سردی بر گونههایش گل انداخته، موهای ژولیدهاش که سپیدی آن دشواری سالهای زندگی را بیپرده روایت میکند، بر قامت خمیده و لاغرش سایه افکنده است. با دستانی لرزان، برای بزها و مرغهایی که نان سفرهاش به آنها گره خورده، علف خشک میریزد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با تأکید بر نقش کلیدی برابری جنسیتی در حوزهی علوم گفته که برابری در علم برای پیشرفت بشریت ضروری است و باید زمینهی تحقق آرزوهای علمی زنان و دختران فراهم شود.
گوترش، امروز در اکس نوشته با وجود پیشرفتها در دسترسی به آموزش، یکسوم پژوهشگران در جهان زنان استند.
شماری از زنان سرگرم در بخش دامداری در شهر پلعلم، مرکز لوگر، به سلاموطندار میگویند که از پنج سال به این سو به نگهداری دامهای بزرگ و کوچک سرگرم اند و از همین راه نیازهای اقتصادی خانوادههای شان را تأمین میکنند.
همزمان با نگرانی سازمان جهانی بهداشت از پیامدهای روانی خشونت آنلاین، شماری از کاربران زن شبکههای اجتماعی، میگویند که روزانه با نوعی از تهدید، تحقیر و خشونت به گونهی آنلاین روبهرو میشوند. به گفتهی این زنان، خشونتهای آنلاین از یک سو فعالیت روزانهی آنها را مـتأثر میکند و در سوی دیگر، روی سلامت روانی شان اثر منفی میگذارد.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۲ زن ۱۵ تا ۳۰ساله در ۱۵ ولایت افغانستان، نشان میدهد که ۲۰ تن آنها برای رهایی از فشارهای خانوادگی و اجتماعی نام خود را پنهان میکنند. در بسیاری از خانوادهها، ذکر نام زن بیرون از خانه «ننگ» یا «بیحرمتی» تلقی میشود و به همین دلیل، در مواردی چون کارتهای عروسی، خرید، شبکههای اجتماعی و مراسمها، از نام مردان استفاده میشود.
صبحها دیرتر از دیگران از خواب میخیزد، نه به دلیل خستگی، بل به دلیل ناامیدی و نبود انگیزه برای آغازکردن روز. جاوید ۲۵ساله، باشندهی پروان که تجربهی کار در یکی از رسانههای محلی در این ولایت دارد و اکنون بیکار است، میگوید که هشت ماه است از فعالیت رسانهای دور مانده و در این مدت، تلاشهای زیادی را برای یافتن کاری انجام داده است.
با این که سرطان دهانهی رحم، دومین نوع سرطان شایع در جهان و یکی از بیماریهای مزمن و کشنده در میان زنان است؛ اما نداشتن آگاهی از بیماری در میان زنان در افغانستان، سبب افزایش آسیبپذیری آنها از این بیماری شده است. در این گزارش با ۱۷ زن در هشت ولایت گفتوگو شده است و همهی آنها، گفته اند که در بارهی نشانههای این بیماری و خطرهای آن آگاهی ندارند.
پس از تحولات سیاسی در افغانستان، فعالیت در بخش صنعت، تجارت و کسبوکارهای کوچک و متوسط به یکی از مهمترین روزنههای امید برای زنان تبدیل شده است. یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۳ زن از هفت ولایت افغانستان، نشان میدهد که این زنان با دریافت وامهای کوچک، تلاش کرده اند روی پای خود بایستند؛ اما تجربهی شش تن آنان نشان میدهد که این وامها، در کنار ایجاد فرصت، فشارهای اقتصادی و روانی نیز به همراه داشته است.
با وجود توصیههای علمی برای فاصلهدهی حداقل ۲۴ ماه میان دو بارداری؛ اما یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با نُه زن در کابل نشان میدهد که این زنان فاصلهی معیاری میان زایمانهای شان را رعایت نکرده اند. نتیجهی گفتوگو با این زنان، نشان میدهد که بیشتر آنان به خدمات و آگاهی صحی برای ایجاد فاصله میان زایمانها دسترسی دارند؛ اما با آن هم به این فاصله توجه نکرده اند و سبب پیامدهای صحی و روانی برای خود شان و رشد فرزندان شان شده است.
در حالی که قانون و شریعت، شفافیت مالی شوهران را در برابر همسران شان از حقوق زن بر شوهر میدانند؛ اما بسیاری از زنان از راههای قانونی مطالبهی این حق بیاطلاع اند. عالمان دین و کارشناسان حقوقی، میگویند که پنهانکاری مالی نه تنها خلاف شرع، بل قابل پیگیری قانونی است. بر بنیاد گفتههای عالمان دین و آگاهان حقوقی، زن حق دارد تا از وضعیت مالی خانواده باخبر باشد و در تصمیمگیریهای مالی اشتراک داشته باشد.
بر بنیاد یافتههای گزارش سلاموطندار، ۱۸ تن از ۲۵ زن گفتوگوشده محدودیت دیجیتالی را از سوی اعضای خانواده تجربه کرده اند. هشت تن از سوی شوهران شان، هشت تن از سوی پدر و برادر، یک تن از سوی مادر و یک تن دیگر از سوی نامزد شان برای فعالیت در فضای مجازی محدود شده اند. هشت مرد گفتوگوشده نیز با تأیید اعمال این محدودیتها، نبود آگاهی عمومی و نگرانی از حفظ حرمت زنان را دلیل اصلی کنترل فعالیتهای دیجیتالی زنان خانوادهی شان عنوان کرده اند.
در شهر پلعلم، مرکز لوگر و شماری از ولسوالیهای این ولایت، دهها زن به هدف بهبود وضعیت اقتصادی خود و خانوادههای شان به کار گلدوزی و مورهبافی روی آورده اند.
این زنان میگویند که صنایع دستی هنوز هم بخش مهم و سنتی از فرهنگ زنان در لوگر به شمار میرود و کار در این بخش میتواند به اقتصاد خانوادهها کمک کند.
شناسنامه، سندی است که وجود قانونی افراد را در یک کشور اثبات میکند؛ اما در افغانستان شماری از زنان از این سند و در نتیجه از هویت رسمی شان محروم اند. گفتوگوهای سلاموطندار با ۲۰ زنی که شناسنامه ندارند، نشان میدهد که این زنان نمیتوانند درس بخوانند، کار کنند، سیمکارت بگیرند یا حتا کمکهای انساندوستانه دریافت کنند. پنج تن این زنان، گفته که هنگام مراجعه به نهادهای امدادرسان برای دریافت کمک، به دلیل نداشتن شناسنامه از کمکها محروم شده اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار از گفتوگو با ۱۵ زن بیوه در هشت ولایت افغانستان، نشان میدهد که ازدواج دوم این زنان، نه تصمیم آزادانه، بل نتیجهی فشار سنتها، چالشهای اقتصادی و ترس از قضاوت جامعه است؛ زنانی که پس از ازدستدادن همسر خود، نه تنها بار زندگی، بل فشارهای سنگین اجتماعی را برای ازدواج مجدد نیز به دوش میکشند.
سنتیبودن جامعهی افغانستان به طور نانوشته بیشتر مانع فعالیت علمی زنان در امور دینی میشود؛ در حالی که در شریعت اسلامی این حق برای زنان ثابت شده است. شماری از عالمان دین، میگویند که در شریعت اسلامی، حق تفسیر و تحقیق متنهای دینی برای زنان به رسمیت شناخته شده است. به گفتهی آنان، در زمان پیامبر اسلام، حدود ۵۱ تن از زنان صحابیه در حوزههای آموزش و فعالیتهای دینی نقش داشتند.
بخش افغانستان برنامهی توسعهای سازمان ملل متحد، اعلام کرده که از بیش از ۸۹ هزار تجارت کوچک در افغانستان پشتیبانی کرده است.
این نهاد، امروز (یکشنبه، ۳۰ قوس/ ۲۱ دسمبر) در اکس نوشته که از ۸۹ هزار تجارت کوچک، ۹۱ درصد آن از سوی زنان رهبری میشود.
