سرما و ناداری، شماری از خانوادهها را که توان خرید مواد سوختی ندارند، ناچار کرده برای گرمکردن خانههای شان از زبالههایی مانند پلاستیک، کارتن و تایر موتر استفاده کنند؛ روشی که سلامت انسان و محیط زیست را به شدت تهدید میکند.
در این گزارش، با ۱۱ تن در هشت ولایت گفتوگو شده است؛ خانوادههایی که میگویند به دلیل بیکاری و تنگدستی، توان خرید مواد سوختی را ندارند و ناچار شده خانههای شان را با سوزاندن زباله گرم کنند.
محمدعلی ۴۰ساله، باشندهی کابل، میگوید که به دلیل بیکاری و ناداری توان خرید سوخت را ندارد و برای گرمکردن خانهاش مجبور است از خیابانها زباله جمعآوری کند. «به خاطری که کار نیست و توان خرید ندارم، پلاستیک جمع میکنم که خانه گرم شود. آن چه مردم دور میاندازند، از سطل زبالهها جمع میکنم.»
لطیفهی ۴۰ساله از کابل نیز، میگوید که برای تأمین هزینههای زندگی ناچار است از جادهها زباله گردآوری کند؛ زبالههایی که بخشی از آن را میفروشد و بخشی دیگر را برای گرمکردن خانهاش به آتش میکشد. «پیش از برف، خودم قوطی پپسی و بوتل، این چیزها را جمع میکردم؛ همان را میفروختم و زندگیمان پیش میرفت. کاغذ، قوطی کاغذی و همین چیزها را به خاطر بخاری استفاده میکردیم. آنها خلاص شده، کم مانده است.»
در سوی دیگر، نوریهی ۳۵ ساله از کاپیسا، میگوید که با وجود داشتن وظیفه، درآمدش پاسخگوی نیازهای خانوادهی نهنفرهاش نیست. «وظیفه دارم؛ اما خرج خانه نمیشود. به همین خاطر توان خرید ذغال و گاز را ندارم. مجبور میشوم کارتن و پلاستیک را از دکانها جمع کنم.»
سیداحمد ۲۲ساله از کندز نیز، میگوید که استفاده از زباله برای گرمکردن خانه، سلامت کودکانش را به خطر انداخته است. «بوی زباله معلوم است. کودکان خودم مریض شدهاند؛ سرفه، سردردی و گاهی هم نفستنگی میگیرند.»
احمدضمیر، کارگر روزمزد، میگوید سرپرست یک خانوادهی ۱۲نفره است و با درآمدی که دارد، نمیتواند همهی هزینههای زندگی را تأمین کند. او میافزاید که با سردشدن هوا، تأمین نیازهای خانوادهاش در زمستان دشوارتر میشود؛ وضعیتی که او را ناچار کرده برای گرمکردن خانه از زباله استفاده کند.
در همین حال، پزشکان هشدار میدهند که سوزاندن زبالهها میتواند پیامدهای جدی و گستردهای بر سلامت انسان داشته باشد.
اشرف پارسا، پزشک متخصص داخلهی عمومی، میگوید که سوزاندن زباله میتواند سبب بیماریهای تنفسی، قلبی و اختلال در رشد کودکان شود. «سوزاندن زبالهها میتواند بسیار خطرناک باشد و چالشهای زیادی را برای جامعه به بار بیاورد؛ از جمله استفاده از سوختهای غیرمعیاری، ابتلا به سرطانهای ریه و سیستم تنفسی، ایجاد بیماریهای قلبیعروقی، اختلال در رشد کودکان و در نهایت افزایش مرگومیر در جامعه.»
در همین حال، آگاهان مسائل اقتصادی نیز، میگویند که سوزاندن زباله پیامدهای منفی گستردهای بر سلامت و محیط زیست دارد و سبب افزایش بیماریها و آلودگی هوا میشود.
عبدالظهور مدبر، آگاه مسائل اقتصادی، میگوید حل بنیادی این مشکل نیازمند برنامههای میانمدت و درازمدت است. «میشود از سایر کشورها نفت و گاز، ابزار یا وسایل گرمکننده را وارد کنیم. وقتی نفت ارزان شد، خانوادهها نیاز ندارند که زبالهها را بسوزانند. در پهلوی این، سرمایهگذاریها صورت بگیرد، مردم صاحب کار شوند و دولت باید کمکهای بلاعوض هم در نظر بگیرد. پرداختهای انتقالی به خانوادهها باید انجام شود و تعرفههای گمرکی کاهش داده شود و معافیتهای مالیاتی در نظر گرفته شود.»
بر بنیاد گزارش صندوق پشتیبانی از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، بیش از ۴۰ درصد مرگومیر کودکان زیر پنج سال در افغانستان، ناشی از بیماریهای تنفسی مرتبط با آلودگی هوا است.
