بلندبودن هزینهی آموزش نتوانست آن را ادامه دهد. او اکنون شش ماه است که دوباره به یکی از مرکزهای آموزشی خصوصی در کابل مراجعه میکند؛ با این حال، پرداخت هزینهی ماهانهی آموزش همچنان برایش دشوار است.
لایقداد، میافزاید: «شش ماه میشود که به کورس زبان انگلیسی مراجعه میکنم و ماهانه ۱۰۰۰ افغانی فیس پرداخت میکنم. بعضی وقتها به دلیل مشکلی نمیتوانم فیس را تهیه کنم. دو سال پیش هم به خاطری که هزینهی فیس بلند بود، نتوانستم درسهای انگلیسی را خوب پیش ببرم.»
لایقداد تنها جوانی نیست که هزینههای آموزش برایش به یک مانع تبدیل شده است. احمد حکیمی ۲۰ساله، فارغ صنف دوازدهم، نیز برای فراگیری زبان انگلیسی به یک مرکز آموزشی خصوصی مراجعه میکند.
او، میگوید که افزون بر فیس دوره، هزینهی کتاب، کتابچه و دیگر لوازم آموزشی نیز فشار مالی بر او وارد کرده است. «در یک کورس شش ماه میشود که انگلیسی میخوانم، فیس سمستروار بالا میرود. اول ۵۰۰ میگیرند، ۵۰ تا ۱۰۰ افغانی کارت داخله، ۱۰۰ افغانی کتاب و کتابچه و چپتر. در کل، هزینه در اول خیلی زیاد میشود. هر سمستر که تغییر میکند، قیمت کتاب بالاتر میشود.»
در کنار پسران، برخی دختران نیز با وجود دشواریهای اقتصادی تلاش دارند آموزش خود را ادامه دهند. نوریه احمدی ۲۲ساله از پروان، هزینهی آموزش خود را از طریق مهرهدوزی تأمین میکند. او، میگوید که به یادگیری زبان انگلیسی علاقهی زیادی دارد؛ اما افزایش هزینهی فیس، پرداخت آن را برایش دشوار کرده است.
نوریه، میافزاید: «یک سال یا یکونیم سال میشود که به مرکز آموزشی میروم و انگلیسی میخوانم و واقعاً به زبان انگلیسی خیلی زیاد علاقه دارم. به گونهی کتابوار فیس پرداخت میکنم. از زمانی که درسها را شروع کردهام، ابتدا ۵۰۰ افغانی و کتاب بعدی ۱۰۰۰ و این کتاب را که شروع کردهام، یکونیم هزار افغانی فیس پرداخت کردهام.»
معصومهی ۲۰ساله از بلخ، نیز در یکی از کورسهای آموزش مهارتهای دیجیتال و کمپیوتر آموزش میبیند. او، میگوید که پرداخت ماهانه ۱۰۰۰ افغانی برای تمدید ثبت نام، با توجه به وضعیت اقتصادیاش، هزینهی قابل توجهی است. «تقریباً حدود سه یا چهار ماه میشود که در کورسهای آموزش مهارت دیجیتال و کمپیوتر آموزش میبینم. هر ماه مبلغ ۱۰۰۰ افغانی برای تمدید ثبتنامم در این کورسها پرداخت میکنم و این برای من مبلغ قابل توجهی است.»
با این حال، مسئولان برخی مرکزهای آموزشی خصوصی، میگویند که برای کاهش فشار مالی بر دانشآموزان، هزینههای آموزشی را کاهش داده و برای افراد نیازمند تخفیف در نظر گرفته اند.
فرهاد سیرت، مؤسس یک مرکز آموزشی خصوصی در کابل، میگوید: «فیسهایی که قبلاً مثلاً ۱۰۰۰ افغانی بود، حالا شاگردان ۳۰۰ افغانی میپردازند و دلیلش هم وضعیت بد اقتصادی مردم است. در فیسها برای کسانی که هزینهاش را ندارند، ۵۰ درصد تخفیف در نظر گرفته شده است.»
زهرا خواجه، مسئول در یکی از مرکزهای آموزشی در شهر کابل، نیز میگوید که افزون بر کاهش هزینههای آموزشی، برای افراد مستحق لوازم قرطاسیه و فیس رایگان در نظر گرفته شده است. «فیس اکادمی فکر روشن در سالهای قبل بلندتر بوده، ولی فعلاً به دلیل افت اقتصادی مردم و علاقهمندی جوانان به درس و تحصیل کاهش یافته است. بلی، برای جوانان و فامیلهای بیبضاعت تخفیف ویژه و برنامههای حمایتی چون قرطاسیهی رایگان و فیس رایگان در نظر داریم.»
در همین حال، جمالالدین سلیمانی، کارشناس آموزشوپرورش، میگوید که برنامههای دولتی برای آموزش مهارتها وجود دارد؛ اما ظرفیت این برنامهها محدود است و نمیتواند نیاز همهی جوانان را پاسخ دهد. «برنامههایی که در ادارهی تعلیمات تخنیکی و مسلکی ایجاد شده، رایگان است و در این بخش بودجهای نیز اختصاص داده شده؛ اما محدود است و طبعاً برای همه کفایت نمیکند. امیدوارم که در این جا دولت، نهادهای خصوصی و اشخاص خیر همکاری بکنند و برای شاگردان کورسهای رایگان فراهم بکنند.»
یادگیری زبانهای خارجی و مهارتهای دیجیتال برای شماری از جوانان فرصتی برای افزایش تواناییهای فردی و یافتن فرصتهای شغلی به شمار میرود؛ اما هزینههای آموزش خصوصی، این فرصت را برای برخی آنان محدود کرده است.
کارشناسان آموزشوپرورش، به این باور اند که برای فراهمکردن فرصتهای برابر آموزشی، دولت و نهادهای خصوصی باید برای گسترش دورههای آموزشی رایگان و کمهزینه همکاری بیشتری کنند.
