در کندز که به داشتن زمینهای حاصلخیز و باغهای سرسبز شهرت دارد، زنی با انرژی و ابتکار، مسیر متفاوتی در زندگی و کار خود خلق کرده است. فاطمه نظامی، یکی از بانوان کارآفرین در کندز، با نگرشی نوآورانه به کشاورزی و محصولات محلی، توانسته است هنر و تجربهی خانوادگی خود را به یک کسبوکار پایدار تبدیل کند. او، با ترکیب دانش سنتی و روشهای نوین تولید، نه تنها درآمدزایی شخصی خود را ارتقا داده، بل الگوی الهامبخش برای دیگر زنان این ولایت نیز فراهم کرده است.
از نوجوانی، وقتی در کنار مادرش ترشی درست میکرد، شاید تصور نمیکرد روزی همین هنر سنتی، دریچهای به سوی استقلال مالی و کارآفرینی برایش بگشاید. تجربههای مادری با مهارت و ذوق جوانی فاطمه آمیخته شد و با گذشت زمان، او با مطالعهی روشهای جدید نگهداری مواد غذایی، شرکت در کارگاهها و مشورت با کارشناسان، مسیر حرفهایشدن را پیمود.
اما آن چه جرقهی این کار را زد، یک دغدغهی عمیق بود. او چنین روایت میکند: «با توجه به علاقهی شخصیام به کشاورزی و مواد غذایی سالم، همیشه به این فکر بودم که محصولات زراعتی بعد از برداشت تنها به شکل خام عرضه نشود و ارزش و افزوده پیدا کنند. از طرفی در منطقهی ما تولید محصولات زراعتی فراوان است؛ اما بخشی از آنها به دلیل نبود امکانات نگهداری و پروسس از بین میروند. همین مسئله باعث شد به سمت فرآوری تولید ترشی حرکت کنم تا هم ضایعات محصول را کاهش دهیم، هم فرصت اشتغال ایجاد کنیم و هم یک محصول سالم باکیفیت در اختیار مردم قرار دهیم.»
فاطمه، مواد اولیهی خود را مستقیم از کشاورزان و باغداران محلی خریداری میکند؛ کاری که هم تازگی محصولات را تضمین میکند و هم چرخهی اقتصاد محلی را تقویت میکند. او، روزانه شش تا هشت ساعت را به شستوشو، ضدعفونی، برش، طعمدهی، بستهبندی و سپس فروش و بازاریابی اختصاص میدهد. در فصل برداشت، این ساعتها افزایش مییابد تا محصولات تازه بدون تأخیر وارد مرحلهی پروسس شوند. «مواد اولیه را به صورت مستقیم از کشاورزان و باغداران محلی تهیه میکنم تا هم از تازگی و کیفیت محصولات اطمینان داشته باشم و هم از تولیدکنندگان داخلی حمایت شود. در انتخاب مواد اولیه معیارهای اصلی ما سلامت، ارگانیکبودن و رعایت اصول بهداشت است. این کار باعث میشود هم محصول نهایی طعم و کیفیت بهتری داشته باشد و هم چرخهی اقتصاد محلی تقویت شود. به طور متوسط روزانه میان شش تا هشت ساعت وقت خود را صرف این کار میکنم که شامل مراحل آمادهسازی مواد اولیه، شستوشو، ضدعفونی، برش، طعمدهی، بستهبندی و همچنین پیگیری امور فروش و بازاریابی است. در فصل برداشت محصول این زمان حتا بیشتر هم میشود تا بتوانم مواد تازه را بدون اطلاع به مرحلهی فرآوری برسانیم.»
این بانوی کارآفرین، با چالشهایی مانند بستهبندی معیاری، دسترسی به بازار پایدار و کمبود سرمایه برای تجهیزات نوین روبهرو است؛ اما با شرکت در نمایشگاههای محلی، همکاری با فروشگاهها و بازاریابی مستقیم، در تلاش است این مانعها را پشت سر بگذارد. «بزرگترین چالش در این کار دسترسی پایدار به بازار فروش و بستهبندی معیاری است. هرچند تولید محصول باکیفیت مهمترین بخش کار است؛ اما بدون بستهبندی مناسب و شبکهی توسعهی مؤثر، رساندن محصول به مشتری دشوار میشود. همچنین تأمین سرمایه برای خرید مواد اولیه در فصل برداشت تهیهی تجهیزات مدرن هم از چالشهای جدی به شمار میآید. با این حال، تلاش میکنیم که به بازاریابی مستقیم، بهبود بستهبندی، همکاری با فروشگاهها و نمایشگاههای محلی این موانع را تا حد ممکن برطرف کنیم.»
برای فاطمه، این کسبوکار تنها منبع درآمد نیست؛ رضایت از تولید محصول سالم، انگیزه و اعتمادبهنفس او را افزایش داده و الهامبخش زنان دیگر خانوادهها و همسایهها شده است. او، برای توسعهی کار خود به تجهیزات نوین، آموزشهای بازاریابی و برندینگ و دسترسی به بازارهای گسترده نیاز دارد و از نهادهای دولتی و غیردولتی درخواست پشتیبانی از کسبوکارهای خانگی را دارد.
پیام بانو نظامی به زنان دیگر نیز روشن است. «پیام من به همه زنانی که میخواهند کار خانگی کوچک خود را شروع کنند، این است که از ایدههای خود نترسند و حتا با امکانات محدود هم آغاز کنند. هیچ موفقیت یکشبه به دست نمیآید؛ اما با پشتکار، یادگیری مداوم و استفاده از فرصتها میتوانند به نتیجه برسند. مهم این است که به تواناییهای خود باور داشته باشند؛ از تجربهی دیگران استفاده کنند؛ قدمبهقدم مسیر را پیش بروند حتا یک کار کوچک میتواند به مرور زمان به یک فعالیت بزرگ و پایدار تبدیل شود.»
در داستان فاطمه نظامی، ترشیها تنها برای زیبایی سفرهها نیستند، آنها نمادی از خودباوری، کارآفرینی و امید به آینده اند و نشان میدهند که با تلاش، ابتکار و پشتکار، زنان میتوانند تغییر مثبت و ماندگار در خانواده و جامعهی محلی خود ایجاد کنند.
