با این که در قانون و شریعت اسلامی حق مالکیت زمین برای زنان به رسمیت شناخته شده است؛ اما برخی زنان سرگرم به کار کشاورزی و زمینداری در فاریاب، میگویند که از این حق محروم شده اند. آنان، میافزایند با وجود این که زمینهای زراعتی به عنوان میراث برای شان باقی مانده و خود زحمتهای بسیاری در شخمزدن، تخمپاشی، آبیاری و برداشت محصولات متحمل شده اند؛ اما به دلیل عرفهای نادرست، هنوز سند زمین به نام آنان ثبت نشده است.
زرغونهی ۳۸ساله از شهر میمنه، مرکز فاریاب که از سالهای سال به این سو در زمینهای زراعتی خانوادهاش کار میکند، میگوید که با وجود داشتن سهم ارث، سند رسمی زمین به نام برادرش ثبت شده است. «من هم در همین زمین کار میکنم و سهم ارث دارم، اما سند زمین به نام برادرم است. وقتی میراث تقسیم شد، کسی نگفت زمین به نام من ثبت شود. همیشه گفته اند همین طور هم سهمت محفوظ است.»
شکیلای ۳۵ساله، دیگر باشندهی شهر میمنه، نیز میگوید در زمینهایی که از پدرش برای آنان باقی مانده است، سهم ارث دارد؛ اما تصمیم فروش و اجارهی زمین برعهدهی مردان خانوادهاش است. «من سالها در این زمین کار کردهام؛ اما سند آن به نام من نیست. اگر خانواده حمایت کند، من هم میتوانم زمینم را به نام خود ثبت کنم.»
بیبی آمنهی ۴۵ساله از ولسوالی بلچراغ فاریاب، میگوید که پس از درگذشت پدر و تقسیم میراث میان برادرانش، به دلیل عرفهای نادرست نتوانسته سهم خود را از این میراث به دست بیاورد. «وقتی پدرم فوت کرد، زمینها میان برادرانم تقسیم شد؛ اما به من چیزی داده نشد. من هم در همان زمینها کار کردهام؛ اما گفتند زمین برای مردها است. تا امروز نتوانستهام سهم خود را بگیرم.»
او، میافزاید که تلاش کرده است موضوع را با خانواده مطرح کند؛ اما با مخالفت روبهرو شده و هنوز برای بهدستآوردن حق خود نیز اقدام رسمی نکرده است.
در همین حال، شماری از حقوقدانان و عالمان دین، میگویند که بر بنیاد قوانین افغانستان و شریعت اسلامی زنان و مردان در مالکیت زمین از حقوق مساوی برخوردار اند.
محمدعارف نور، حقوقدان، در این باره میگوید: «بر اساس قانون و شریعت اسلامی، زنان حق مالکیت زمین را دارند و میتوانند زمین را به نام خود ثبت کنند. هیچ محدودیت قانونی در این زمینه وجود ندارد؛ اما در برخی موارد مشکلات اجتماعی مانع عملیشدن این حق میشود.»
عبدالله، عالم دین، نیز در این باره میگوید: «در شریعت اسلامی، زنان نیز مانند مردان حق مالکیت دارند. هیچ کس حق ندارد آنان را از ثبت زمین به نام خود محروم کند.»
با این حال، مسئولان ریاست امربهمعروف و نهیازمنکر فاریاب با تأکید بر حق کامل زنان در مالکیت زمین، میگویند که در صورت پیشگیری از سهم ارث یا تصرف غیرقانونی اموال زنان، موضوع به مراجع عدلی و قضایی سپرده میشود.
صبغتالله، رییس امربهمعروف و نهیازمنکر فاریاب، در این باره میگوید: «در شریعت اسلامی زنان حق مالکیت دارند و کسی نمیتواند آنان را از این حق محروم کند. اگر در این زمینه شکایت دریافت شود، موضوع بررسی و برای حل آن اقدام میشود.»
این در حالی است که با وجود بهرسمیتشناختهشدن حق مالکیت زنان در قانون و شریعت، در برخی موارد هنوز فاصلهای میان قانون و واقعیت اجتماعی وجود دارد؛ جایی که سنتها گاهی مانع حق مالکیت زنان بر داراییهای شان میشود.
