با این که ریاست امربهمعروف و نهیازمنکر فاریاب، میگوید که بر بنیاد احکام موجود در کشور آنان مانع ازدواجهای زیر سن قانونی (کودکهمسری) و اجباری میشوند؛ اما برخی از زنان در فاریاب، در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که به دلیل آگاهینداشتن از حق ازدواج، تن به کودکهمسری و ازدواجهای اجباری داده اند. این ازدواجها در سالهای پسین و به دلیل مشکلات اقتصادی خانوادهها صورت گرفته است.
کریمهی ۲۵ساله از ولسوالی کوهستان فاریاب که در ۱۰سالگی ناگزیر به ازدواج شد و اکنون مادر پنج فرزند است، میگوید که نخستین بارداریاش پر از درد و خطر بود؛ زیرا بدنش هنوز آمادگی مادرشدن را نداشت و اکنون پس از درگذشت همسرش، تنهایی بار زندگی را بر دوش میکشد.
او، میافزاید: «زندگی من هیچ وقت آسان نبود. هر روز تلاش میکنم بچههایم گرسنه نمانند؛ اما خودم خسته و بیمارم. از زندگیام راضی نیستم؛ اما چارهای جز ادامهدادن ندارم. شوهرم در ایران کارگر بود؛ اما سالها پیش در وقت کار از بالای ساختمان سقوط کرد و فوت کرد و من مجبور شدم سرپرست خانوادهی خود شوم.»
عایشهی ۲۰ساله، باشندهی ولسوالی فردوس فاریاب، میگوید که در ۱۳سالگی ازدواج کرده است و اکنون هفت سال از ازدواجش میگذرد. او پس از چند سال زندگی مشترک، به دلیل اعتیاد و خشونت شوهرش، دوباره به خانهی پدرش برگشته است و با دختر کوچکش زندگی میکند. «شوهرم همیشه دعوا و مرا لتوکوب میکرد و حالا مدتی است از او خبری نیست و ما نمیدانیم که کجا است و چه کار میکند. من و دخترم تنها ماندهایم. از زندگیام راضی نیستم؛ فقر ما را مجبور کرد.»
عزیزهی ۱۷ساله از شهر میمنه، مرکز فاریاب، مجبور شد در ۱۴سالگی ازدواج کند؛ زیرا برادر کوچک او در هنگام تولد دچار شکستگی گردن شد و خانوادهی او قادر به درمان او نبودند و ازدواج عزیزه تنها گزینهای بود که به نظر میرسید شاید بتواند شرایط خانواده را بهبود بخشد. «هر روز میترسم بچههایم گرسنه بمانند یا مریض شوند. شوهرم بیکار است و نمیتواند نفقهی ما را تأمین کند، زندگی خیلی سخت شده است.»
عادله زمانی، روانشناس، وضعیت این دختران را نگرانکننده میداند و میگوید: «ازدواج زودهنگام سلامت جسمی و روانی دختران را تهدید میکند. دختری که هنوز به رشد کامل نرسیده، توان مدیریت زندگی مشترک را ندارد و این موضوع میتواند آیندهی او را با مشکلات جدی روبهرو کند. ازدواج زودهنگام اضطراب، استرس و مشکلات سازگاری در زندگی آیندهی دختران ایجاد میکند.»
مژده عزیزی، فعال حقوق زن، در بارهی عاملهای کودکهمسری میگوید: «فقر، ناتوانی اقتصادی و فشارهای اجتماعی، خانوادهها را وادار میکند دختران شان را زود به ازدواج بدهند. این کار نه تنها حقوق انسانی دختران را نقض میکند، بل که سلامت جسمی و روانی آنها را نیز به خطر میاندازد.»
از دیدگاه دین، عبدالحمید، عالم دین، در این باره میگوید: «در شریعت اسلامی ازدواج دختر بدون رضایت او جایز نیست. هیچ کس، حتا والدین، حق ندارند دختری را پیش از رسیدن به سن بلوغ یا بدون موافقت او به ازدواج مجبور کنند. ازدواج اجباری نه تنها شرعاً باطل است، بل که سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دختر را به خطر میاندازد.»
با این حال، منبعی در ریاست امربهمعروف و نهیازمنکر فاریاب که نخواست نامش نوشته شود، در این باره میگوید: «هر گاه ازدواج دختر زیر سن قانونی و اجباری باشد، حتا اگر خانواده راضی باشند، ما مانع میشویم و در صورت نبود رضایت دختر، نکاح باطل اعلام میشود. شکایات مردم سریع بررسی و مرتکبین به مراجع قضایی معرفی میشوند.»
بر بنیاد گزارش صندوق پشتیبانی از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) که در ۲۰۲۳ پخش شده است، حدود ۲۸ تا ۲۹ درصد دختران در افغانستان پیش از ۱۸سالگی ازدواج میکنند و حدود نُه درصد پیش از ۱۵سالگی وارد زندگی مشترک میشوند. همچنان، دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در گزارشی در سال ۲۰۲۲، نسبت به افزایش خطر کودکهمسری در پی بحران اقتصادی هشدار داده بود.
