شماری از باشندگان پروان و کاپیسا، میگویند که هر قدم در مسیرهای کوهستانی، یادآور خطر انفجار و آسیبهای احتمالی است که دههها جنگ برای آنها به میراث گذاشته است.
شمعریز، یکی از دامداران در بگرام پروان، میگوید که در اثر انفجار سرگلولهی هاوان بهجامانده از جنگ، یک پسرش بینایی خود را از دست داده و پسر دیگرش، دست خود را.
او، که همهروزه گوسفندانش را در کوهها به چرا میبرد، میگوید: «دو تا از بچههایم که گوسفندان را به کوه برده بودند، یکی دستش قطع شده و یکی دیگر چشمش را از دست داده و یکی از دوستان شان هم پایش زخمی شده است. گوسفندان ما هم خیلی زیاد تلف شده است. آیندهی بچههایم واقعاً خراب شده است. وقتی دست کسی قطع شود، نیمهجان میشود؛ آن یکی که کور شده، حالا حتا رفتن به مکتب هم برایش بسیار دشوار است.»
شماری دیگری از شهروندان روستانشین در پروان و کاپیسا نیز، میگویند که هنگام بردن حیوانات شان به چرا، همیشه نگرانی این را دارند که مبادا در خطر انفجار مهمات بهجامانده از جنگ قرار بگیرند.
غفور، باشندهی کاپیسا، نگرانیهایش را چنین روایت میکند: «برادرم گوسفندها را به چرا برده بود که روی ماین رفت. او آرزوهای زیادی داشت، اما دیگر نتوانست کار و زندگیاش را ادامه دهد. ما از دولت میخواهیم که به این موضوع توجه کند، چون این جا هنوز مناطق زیادی ماینگذاری شده است.»
غلامنبی، باشندهی پروان نیز، میگوید که به دلیل وجود ماینهای منفجرنشده، شماری از باشندگان محل معلول شده اند.
«از گذشته تا اکنون مواد منفجرنشده در این مناطق وجود دارد. بسیاری افراد پای خود یا دیگر اعضای بدن شان را از دست داده اند. نهادهای مسئول، ساحههای آلوده را شناسایی و نشانهگذاری کنند.»
افزون بر تهدیدهای فوری، کارشناسان اجتماعی و محیطزیستی نسبت به پیامدهای درازمدت وجود مهمات به جامانده از جنگ در افغانستان هشدار میدهند.
حکمتالله میرزاده، کارشناس اجتماعی، با ابراز نگرانی از نهادهای مسئول میخواهد که مناطق آلوده به مواد انفجاری را هرچه زودتر شناسایی، نشانهگذاری و پاکسازی کنند. «برنامه ماینپاکی در افغانستان باید دوباره از سر گرفته شود. مناطقی که دارای خطر بلند و متوسط اند و همچنان ساحههای تصفیهشده، باید به گونه واضح علامتگذاری شوند. همچنان در مورد خطرهای مواد انفجاری مانند ماینها، به ویژه در مکتب، مسجد، مدرسه و دانشگاه، آگاهیدهی صورت گیرد.»
مسئولان محلی در پروان و کاپیسا، تأکید دارند که تلاشهایی برای شناسایی و پاکسازی مناطق پرخطر در جریان است، اما محدودیت منابع و وسعت منطقههای کوهستانی روند کار را کُند کرده است.
فضلالرحیم مسکینیار، سخنگوی فرماندهی امنیهی پروان، میگوید: «پروان از جمله ولایتهایی است که به دلیل ماینهای بهجامانده از دهههای گذشته، قربانیان زیادی گرفته است. هر سال شاهد رویدادهایی از این دست استیم. خواست ما از نهادها و مؤسسهها این است که فعالیتهای شان را در این زمینه دوباره آغاز کنند.»
عبدالفتاح فایز، سخنگوی فرماندهی امنیهی کاپیسا، میگوید که افزایش آگاهی عمومی در بارهی خطر مهمات بهجامانده از جنگ و تأمین بودجه برای پاکسازی، به عنوان اقدامهای ضروری برای کاهش تهدیدها روی دست گرفته شده است. «در ولسوالیهای تگاب، الهسای، نجراب و کوهبند، این ماینها از ساکنان محل و دامداران قربانی گرفته و این موارد با نهادهای ماینپاکی نیز شریک ساخته شده است.»
با این که جنگهای داخلی در افغانستان پایان یافته، اما اثرهای بهجامانده از این درگیریها هنوز هم از شهروندان قربانی میگیرد. هنوز همه کوهستانها و دشتها حتا برخی خانههای رهایشی در افغانستان امن نیستند و خطر انفجار مهمات بهجامانده از جنگ هر لحظه میتواند از شهروندان قربانی بگیرد. در آخرین رویداد، روز گذشته در اثر انفجار مهمات بهجامانده از جنگ در غزنی، چهار کودک جان باختند.
