همزمان با یازدهم فبروری، «روز جهانی دختران و زنان در علم»، شماری از دختران دانشآموز و دانشجو از ادامهی بستهماندن مکتبها و دانشگاهها ابراز نگرانی کرده و میگویند که با رؤیاهای نیمهتمام و آیندهای نامعلوم روبهرو اند.
نرگس ۱۵ساله باشنده کابل، پس از پایان صنف ششم از ادامهی درسهایش محروم شده، میگوید دوست داشت پزشک شود؛ اما اکنون همهی روزش را در چهاردیواری خانه سپری میکند. «در صنف هفتم مکتب بودم که مکتب و تحصیل بسته شد. وقتی با مادرم نزد داکتر میرفتم، میدیدم که داکتران جان مردم را نجات میدهند و از همان جا علاقهمند شدم که داکتر شوم. اما با بدشانسی روبهرو شدم؛ چون دختران را پس از صنف ششم اجازه نمیدهند به تحصیل ادامه بدهند و حالا دو سال میشود که نتوانستهام درسهایم را ادامه دهم.»
مرسل ۱۷ساله، دانشآموز صنف نهم مکتب از بامیان میگوید که پس از بستهشدن مکتبها دچار افسردگی شده است. با این حال، او امیدوار است که مکتبهای دخترانه دوباره باز میشود. «واقعاً در ابتدا امیدم را از دست داده بودم و دچار افسردگی شدم. با وجود همه این چالشها و محدودیتها، نخواستم از هدفی که دارم دست بکشم. میخواهم داکتر شوم و مطمئن هستم که روزی به آرزویم خواهم رسید.»
در سوی دیگر، رویدا، دانشجوی رشتهی پزشکی از هرات میگوید که بستهشدن دانشگاه زندگیاش را دگرگون کرده و اکنون هیچ هدف خاصی در زندگی ندارد. «میخواستم پیش از ۳۰ سالگی تخصصم را بگیرم. برای سیسالگی برنامههای دیگری داشتم، نه اینکه سه تا چهار سال بگذرد و هنوز تحصیلم را تمام نکرده باشم، آزمون اگزیت نداده باشم و حتا نتوانم به عنوان یک داکتر این جا کار کنم.»
در همین حال، شکردخت جعفری، نخستین فزیکدان و مخترع زن افغان، تأکید میکند که زنان برای داشتن حضور واقعی و مؤثر در جامعه علمی، باید در تمامی مراحل تولید، پژوهش و طراحی علم مشارکت داشته باشند تا نیازها و دیدگاههای آنها نیز در نتایج علمی بازتاب یابد.
او باور دارد که علاقهمندی دختران به علم، یک استعداد و هدیه الهی است و هیچ محدودیتی نباید مانع شکوفایی این استعدادها شود.
جعفری میگوید: «به دخترانی که به ساینس علاقه دارند میگویم کنجکاوی و علاقهمندی به علم یک هدیه الهی است؛ از آن استفاده کنند و خودشان را کم نبینند. به دختران میگویم محدودیتها را در ذهنتان بزرگ نکنید و به دنبال علاقهتان بروید.»
با این حال، کارشناسان آموزشوپرورش میگویند که آموزش دختران و زنان مسئلهای حیاتی برای خانوادهها، اقتصاد، نظام صحی و آیندهی افغانستان است.
الفخان همدرد، کارشناس آموزشوپرورش، در اینباره میگوید: «آموزش ساینس یک موضوع حیاتی برای خانوادهها، اقتصاد، صحت و آیندهی کشور است و اهمیت آن را میتوان در چندین لایه ارزیابی کرد؛ از تأثیر مستقیم بر صحت و زندگی روزمره گرفته تا کاهش آسیبپذیری، بهبود کیفیت آموزش عمومی، افزایش قدرت تصمیمگیری و تقویت سرمایهگذاری اقتصادی و اشتغال.»
پس از رویکارآمدن امارت اسلامی در آگست ۲۰۲۱، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم منع شده و این محدودیت به تدریج در حوزههای مختلف آموزشی آنها گسترش یافته است. با گذشت بیش از چهار سال، این ممنوعیت هنوز لغو نشده است.
در دسمبر ۲۰۱۵، مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای گرامیداشت نقش مهم زنان و دختران در علم و فنآوری، ۱۱ فبروری را به عنوان «روز جهانی زنان و دختران در علم» نامگذاری کرد.
