همزمان با روز جهانی قابله، شماری از بیماران زن در ولایتها، میگویند که دوربودن مرکزهای درمانی، کمبود قابلهها و ازدحام در کلینیکها، دسترسی آنان به خدمات درمانی را محدود کرده است.
فاطمهی ۲۸ساله، باشندهی فاریاب، میگوید که به دلیل محدودیت دسترسی به خدمات درمانی و کمبود قابلهها ناچار شده برای زایمان به شهر میمنه، مرکز این ولایت برود. «در دورهی بارداری قابله در دسترس نبود. یک بار به دلیل تأخیر در رسیدگی وضعیت صحیام بدتر شد و مجبور شدم به شهر برویم که هزینه و مشکلات زیادی داشت.»
مریم، باشندهی غور، میگوید: «ما یک کلینیک داریم که امکانات کم دارد؛ وقتی یک قابله، یک داکتر و یک واکسیناتور است؛ ما ساعتها منتظر میمانیم؛ پیش قابله کار داشته باشیم، معاینهی تلویزونی ندارد.»
زینب ۲۲ساله، دیگر باشندهی فاریاب نیز، میگوید: «در شفاخانه قابلهها حضور داشتند؛ اما فقط دو قابله برای تعداد زیاد مریضها کار میکردند. به دلیل ازدحام، گاهی مجبور میشدم زمان زیادی منتظر بمانم. یک بار به همین دلیل درد من شدیدتر شد.»
از ۱۹۹۲ به این سو همهساله از ۵ می یا روز جهانی قابله به هدف برجستهسازی نقش حیاتی قابلهها در نظام صحی جهان گرامیداشت میشود. این روز بر اهمیت خدمات قابلهگی در کاهش مرگومیر مادران و نوزادان، ارائهی مراقبتهای دوران بارداری، زایمان امن و حمایتهای پس از زایمان، تأکید دارد.
در سوی دیگر، شماری از قابلهها، میگویند که افزایش بیماران، کمبود کادر پزشکی و بستر، روند رسیدگی به بیماران را دشوار کرده است.
منیره سخیزاد، قابله در جوزجان، می گوید: «تعداد مراجعهکنندگان ما نسبت به گذشته افزایش یافته و مشکلات نیز بیشتر شده است. شمار بیماران زیاد است، اما داکتران کم استند و رسیدگی به همه بهموقع انجام نمیشود. ظرفیت بسترها نیز محدود است و این مشکل برای کسانی که از قریهها و مناطق دوردست میآیند، بیشتر محسوس است.»
ذکیه، قابلهای از فاریاب نیز، میگوید شمار مراجعهکنندگان بالا است، در حالی که مرکزهای صحی با کمبود قابله، دارو و تجهیزات روبهرو اند. «شرایط کاری ما دشوار و همراه با مسئولیت سنگین است. شیفتهای شب طولانی است و تعداد بیماران زیاد. در بسیاری موارد باید در شرایط اضطراری تصمیمگیری کنیم. این کار از نظر روانی و جسمی بسیار طاقتفرسا است.»
با این همه، شماری از پزشکان متخصص نسایی–ولادی، با تأکید بر نقش کلیدی قابلهها در ارائهی مراقبتهای پیش و پس از زایمان، هشدار میدهند که کمبود قابلهها میتواند سلامت مادران و نوزادان را به خطر بیندازد. لیلما امرخیل، پزشک متخصص نسایی–ولادی در یکی از شفاخانههای کابل، میگوید: «قابلهها نقش اساسی در مراقبتهای پیش از زایمان دارند. کمبود قابلهها میتواند باعث عدم شناسایی بهموقع مشکلاتی مانند فشار خون بالا یا دیابت بارداری شود. آنها به مادران درباره تغییرات بدن، تغذیه مناسب و علایم خطر در دوران بارداری آموزش میدهند. حضور قابلههای ماهر و کافی برای تضمین سلامت مادر و جنین، چه در دوران بارداری و چه پس از زایمان، حیاتی است.»
با این حال، شرافتزمان امرخیل، سخنگوی وزارت صحت عامهی امارت اسلامی، در این باره میگوید: «وزارت صحت عامهی امارت اسلامی، بیش از چهار هزار مرکز صحی دارد. این مرکزها در بخشهای مختلف است. در هر یک از این مرکزها بیش از 15 هزار قابله استخدام شده و 25 هزار قابله فارغ شده اند.»
بر بنیاد آخرین آمارها، افغانستان برای رسیدگی بهموقع به زنان باردار، به 18 هزار قابلهی دیگر نیاز دارد.
