صبح زود در شهر چاریکار، مرکز پروان، صدای بیوقفهی ریکشاها در کوچهها و جادههای باریک شهر پیچیده است. این وسایل نقلیه که برای بسیاری نان شب میآورند، همزمان نظم ترافیکی شهر را با چالش جدی روبهرو کرده است.
سالم، رانندهی ریکشا در چاریکار، میگوید که این وسیله تنها راه کسب درآمدش است. «پول قرض کردیم و یک ریکشا خریدیم. به واقعیت لایسنس رانندگی ندارم، اما مجبورم از همین طریق برای خانوادهام نان و آب تهیه کنم. خطر است، اما هزینهی گرفتن لایسنس و ۴۵ روز درس خواندن را نداریم.»
شمسالدین، راننده دیگری نیز، میگوید که بدون جواز رانندگی کار میکند تا خانواده ۱۸ نفرهاش را حمایت کند. «لایسنس ندارم، چون تازه مهاجر شدهایم. ۱۸ نفر اعضای خانواده استیم و دیگر امکان کار قانونی ندارم، بنابر این ناگزیر استیم بدون لایسنس کار کنیم.»
در همین حال، شماری از باشندگان چاریکار نسبت به افزایش ریکشاها و بینظمی ترافیکی ابراز نگرانی کرده و میگوید که تردد آن در شهر باید کنترل شود.
عربشاه سلیم، میگوید: «کسی که لایسنس ندارد، نباید اجازه رانندگی داشته باشد. روزانه دهها حادثه با ریکشاها رخ میدهد که جان شهروندان را به خطر میاندازد. کسانی که سن قانونی را تکمیل نکرده و آگاهی از اصول ترافیک ندارند، باعث بینظمی در شهر شده اند.»
کارشناسان شهری، تأکید دارند که مشکل اصلی، ریکشاها نیست، بل نبود مدیریت، جوازدهی و پلان شهری است. بیشتر ریکشاها بدون اسناد رسمی، آموزش ترافیکی و مسیر مشخص فعالیت میکنند.
خالد عرفان، کارشناس شهرسازی، میگوید: «برای ریکشاها باید خطوط مجزا تعیین شود. مسیرهای ترافیک انتقالی که از کابل به چاریکار و برعکس به دیگر ولایتها میرود، باید به شکل مسیرهای حلقوی و نیمهحلقوی در نظر گرفته شود تا حجم ترافیک کاهش یابد.»
افهامالله، مدیر ترافیک پروان نیز، میگوید که در دو سال گذشته شمار ریکشاها در این ولایت افزایش چشمگیری داشته و طرحهایی برای نظمبخشی و ثبت وسایط روی دست گرفته شده، اما عملیسازی آن زمانبر است. «تعداد ریکشاها از ۶۰۰ به ۸۰۰ رسید و امسال به حدود ۱۸۰۰ افزایش یافته است. ما در شهر کنترل ایجاد و طرزالعمل مشخصی تدوین کردهایم. در شهر تقریبا به افراد ۱۸ تا ۱۹ ساله جواز رانندگی نمیدهیم و اگر صادر شود، تا رسیدن به سن قانونی اجازهی رانندگی داده نمیشود.»
شهر چاریکار امروز در تقاطع معیشت و نظم ایستاده است؛ از یک سو صدها خانواده با درآمد ریکشا زندگی میکنند و در سوی دیگر، شهر به مدیریت، قانون و آرامش ترافیکی نیاز دارد.
