مسئولان در ریاست زراعت، آبیاری و مالداری ننگرهار، میگویند که در ۲۲ ولسوالی این ولایت، برای تغذیهی منابع آبی و رساندن آب به زمینهای زراعتی، شماری از بندهای آبگردان ساخته شده اند و کار روی برخی دیگر نیز جریان دارد. به گفتهی مسئولان، این بندهای آبگردان با هدف مدیریت بهتر آب، پیشگیری از فرسایش خاک و کاهش زیانهای ناشی از سیلابها ساخته میشوند؛ اقدامی که در نهایت از تخریب زمینهای زراعتی نیز پیشگیری خواهد کرد.
اجمل سبحانی، مسئول بخش رسانههای ریاست زراعت ننگرهار، به سلاموطندار میگوید که در ۲۲ ولسوالی این ولایت به شمول شهر جلالآباد، ۲۷ بند آبگردان ساخته شده اند و این روند همچنان ادامه دارد. به گفتهی او، ساخت این بندهای آبگردان زمینه را فراهم میکند تا آب به تدریج در زمین جذب شود؛ روندی که به بلندرفتن سطح آبهای زیرزمینی کمک میکند و تا اندازهای مشکل کمبود آب مردم را کاهش میدهد.
سبحانی، میافزاید: «در ننگرهار ۲۷ چکدم/بند آبگردان ساخته شده و یک چکدم دیگر در ناحیهی پنجم شهر جلالآباد در حال ساخت است. این چکدمها برای تغذیهی آبهای زیرزمینی و ذخیرهی آب باران ساخته میشوند تا از سیلابها جلوگیری شده و سطح آبهای زیرزمینی بالا برود.»
به گفتهی مسئولان در ریاست زراعت ننگرهار، ساخت بندهای آبگردان یکی از راهکارهایی است که میتواند در مدیریت بهتر منابع آبی در این ولایت مؤثر واقع شود. آنان، میافزایند که با توجه به افزایش خشکسالیها و کاهش بارندگیهای منظم در سالهای پسین، نیاز به چنین پروژههایی بیش از گذشته احساس میشود.
در همین حال، باشندگان ننگرهار از ساخت این بندهای آبگردان ابراز خرسندی میکنند؛ اما از امارت اسلامی و مؤسسههای همکار میخواهند که چنین پروژههایی در ولسوالیهای دیگر نیز عملی شود تا زمینهای زراعتی تقویت شوند، از سیلابها پیشگیری شود و منابع آبهای زیرزمینی نیز افزایش یابد.
عبدالرحمان، یک تن از کشاورزان در ولسوالی بتیکوت، در این باره میگوید: «خواست ما از مسئولان ریاست زراعت این است که نه تنها در بتیکوت، بل که در تمام ولسوالیهای ننگرهار چکدمها ساخته شود؛ زیرا آب باران در آن ذخیره میشود و در زمان خشکسالی دهقانان/کشاورزان میتوانند از آن برای آبیاری زمینهای خود استفاده کنند.»
محمد رئوف، یک تن دیگر از کشاورزان در ولسوالی بتیکوت، نیز میگوید: «قبلاً آبهای باران همین گونه هدر میرفت؛ اما اکنون در این چکدمها ذخیره میشود. با این کار از سیلابها نیز جلوگیری شده است و برای ما هم بسیار خوب است؛ زیرا میتوانیم با آن کشتزارهای خود را آبیاری کنیم و در زمان خشکسالی برای دهقانان بسیار مفید است»
آنان، میافزایند که پیش از این آب باران هدر میرفت؛ اما اکنون در بندهای آبگردان ذخیره میشود؛ اقدامی که هم از سیلابها پیشگیری میکند و هم در زمان خشکسالی برای کشاورزان بسیار سودمند است.
به گفتهی این کشاورزان، در سالهای گذشته بسیاری از زمینهای زراعتی به دلیل کمبود آب یا جاریشدن سیلابها آسیب دیده اند؛ اما ساخت بندهای آبگردان میتواند تا اندازهای این مشکلات را کاهش دهد و زمینهی بهبود فعالیتهای زراعتی را فراهم کند.
از سوی دیگر، کارشناسان حوزهی آب، نیز تأکید میکنند که بندهای آبگردان از فرسایش خاک پیشگیری میکند و سبب گسترش ساحات سبز میشوند.
وحید اسلام، متخصص در بخش مدیریت آب، میگوید که چنین پروژههایی در کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی نقش مهمی دارند. به گفتهی او، کنترل سرعت جریان آب در هنگام سیلابها سبب کاهش زیانها به خانهها، جادهها و زمینهای زراعتی میشود و در نتیجه زیانهای اقتصادی مردم نیز کاهش مییابد.
او، میافزاید: «در مناطقی که چکدمها وجود دارند، نتایج حضور آب بسیار مثبت است. آبهای زیرزمینی در آن جا در جای خود باقی میماند و سطح آن چندان پایین نرفته است؛ زیرا آبها در چکدمها نگهداری شده و به زمین تغذیه میشوند. فایدهی دیگر آن این است که چکدمها سرعت جریان آب سیلابها را کنترل میکنند و در مناطقی که چکدمها ساخته شده اند، میتوان از آب آن برای زراعت نیز بهرهبرداری کرد.»
کارشناسان بخش آب، میگویند که اگر ساخت بندهای آبگردان در ننگرهار و دیگر ولایتهای افغانستان ادامه یابد و این پروژهها به گونهی درست مدیریت شود، در آینده کمبود آب و زیانهای ناشی از رویدادهای طبیعی تا اندازهی بسیاری کنترل خواهد شد. به باور آنان، گسترش چنین پروژههایی، در کنار مدیریت درست منابع آبی، میتواند نقش مهمی در تقویت بخش زراعت و بهبود وضعیت معیشتی مردم نیز داشته باشد.
