در جوامعی با ساختارهای محافظهکارانه که زنان با محدودیتهای فرهنگی و اجتماعی متعددی روبهرو اند، ایجاد فضاهای خدماتی ویژهی بانوان میتواند گامی مؤثر در مسیر توانمندسازی و حفظ سلامت آنان باشد. یکی از نمونههای موفق در این زمینه، کلینیک دندانپزشکی بانو نصیبه سعادت در بامیان است که با فراهمکردن محیطی کامل زنانه، توانسته اعتماد گستردهی بانوان را جلب کرده و خدمات مؤثری ارائه دهد.
به گفتهی بانو سعادت، او از سه سال به این سو سرگرم فعالیت در کلینیک شخصی خود است. هدف اصلی او از ایجاد این کلینیک، فراهمکردن محیطی امن و ویژه برای مراجعهکنندگان زن است. نصیبه سعادت، مسئول کلینیک دندان ویژهی زنان در بامیان، میگوید: «انگیزهی من برای شروع این کار دیدن محدودیتهایی بود که بعضی از خانوادهها نمیخواستند خانمهای شان پیش داکتر/پزشک مرد برود. به همین دلیل، تصمیم گرفتم محیطی بسازم که فقط خانمها در آن ویزیت شوند. وقتی کلینیک را ایجاد کردم، بعضیها تعجب میکردند که داکتر زن و محیط کاری کامل زنانه وجود دارد؛ اما کمکم اعتماد مردم جلب شد.»
سلاموطندار را در اکس دنبال کنید
نصیبه سعادت، میافزاید که با وجود چالشهایی مانند رقابت و کمبود امکانات، پشتیبانی خانواده سبب شد تا بتواند مسیر خود را ادامه دهد. افزون بر این، شماری دانشآموز دختر نیز دارد که علاقهمند به آموزش در محیطی زنانه اند. «یکی از بزرگترین چالشها در مسیر کارم، رقابت و کمبود امکانات بود؛ اما این مشکلات هرگز باعث نشد که از هدفم دست بکشم. در آغاز سرمایهگذاری زیادی کردم تا کلینیک معیاری باشد. حالا هم درآمد خوبی دارد و همین باعث میشود با انگیزهی بیشتر کار کنم. زنان وقتی به کلینیک میآیند، احساس راحتی میکنند؛ چون محیط کامل زنانه است. بیشتر از ۱۰ تا ۱۲ شاگرد/دانشآموز دختر دارم؛ بعضی وقتها بیشتر هم میشود. آموزشها را یک روز در میان تنظیم میکنم تا شلوغ نشود و شاگردان آموزش درست ببینند. تعدادی هم که مسلکی میشوند، جای دیگر به عنوان داکتر کار میکنند.»
بانو سعادت، از دختران میخواهد که هیچ گاه از آرزوهای شان دست نکشند. «برای دختران پیامم این است که هیچ وقت از آرزوهای شان دست نکشند. همان طور که مردان در جامعه کار میکنند، زنان هم توانایی دارند و باید مشتاقانه دنبال هنر و توانایی شان بروند.»
از سویی هم، فرشته، یکی از مراجعهکنندگان همیشگی کلینیک دندان ویژهی زنان در بامیان، دلیل مراجعهاش به این کلینیک را احساس راحتی در محیط زنانه عنوان میکند. او، میگوید به خاطری که پزشک زن است، خودش، خواهرش و دیگر اعضای خانوادهاش ترجیح میدهند در همین جا درمان شوند. به باور او، کیفیت کار و استفاده از مواد خوب سبب شده که نیاز به مراجعهی چندین باره نداشته باشند.
فرشته، تأکید میکند که زنان در چنین محیطهایی احساس امنیت و آرامش بیشتر دارند و وجود کلینیکهای ویژهی زنان در بامیان بسیار ضروری است. «یکونیم سال میشود که من دنداندرد میشوم و به همین کلینیک مراجعه میکنم؛ اعضای فامیلم هم به همین کلینیک مراجعه میکنند؛ همهی ما آشنا شدهایم؛ به خاطری که داکتر این کلینیک زن است، زنها همراه زنها و دختران راحت اند؛ چون همجنس هستیم و احساس امنیت میکنیم. دیگر این که کارش خوب است. تا حالا که هر مشکلی پیدا کردهایم، همین جا آمدهایم و نیاز نشده که بار دوم بیاییم. با یک بار مراجعهکردن مشکل حل میشود و موادی که استفاده میکنند، هم خوب است، زود خراب نمیشود. اگر دندان را پُرکاری یا پوش کنند، دقیق کار میکنند.»
با این حال، مهدی شریفی، کارشناس مسائل اقتصادی، باور دارد که فعالیت زنان در عرصهی خدمات صحی از جمله دندانپزشکی، تنها به بهبود سلامت عمومی منجر نمیشود، بل تأثیر مهمی در رشد اقتصادی محلی دارد. به گفتهی او، این فعالیتها سبب ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، افزایش تنوع خدمات و پاسخگویی بهتر به نیازهای ویژهی زنان میشود.
سلاموطندار را در تلگرام دنبال کنید
این کارشناس اقتصادی، پیشنهاد میکند که دولت با ارائهی وامهای کمبهره، حمایتهای آموزشی و ایجاد شبکههای پشتیبانی، زمینهی رشد و توانمندسازی زنان کارآفرین را در بخش سلامت فراهم کند؛ زنانی که میتوانند به عنوان الگوهای الهامبخش برای نسل آیندهی دختران ایفای نقش کنند. «حضور زنان در بخش خدمات صحی و خصوصی نه تنها در ارتقای سلامت جامعه کمک میکند، بل نقش مهمی را در رشد اقتصاد محلی ایفا میکند. این حضور سبب ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم میشود، در گردش پول محلی مؤثر است و اعتماد عمومی را نسبت به خدمات صحی افزایش میهد.»
در جوامع سنتی مانند بامیان، دسترسی زنان به خدمات صحی با محدودیتهایی همراه است. ایجاد مرکزهای درمانی ویژهی بانوان، گامی مهم در ارتقای سلامت و توانمندی زنان به شمار میرود. کلینیک دندانپزشکی بانو نصیبه سعادت با مدیریت زنانه و محیطی امن، نمونهی موفقی از این ابتکار در سطح محلی است.
