در ولسوالیهای مختلف پنجشیر، حدود ۱۵ جریب زمین به گونهی قطعات نمایشی زیر کشت قطاری گندم قرار گرفته است. این اقدام از سوی ریاست زراعت، آبیاری و مالداری این ولایت به هدف ترویج شیوههای معیاری کشت و افزایش حاصلات راهاندازی شده است.
کشت قطاری، روشی است که در آن تخمها به صورت منظم و در خطهای مشخص کشت میشوند؛ روشی که به باور کارشناسان، میتواند استفاده از منابع را بهینه و زمینهی رشد بهتر گیاه را فراهم کند.
احمد سیر، یکی از کشاورزان در ولسوالی عنابهی پنجشیر که در این برنامه اشتراک دارد، میگوید: «یکی از فایدههایش این است که آب کم نیاز دارد، حاصل زیاد دارد، مقاومتر است نسبت به روشهای سنتی. کنترل آفات و امراض در این روش کشت گندم خیلی اسان است. به دلیل این که دهاقین/کشاورزان مفاد خوبتر به دست بیاورند، میتوانند از این روش استفاده بکنند.»
کرامالدین، یکی دیگر از کشاورزان در پنجشیر که حدود یک جریب زمینش را گندم کشت قطاری کرده است، میگوید که این روش نه تنها سبب رشد بهتر گندم شده، بل مصرف آب نیز کاهش یافته است. به گفتهی او، در مقایسه با کشت سنتی، میزان حاصل در هر جریب زمین افزایش یافته و کیفیت محصول نیز بهتر شده است.
این کشاورز، میافزاید: «تقریباً یک جریب زمین را زیر کشت قطاری گندم قرار دادیم. از لحاظ جمعآوری محصول، کنترل گیاهان هرزه، در قسمت مصرف آب و کودهای کیمیایی، بسیار مؤثر تمام میشود. خواست ما از ریاست زراعت پنجشیر این است که این کشت را ترویج بدهد تا دهاقین ما از روش سنتی بیرون شوند.»
با وجود این مزیتها، برخی کشاورزان از هزینههای ابتدایی این روش یاد میکنند. آنان، میگویند که تهیهی وسایل لازم، مانند خطکشهای کشت یا ابزارهای ابتدایی و همچنان نیاز به آموزش، در آغاز به آنها چالشبرانگیز بوده است.
کارشناسان امور کشاورزی، کشت قطاری را یک روش علمی و مؤثر میدانند که میتواند نقش مهمی در بهبود وضعیت زراعت در کشور ایفا کند. احمدزبیر قاضیزاده، کارشناس باغداری، میگوید: «به طور عموم، رقابت میان بوتههای نباتات در کشت قطاری کم میشود؛ چون نور مساویانه میان بوتهها تقسیم میشود. در استفاده از تخم صرفهجویی صورت میگیرد، در مصرف کود صرفهجویی صورت میگیرد، آبیاری مؤثریت بیشتر میداشته باشد، کنترل علفهای هرزه بسیار به نحوهی خوب انجام میشود.»
به گفتهی این کارشناس، این روش نه تنها کمیت تولید را افزایش میدهد، بل کیفیت گندم نیز بهبود مییابد؛ امری که میتواند در تأمین امنیت غذایی نقش مهمی داشته باشد.
فضلالله دیوبند، رییس زراعت، آبیاری و مالداری پنجشیر، نیز میگوید: «این برنامه به منظور روشهای نوین کشت افزایش حاصلدهی، استفادهی مؤثر از آب و کود و ارتقای ظرفیت دهقانان در عرصهی زراعت راهاندازی شده است. در قطعات تطبیقشده رشد بهتر نباتات، کاهش ضایعات تخم و افزایش نسبی در حاصل مشاهده شده است. ریاست زراعت، آبیاری و مالداری پنجشیر، پلان دارد در صورت تداوم حمایتها و موجودیت امکانات لازم، این روش را به دیگر ولسوالیهای این ولایت توسعه دهد که در مجموع برای کاهش تأثیر تغییرات اقلیمی نقش مهمی ایفا میکند.»
در مجموع، کشتهای سنتی گندم همواره با مشکلاتی از جمله مصرف بلند آب، پراکندگی بذر، رشد غیرمتوازن گیاهان، دشواری در کنترل علفهای هرزه و کاهش حاصل روبهرو بوده است. با این حال، امیدواریها افزایش یافته که با روآوردن بیشتر کشاورزان به کشت قطاری، زمینهی بهبود تولید، استفادهی مؤثر از منابع و سازگاری بهتر با تغییرات اقلیمی در کشور فراهم شود.
