نتیجهی نظرسنجی سلاموطندار در میان ۱۰۲۰ کشاورز از ۳۰ ولایت افغانستان نشان میدهد که خشکسالی تأثیرهای گستردهای بر معیشت، امنیت غذایی و پایداری اجتماعی جوامع روستایی گذاشته است. بیش از ۸۰ درصد کشاورزان از این پدیده متأثر شده و بیش از ۹۰ درصد آنان نسبت به شدت آن ابراز نگرانی کرده اند.
نتیجهی این نظرسنجی نشان میدهد که محصول اصلی کشور، گندم، بیشترین آسیب را دیده است؛ به گونهای که ۹۱ درصد کشتزارها با کاهش حاصلات یا خشکی کامل روبهرو شده اند. پیامدهای اقتصادی این بحران عمیق است؛ بیش از نیمی از خانوادهها با افت شدید درآمد و نزدیک به یکچهارم با قطع کامل درآمد روبهرو شده اند.
بحران کمآبی نیز ابعاد جدیدی یافته؛ ۷۰ درصد منابع آبی کاهش یافته یا خشک شده است و زمینهای آبی بیشترین آسیبپذیری را داشته اند. بررسی ولایتها نشان میدهد که بادغیس، لوگر و کندز در وضعیت فوق بحرانی قرار دارند. فاریاب و میدانوردک در سطح شدید و بدخشان در میان ولایتهای کمتر آسیبدیده است.
سلاموطندار را در اکس دنبال کنید
در پاسخ به این بحران، تنها بخشی از کشاورزان اقدامهایی چون حفر چاه و تغییر نوع محصول را روی دست گرفته اند. کابل، بیشترین اقدامات مثبت را ثبت کرده است؛ اما تخار بیشترین نرخ عدم اقدام را دارد. نیمی از کشاورزان هیچ گونه کمکی دریافت نکرده و نزدیک به نیم دیگر نیز آموزشهای لازم را ندیده اند.
غلاممحمد ۶۰ساله، یکی از کشاورزان در بادغیس، میگوید که به دلیل خشکسالی و تغییرات اقلیمی از حاصلات خود بهرهمند نشده و دو سال است که با خانوادهی دهنفرهاش در گرسنگی و رنج به سر میبرد.
او میافزاید: «دو سال میشود که این وضعیت ادامه دارد و هیچ بهرهای از کشت و زرع خود نبردهایم. تأثیر خشکسالی چنان شدید بوده که از ۹۰ درصد، حتا یک درصد هم حاصل نداریم. نه چیزی برای خوردن داریم، نه درآمدی. ما با چالشهای گرسنگی و رنج زندگی میکنیم. حاصل زحمت دهقان فقط به کمک خدا و دستان خودش است. گندم، جو، بادرنگ، تخم، زیره، کنجد، نخود و پالیز همه آسیب دیده اند.»
عبدالشعور، باشندهی لغمان و کشاورزی دیگر که از تغییرات اقلیمی متأثر شده است، میگوید که به دلیل دسترسینداشتن به منابع آبی، حاصلات شان به ثمر نمیرسد و این امر بر اقتصاد خانوادهها تأثیر مستقیم میگذارد.
او، میگوید: «تأثیر بسیار زیاد دارد؛ ما زحمت میکشیم که فصل کشت کنیم؛ اما فصل ما نیمهکاره میماند و از ثمرهاش محروم میشویم. سه شبانهروز تلاش میکنیم تا به فصل خود آب برسانیم؛ ولی موفق نمیشویم و با این مشکلات روبهرو میشویم. مالداری هم وابسته به زراعت است و آن هم به ضرر دهقانان تمام میشود. از مسئولان میخواهیم که کاری که در نهر شاهی ولسوالی الینگار جریان دارد، سرعت بگیرد؛ چون همین نهر میتواند کمبود آب را از بین ببرد.»
محمدقاسم، کشاورزی از لغمان، نیز پیامد کمبود منابع آبی را بر مردم ناگوار میداند و میگوید که تمام امید کشاورزان به زراعت است؛ اما تغییرات اقلیمی و خشکسالی زندگی را برای آنان دشوار کرده است. «اگر در قریه آب نباشد، در میان مردم جنگ و جدال به وجود میآید؛ زمینهای زراعتی مانند بیابان میشوند. همه زمینهای ما از نبود آب آسیب دیده اند. هر جایی که زراعت کردهایم، نیز خراب شده است. از حکومت خواست ما این است که در لغمان آب وجود دارد؛ اما مدیریت نمیشود. اگر بند برق ساخته شود و آب به طور منظم مدیریت شود، دیگر از کمبود آب رنج نخواهیم برد.»
در همین حال، مصطفا تیمور وردک، کارشناس حوزهی اقتصاد، صرفهجویینکردن در استفاده از آب را یکی از دلیلهای عمدهی خشکسالی میداند و میگوید که در کنار تغییرات اقلیمی، مصرف بیرویهی کشاورزان از منابع آبی نیز سبب خشکسالی و کمبود منابع آبی شده است.
سلاموطندار را در تلگرام دنبال کنید
او، میافزاید: «در این اواخر شاهد بودیم که دهقانان برای کشت محصولات خود در زمینهای زراعتی، چاههای بسیار عمیق حفر کردند و از آب آشامیدنی به طور گسترده برای آبیاری زمینهای خود استفاده کردند؛ در حالی که برای آبیاری زمینها باید از آب نهرها استفاده شود که برای زراعت و محصولات مفیدتر است. اگر در استفادهی آب صرفهجویی نکنیم، با قحطی مواجه میشویم. هموطنان ما باید بسیار متوجه باشند و آب را ضایع نکنند.»
از سوی دیگر، غلاممحمد کاظم، سخنگوی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت سرپرست، به سلاموطندار میگوید که خشکسالی یکی از مشکلات و چالشهای جدی برای کشاورزان و مالداران کشور است. «خشکسالی یکی از مشکلات و چالشهای جدی برای دهقانان و مالداران کشور است که متأسفانه شمار زیادی از آنان به صورت گسترده از این پدیدهی طبیعی آسیب دیده اند. وزارت زراعت، آبیاری و مالداری افغانستان به منظور کاهش اثرات خشکسالی بر هموطنان ما، در همآهنگی با نهادهای امدادرسان، برنامههایی چون ساخت بندهای آبگیر در ولایتهای مختلف کشور برای مدیریت آبهای موسمی، توزیع بستههای کمکی مواد خوراکهی انسانی و حیوانی و آموزشدهی دهقانان کشور جهت استفاده از تخمهای مقاوم در برابر خشکسالی را اجرا کرده است.»
گفتنی است که بر بنیاد گزارشهای سازمانهای بینالمللی، رویدادهای اقلیمی و آفات طبیعی سبب شده است که ۳۹۶ هزار تن در سه ماه نخست سال روان در سراسر افغانستان از محلهای اصلی خود بیجا شوند که از این میان، نزدیک به ۱۷۲ هزار تن به بیرون از افغانستان مهاجرت کرده اند.
