در قرآنکریم (سورهی توبه، آیهی ۶۰)، فقرا و نیازمندان از مستحقان زکات دانسته شده اند و در احادیث، رسیدگی به زنان بیوه همتراز با اعمال بزرگ اجتماعی توصیف شده است. در اسناد بینالمللی مانند اعلامیهی جهانی حقوق بشر نیز دسترسی به حداقلهای معیشتی و حمایت در شرایط بحران به عنوان یک حق اساسی شناخته میشود.
با این که شریعت اسلامی و قوانین حاکم در افغانستان پس از درگذشت پدر حق سرپرستی فرزندان را به مادر میدهد؛ اما برخی از زنان بیوه در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که آنان از سوی خانوادهی شوهر از این حق محروم شده اند. زنان گفتوگوشده در این گزارش، نه تنها با درد ازدستدادن همسر روبهرو اند، بل برای نگهداری فرزندان شان نیز زیر فشار خانوادهی شوهر قرار میگیرند و در بیشتر موارد همزمان با ازدستدادن شوهر، از فرزندان شان نیز بر بنیاد فرهنگ حاکم در خانوادهها جدا میشوند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار از گفتوگو با ۱۵ زن بیوه در هشت ولایت افغانستان، نشان میدهد که ازدواج دوم این زنان، نه تصمیم آزادانه، بل نتیجهی فشار سنتها، چالشهای اقتصادی و ترس از قضاوت جامعه است؛ زنانی که پس از ازدستدادن همسر خود، نه تنها بار زندگی، بل فشارهای سنگین اجتماعی را برای ازدواج مجدد نیز به دوش میکشند.
در نظام پیشین، مشکلات اداری، جعل، تذویر و رشوتستانی خیلی زیاد بود. افراد با استفاده از کمیشنکاران، خود را معلول یا یتیم ثبت کرده بودند و حقوق میگرفتند. ما وقتی آمدیم، در قدم نخست دیتابس نظام پیشین را لغو و ثبت نام جدید را شروع کردیم. یتیمها و معلولان خیالی که به اساس جعل و تذویر درج سیستم بودند را بیرون کردیم.
مسئولان در وزارت امور شهدا و معلولین، امروز (یکشنبه، ۲۲ اسد) در برنامهی حسابدهی دولت به ملت، از ثبت ۶۳۸ هزار و ۹۵۴ معلول، بیوه و یتیم در کشور خبر میهند.
