یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۰ نوجوان و جوانی که برنامهها و ابزارهای جدید ساخته اند، نشان میدهد که شمار بسیاری از آنها از سوی نهادهای دولتی و غیردولتی پشتیبانی نشده اند و به همین دلیل، نوآوریهای آنها به گونهی گسترده مورد استفادهی مردم قرار نگرفته است.
گفتوگوی سلاموطندار با اتاق تجارت و صنایع زنان در افغانستان، نشان میدهد که این نهاد برنامهی جامع و نظرسنجی همهشمول برای شناسایی زنان صنعتکار و تجارتپیشه روی دست ندارد؛ اما در عوض کارزارهای مقطعی برای آگاهیدهی ارائه میکند؛ کارزارهایی که زنان گفتوگوشده در این گزارش از آن بی خبر اند.
سلاموطندار در نتیجهی نظرسنجی میدانی ۱۰۶۱ خانوادهی آسیبدیدهی زمینلرزه در کنر، وضعیت زنان و کودکان را پس از این زمینلرزه بررسی کرده است؛ اقشاری که به دلیل محدودیتهای جنسیتی، وابستگی اقتصادی و مانعهای فرهنگی، بیش از همه آسیب دیده و با چالشهایی روبهرو اند. یافتههای نظرسنجی، نشان میدهد که زنان پس از زمینلرزه در کنر بیشترین آسیب را در بخش سلامت جسمی و روانی، تغذیه و مراقبتهای بارداری و زایمان متحمل شده اند.
این نظرسنجی توسط مؤسسهی رسانهای سلام افغانستان (رادیو سلاموطندار) روی ۱۰۶۱ خانوادهی آسیبدیده در ولسوالی سوکی کنر انجام شد. پاسخدهندگان، بیشتر مردان (۹۹.۵ درصد) با سطح سواد پایین (۶۱.۳ درصد بیسواد) و مشاغل کشاورزی-دامداری (۳۲.۶ درصد) بودند. یافتههای نظرسنجی، نشان میدهد که ۱۳.۲ درصد خانوادهها دستکم یک کشته داشتند؛ در حالی که ۴۲.۹ درصد خانوادهها زخمی داشتند که از این میان، ۲۵.۵ درصد زخمی شدید بودند. عمدهترین علت مرگ، قرارگرفتن زیر آوار و سقوط از ارتفاع بوده است. بحران جابهجایی نیز وسیع است؛ به طوری که ۹۲.۴ درصد از خانوادهها مجبور به ترک خانه شدند که از این شمار ۶۷.۱ درصد به صورت موقت و ۲۵.۳ درصد به صورت دائم آواره شدند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۱۵ جوان، نشان میدهد که این جوانان از دو سال به این سو به تولید پادکست رو آورده اند و محتواهای مختلف را از طریق آن به مخاطبان شان میرسانند. پادکست به مجموعهای از فایلهای صوتی یا تصویری گفته میشود که موضوعهای مشخص و گوناگون را در بخشهای منظم و قابل دانلود، ارائه میکند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۰ جوان باسواد و بیسواد (۲۰ جوان باسواد و ۲۰ جوان بیسواد)، نشان میدهد که داشتن سواد نقش مهمی در میزان امیدواری، برنامهریزی و نگاه جوانان به آینده دارد. جوانان باسواد در تناسب با جوانان بیسواد، آیندهی شان را روشنتر میبینند و برای خود هدف و برنامهی مشخصی دارند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۱ زن در ۱۶ ولایت افغانستان نشان میدهد که هیچ یک از آنها در آغاز زندگی مشترک، امکان زندگی مستقل با شوهر شان را نداشته اند؛ موضوعی که برای بسیاری از این زنان به سالها محدودیت و فشار روانی انجامیده است.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۲ جوان (۱۵ پسر و ۷ دختر) نشان میدهد که موبایل به موتور اقتصادی این جوانان تبدیل شده است. برخلاف نگرش رایج که موبایل را عامل حواسپرتی میداند، شماری از جوانان در افغانستان آن را به ابزاری برای «فوتوژورنالیزم، تولید محتوا و کسب درآمد مؤثر» تبدیل کرده اند.
سوءتغذیه، یکی از عمیقترین بحرانهای انسانی در افغانستان است؛ بحرانی که در کنار چالش اقتصادی، سالها است زندگی شهروندان به ویژه زنان و کودکان را متأثر کرده است. برای بررسی این بیماری در میان زنان، سلاموطندار با ۲۱ زن مبتلا به سوءتغذیه گفتوگو کرده است و یافتههای آن نشان میدهد که این زنان، در کنار تحمل رنجهای جسمی ناشی از سوءتغذیه، به دلیل ناتوانی مالی قادر به تهیهی دارو و مواد غذایی کامل، برای بهبود وضعیت بهداشتی شان نیستند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۸ جوان (۳۸ پسر و ۱۰ دختر) در ۱۶ ولایت افغانستان نشان میدهد که علاقهمندی جوانان و حضور آنها به رشتههایی مانند رسانه، نویسندگی، شاعری، سینما، نقاشی، گرافیک و عکاسی در سالهای پسین کمرنگ شده است. نبود زمینههای مناسب کاری و نبود پشتیبانیهای فرهنگی، سبب شده که شماری از جوانان انگیزهی خود را از دست بدهند.
رخشانهی ۲۵ساله، باشندهی ولسوالی آبکمری بادغیس که اکنون شش سال از ازدواجش میگذرد، میگوید که در سهسالگی به نام پسر کاکایش شده و سرنوشت ازدواجش بدون رضایت او رقم خورده است. او، میافزاید که در برابر تصمیم خانوادگی حق مخالفت نداشته و پس از رسیدن به سن بلوغ مطابق همان تعهد مجبور به ازدواج شده است.
در دل هر جامعهی پویا و رو به رشد، جوانان به عنوان نیروهای خلاق و آیندهساز، نقش سازندهای در بهپیشراندن چرخهی توسعه دارند. آنها با انگیزه، انرژی و ایدههای نو، میتوانند مسیر پیشرفت را هموارتر کنند؛ اما بخش بزرگی از این نیروی توانا و اثرگذار در افغانستان، در زندگی کاری با مانعهایی روبهرو شده اند که نمیگذارد سهم شان را در توسعهی کشور داشته باشند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۱۲ زن که تجربهی زایمان در خانه را داشته اند و گفتوگو با ۲۰ قابلهی سنتی (به زبان محلی به آن کمپیر، دَده و مادرکلان میگویند)، نشان میدهد که دوری از مرکزهای درمانی، رسم و سنتهای محلی، کمبود آگاهی، مشکلات اقتصادی و دشواری راهها، زنان را ناگزیر کرده است تا جان خود و نوزادان شان را به دست سرنوشت بسپارند.
در این گزارش با ۱۶ بازرگان میوهی خشک در افغانستان گفتوگو شده است و نتیجهی آن نشان میدهد که بازهی سنی بازرگانان مورد مطالعه میان ۲۱ تا ۴۵ سال قرار دارد که میانگین سنی زیر ۳۵ سال اند. این آمار نشان میدهد که بخش قابل توجهی از صادرکنندگان میوهی خشک، جوانان زیر ۴۰ سال اند که در یک دههی گذشته (چهار تا ۱۰ سال پیش) وارد این عرصه شده اند.
در گفتوگوی سلاموطندار با ۱۱ زن از باشندگان این مغارهها، تصویر روشنی از زندگی در این تاریکی سنگی نمایان میشود. آنان، از روزهایی میگویند که باد سرد از شکافهای سنگ میوزد و آتش اندک شان به دود مبدل میشود. از شبهایی که صدای زوزهی گرگ و سُرخوردن سنگ از دامنه، دل شان را میلرزاند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۳۲ جوان (۱۶ دختر و ۱۶ پسر) و شماری از جامعهشناسان، نشان میدهد که شکاف نسلی در شهرهای افغانستان عمیقتر از روستاها است؛ جایی که تکنولوژی، رسانههای اجتماعی و سبک زندگی نوین، دنیای جوانان را از پدران و مادران شان جدا کرده است. جامعهشناسان، میگویند که این فاصلهی فکری ریشه در سطح سواد، دسترسی به تکنولوژی و تفاوت تجربههای زندگی دارد. در شهرها، جوانان با فرهنگهای مختلف، اینترنت و ارزشهای جدید آشنا میشوند؛ اما پدران و مادران همچنان به سنتها و باورهای گذشته پایبند اند.
