شماری از بازگشتکنندگان زن، میگویند که به دلیل اخراج اجباری و ناتوانی اقتصادی با مشکلات جدی روبهرو اند. آنها، میافزایند که دسترسینداشتن به سرپناه، کار، مواد خوراکی و خدمات درمانی، به چالش جدی در برابر ادغام دوبارهی شان در اجتماع بدل شده است.
حمیدهی ۲۶ساله، باشندهی کابل که دو ماه پیش از پاکستان اخراج شده، میگوید که داشتههایش را در آن سوی مرز گذاشته و اکنون در تأمین نیازهای نخستین با مشکل روبهرو است. او میافزاید: «هیچی ندارم؛ از زمانی که آمدیم خودم هم مریض استم و مادرم هم؛ هیچ نتوانستم که پیش داکتر بروم؛ خانه و کار نداریم؛ نان برای خوردن خود نداریم.»
حفیظهی ۴۰ساله، باشندهی کاپیسا، میگوید که اخراج اجباری از ایران و اعتیاد همسرش به مواد مخدر، او و کودکانش را در وضعیت دشوار قرار داده است. «یک وعده غذا را هم درست نداریم؛ در بدبختی استیم؛ کمک توزیع میشود از همسایههای ما هم بعضی افراد گرفتند؛ ما هم به کمک نیاز داریم.»
سازمان ملل متحد پیش از این، گفته بود که بازگشت مهاجران افغان از ایران و پاکستان، فشار بر بخشهای خدماتی، رقابت برای بهدستآوردن خانه، کار و خدمات بهداشتی در افغانستان را افزایش داده است.
نوریهی ۳۴ساله، باشندهی تخار که سه ماه پیش به اجبار از ایران بازگشته، میگوید: «نه به خدمات صحی دسترسی داریم و نه زندگی ما خوب است؛ وضعیت اقتصادی و روانی ما هم خراب است.»
شایقهی ۵۵ساله، باشندهی کاپیسا، میگوید که پنج ماه پیش از ایران بازگشت خورده و اکنون در خانهی اجارهای در شرایط دشوار شبوروز میگذراند. «اقتصاد ما ضعیف است؛ رمضان هم است، هیچ روز نداریم، در خانهی کرایی استیم؛ ما به کمک نیاز داریم و هیچ چیزی نداریم.»
این بازگشتکنندگان زن، از امارت اسلامی و نهادهای امدادرسان میخواهند که برای بهبود شرایط زندگی شان و بازگشت شان به زندگی عادی دست به کار شوند.
در سوی دیگر، احمدالله وثیق، سخنگوی کمیسیون رسیدگی به مشکلات مهاجرین، میگوید که تلاشها برای رسیدگی به مشکلات بازگشتکنندگان به ویژه زنان ادامه دارد. او میافزاید: «بازگشتها از ایران و پاکستان ادامه دارد؛ در بیش از یک ماه گذشته ۱۸۸ هزار و ۹۵۹ مهاجر بازگشته که از طرف کمیسیون رسیدگی به مشکلات به آنها رسیدگی شده است.»
در سوی دیگر، شماری از فعالان حقوق زن، با مهمخواندن حل چالشها در برابر بازگشتکنندگان زن، میگویند که امارت اسلامی با رویدستگرفتن برنامههای مؤثر و در اولویتقراردادن نیازهای آنها، به کاهش آسیبپذیری زنان کمک کند. تهمینه منگل، فعال حقوق زن، میگوید: «ناداری، بیسرپناهی و محرومیت از آموزش است که بازگشتکنندگان زن هر روز دچار آسیبهای روانی شده اند؛ باید مراکز حمایتی فوری برای شان ساخته و زمینهی کار و آموزش و حمایتهای حقوقی را فراهم شود.»
دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، سهشنبهی هفتهی روان اعلام کرد که از پنج میلیون بازگشتکننده به افغانستان در دو سال پسین، نزدیک به یکسوم آن را زنان و دختران تشکیل میدهند؛ گروههایی که در معرض آسیبپذیری بیشتری قرار دارند.
