تمسخر لهجه‌ی دیگران؛ عاملی برای دورشدن فرد از اجتماع

شهروندان افغانستان در ارتباط شان با دیگران از زبان‌ها و لهجه‌های مختلف استفاده می‌کنند که هر کدام بخشی از هویت آن‌ها را بازتاب می‌دهد. با این همه، تمسخر لهجه‌ی دیگران هنوز هم در جامعه رواج دارد؛ رفتاری که افزون بر آسیب‌های روانی می‌تواند زمینه‌ساز تبعیض و تضعیف هم‌بستگی اجتماعی شود.

نوریه شریفی، باشنده‌ی بامیان که بارها به دلیل لهجه‌اش از سوی دیگران تمسخر شده، می‌گوید که هیچ فردی نباید به دلیل تفاوت لهجه، زبان، قومیت یا ظاهر تحقیر شود. او می‌افزاید: «این رفتار می‌تواند روی اعتمادبه‌نفس، احساس ارزش‌مندی تأثیر منفی بگذارد و فرد از صحبت‌کردن یا حضور در جمع خودداری کند.»

عبدالله، باشنده‌ی کابل نیز، می‌گوید که تمسخر لهجه‌اش از سوی دیگران روابط اجتماعی‌اش را تضعیف و او را از جامعه دور کرده است. به گفته‌ی عبدالله، «گاهی این رفتار از محیط خانه، از دوستان و جامعه آموخته می‌شود که این کار سبب تنهایی و دوری افراد از دیگران می‌شود.»

لیلیما، باشنده‌ی خیرخانه‌ی کابل، می‌گوید که تفاوت در شیوه‌ی سخن گفتن بخشی از هویت فرد است و نباید بهانه‌ای برای تمسخر یا تحقیر از سوی دیگران شود. «احترام‌گذاشتن به لهجه‌ی دیگران در جامعه نشان‌دهنده‌ی احترام به تنوع فرهنگی و زبانی است که سبب تقویت هم‌بستگی اجتماعی و ایجاد فضای مثبت در جامعه می‌شود.»

آگاهان بخش زبان و ادبیات، می‌گویند که تفاوت در لهجه طبیعی است و در همه زبان‌های جهان وجود دارد. مژگان ژاله، آگاه بخش زبان و ادبیات، می‌گوید: «لهجه شکل گفتاری زبان است و زبان هم شکل مکتوب دارد و هم شکل غیرمکتوب که لهجه شکل شفاهی زبان است؛ گویندگان یک زبان متفاوت هستند و از یک جا تا جای دیگر به شیوع های گوناگون صحبت می‌کنند.»

جامعه‌شناسان نیز، می‌گویند که تکرار تمسخر لهجه‌ی دیگران سبب شکل‌گیری رفتارهای نادرست، افزایش تبعیض و کاهش اعتماد و هم‌بستگی اجتماعی می‌شود.

شعیب احمدی، جامعه‌شناس، می‌گوید که تمسخر لهجه‌‌ی دیگران به ایجاد مشکلات اجتماعی می‌انجامد. او می‌افزاید: «این کار می‌تواند چندین مشکل جدی را به افرادی که مورد تمسخر قرار گرفته، ایجاد کند؛ این افراد احساس شرمندگی و طردشدن می‌کنند و سبب تبعیض و اختلاف در جامعه و مانع رشد آن می‌شود.»

شرف‌الدین عظیمی، روان‌شناس، می‌گوید که تمسخر لهجه‌ی دیگران سبب استرس، اضطراب، کاهش اعتمادبه‌نفس و احساس حقارت در فرد مقابل می‌شود. «وقتی این رفتار زیاد می‌شود سبب استرس، اضطراب، طردشدگی می‌شود در درازمدت بالای هویت فرد تأثیر کرده و فرد مجبور می‌شود که برای پذیرفتن لهجه دل‌خواه دیگران هویت اصلی خود را پنهان کند.»

تمسخر لهجه‌ی دیگران در برخی محیط‌های اجتماعی به چشم می‌خورد؛ رفتاری که کارشناسان آن را نوعی تبعیض دانسته و هشدار می‌دهند که می‌تواند بر سلامت روان افراد و هم‌بستگی اجتماعی تأثیر منفی بگذارد.