زمستان میان صخرهها و خانههای اطراف، رنگ و بوی دیگری دارد؛ سردی این جا تنها واکنش پوست به برف و باد نیست، بل گاهی تا استخوان نفوذ میکند و رفتوآمدهای ساده برای زندگی روزمره را پرخطر میکند. پس از برفباری، یخبندان و شیبهای لغزنده، تهدید چندان دور نیست؛ در کابل، دهها هزار شهروند در خانههایی زندگی میکنند که در ارتفاع کوهها و مسیرهای غیرمعیاری قرار گرفته اند. زندگی در این شرایط، زنان و کودکان را بیش از دیگران آسیبپذیر میکند.
فرشته غوثی، که در ارتفاع بالاتر از منطقهی باغبالای شهر کابل، زندگی می کند، میگوید که در زمستان دسترسی به آب آشامیدنی کمتر میشود و خطر لغزیدن هنگام رفتوآمد و احتمال شکستهشدن دست و پا همیشه برای او وجود دارد. «کمبود آب آشامیدنی و دشواری در دسترسی به آن، مشکل در انتقال آب، حتا خطر لغزش یا شکستن دست و پا وجود دارد. وقتی برف میبارد، لولههای آب ما یخ میزنند و مجبور میشویم آب را از منطقههای دیگر با موتر به بالا منتقل کنیم. تمام روز ما به بالا و پایین کردن آب میگذرد.»
مریم، باشندهی کارتهی مأمورین کابل که این روزها ماه نهم بارداریاش را سپری میکند، میگوید با وجود این که نیاز دارد هر چند روز یک بار به پزشک مراجعه کند، خطر لغزش روی شیبهای یخزده باعث شده از رفتن به پزشک خودداری کند. «چند بار تصمیم گرفتم پیش دکتر بروم تا زمان تولد فرزندم را مشخص کند، اما میترسم اگر به کلینیک مراجعه کنم، در مسیر رفتوآمد آسیبی به فرزندم برسد.»
هرچند آمار دقیقی از خانههایی که در کوههای کابل ساخته شده در دست نیست، اما دهها هزار شهروند در اطراف کوه تلویزیون، کوه آسمایی و سرکوتل خیرخانه زندگی میکنند که مسیر رفتوآمد آن در زمستان به دلیل برفباری و یخبستن راهها خطرآفرین میشود.
هویدا حدیث که در ارتفاع سرکوتل خیرخانه زندگی میکند، میگوید زندگی در این ارتفاع سبک زندگی نیست، بل نبردی روزانه با طبیعت سرد و بیرحم است. «در زمستان راهها بسته میشود. نه دکتر به موقع میرسد و نه دارو، اگر مریض داشته باشیم، تا پایین کوه ساعتها باید روی برف و یخ برویم تا به مقصد برسیم. هر قدم ترس از افتادن دارد. وقتی خودم میخواهم جایی بروم، تلاش میکنم از راهی بروم که بدون برف و یخبندان باشد.»
پزشکان هشدار میدهند که زندگی در منطقههای مرتفع، به دلیل کمبود اکسیژن، سلامت زنان باردار و جنین آنها را تهدید میکند. محدودیتها و فشارهای روزمره در این مناطق میتواند خطرهای فیزیکی و سلامتی را افزایش دهد و نیاز به مراقبتهای ویژه پزشکی را ضروری میکند.
ویدا صافی، متخصص صحت کودک و مادر، در این باره می گوید: «وقتی اکسیژن کم شود، مشکلهای جدی برای مادر و جنین به وجود میآید. رفتوآمد زنان باردار روی برف و یخ میتواند پیامدهای ناگوار داشته باشد، از جمله خطر لغزیدن و سقوط، زایمان زودرس، صدمه دیدن کودک و حتا مرگ جنین.»
با این حال، بسیاری از شهروندان ناچارند زندگی در کوهها را تحمل کنند و با تلاش بیوقفه، زمستان خود را به بهار برسانند.
نعمتالله بارکزی، سخنگوی شهرداری کابل، میگوید که این نهاد تلاش میکند با برفروبی مسیرهای مرتفع، رفتوآمد شهروندان را آسانتر کند. «ریاست شاروالی کابل تمام کارمندان خود را به کار گماشته است تا سرکها به طور مداوم پاکسازی شوند و برای کاهش خطرهای ناشی از یخبندان، به ویژه در مسیرهای مرتفع، نمک و ریگ پاشیده شود تا از لغزش وسایط جلوگیری شود.»
ناداری و تراکم شبکههای کاری در پایتخت، سبب شده که هزاران خانواده در کوههای اطراف کابل جابهجا شوند؛ تا بتوانند با هزینهی کمتری به زندگی در این شهر ادامه بدهند؛ اما در زمستان به دلیل شرایط نامساعد، با دشواریهای بیشتری روبهرو میشوند.
