مسئولان محلی در پکتیا، میگویند که با خشکشدن چشمهها و کاریزها، منابع آبی برای آبیاری زمینهای زراعتی به شدت کاهش یافته است. در همین حال، کشاورزان برای بیرونکشیدن آبهای زیرزمینی از سیستمهای سولری استفاده میکنند که سبب مصرف بیش از اندازهی آب شده است.
به گفتهی آنان، این گونه مصرف بیرویه، سطح آبهای زیرزمینی را به گونهی بیپیشینهای کاهش داده و به بخش زراعت آسیب رسانده است. برای پیشگیری از چنین مصرف نادرست و کاهش تأثیرات تغییرات اقلیمی، ریاست آب و انرژی پکتیا به تازگی کمیتهای در سطح ولایت ایجاد کرده است که به کشاورزان در تطبیق سیستم قطرهای کمک تخنیکی ارائه میکند.
محمدکریم فاتح، رییس آب و انرژی پکتیا، به سلاموطندار میگوید که تا کنون این سیستم در شهر گردیز، مرکز این ولایت و ولسوالیهای زرمت و روحانی بابا تنها در سه تا چهار هزار جریب زمین عملی شده است.
رییس آب و انرژی پکتیا، میافزاید که برای اجرای این سیستم بودجهی ویژهای در نظر گرفته نشده و تا کنون همه هزینهها را کشاورزان پرداخته اند؛ اما با عملیشدن آن سطح آبهای زیرزمینی دوباره بالا خواهد رفت و ذخیرههای آبی نیز حفظ میشود.
او، میگوید: «الحمدلله ما امسال در بخش آبیاری بادنجان رومی، پیاز و دیگر محصولات پرمصرف آبی، سیستم قطرهای که یک سیستم بینالمللی و مدرن است را بر اساس هدایت مقام وزارت در اختیار کشاورزان و اجارهداران قرار دادیم. این سیستم تا کنون در سه تا چهار هزار جریب زمین عملی شده است.»
از سوی دیگر، کارشناسان کشاورزی، میگویند که تغییرات اقلیمی در سالهای پسین تأثیرات منفی بسیاری بر بخش زراعت گذاشته است؛ به گونهای که کشاورزان برای آبیاری زمینهای شان آب کافی در اختیار ندارند و همین موضوع سبب کاهش محصولات شده است.
عزیزالله کریمی، کارشناس کشاورزی، میگوید که نه تنها زراعت آسیب دیده، بل چراگاهها نیز از بین رفته و در نتیجه دامداری هم با زیان جدی روبهرو شده است. او، همچنین سیستم قطرهای را برای آبیاری زمینها مفید میداند و میافزاید که این روش میتواند میان ۵۰ تا ۷۰ درصد در مصرف آب صرفهجویی کند.
او، در گفتوگو با سلاموطندار میگوید: «سیستم قطرهای مزایای بسیاری دارد؛ از ۵۰ تا ۷۰ درصد در مصرف آب کاهش میآورد نسبت به سیستمهای محلی یا سنتی. همچنان خاک را حاصلخیز میسازد و محصولات را افزایش میدهد. علاوه بر این، سیستم قطرهای به آسانی قابل کنترل است، نیروی انسانی زیادی نمیخواهد، برای کنترل گیاهان هرزه و امراض بسیار مؤثر است و برای کشاورزان از لحاظ اقتصادی مقرونبهصرفه تمام میشود.»
در همین حال، کشاورزانی که از خشکسالیهای پسین آسیب دیده اند، از فعالسازی سیستم قطرهای خوشحال اند. کابلخان، باشندهی روستای «نورخیل» ولسوالی زرمت، امسال در ۱۲ جریب زمین خود تربوز کشت کرده است و با سیستم قطرهای آبیاری میکند. او، میگوید که پیش از این محصولاتش را از طریق جویها آبیاری میکرد که مقدار زیادی آب بیجا میرفت و به اندازهی کافی به محصولات نمیرسید.
او، میافزاید: «این سیستم آب زیادی نمیخواهد. حالا خشکسالی است؛ اما این یک سیستم بسیار خوب است. اگر کسی ۲۰، ۳۰ حتا ۵۰ جریب کشت کند، مصرف آب آن خیلی کم میشود. حالا خشکسالی است و خداوند رحم کند. آبهای زیرزمینی پایین رفته و نسبت به دو سال گذشته تفاوت زیادی کرده است. وقتی به چاههای خود نگاه میکنیم، میبینیم به خاطر کمبود باران سطح آبها پایین میرود.»
صفتالله، کشاورزی دیگر در این منطقه که برای آبیاری زمینهای خود از این سیستم نوین استفاده میکند، نسبت به محصولات زراعتی امسال خوشبین است. او، میگوید که در سیستم قطرهای آب مستقیم به ریشهی گیاه میرسد و بخشهای دیگر زمین خشک میماند؛ موضوعی که از رشد گیاهان هرزه پیشگیری کرده و به رشد بهتر محصول کمک میکند.
او، میافزاید: «درخواست من از همهی کشاورزان این است که آب را کمتر مصرف کنند؛ چون آب بسیار ارزشمند است. اگر پایین رفت، جز خدا کسی نمیتواند آن را دوباره بالا بیاورد. پس از همهی کشاورزان میخواهم که چه لوبیا باشد، چه بادنجان رومی یا هر محصول دیگر، باید با سیستم قطرهای کشت کنند؛ چون بدون آب زندگی ناممکن است. هر محصولی که کشت میکنند باید با این سیستم باشد.»
کشاورزان به این باور اند که سیستم قطرهای نه تنها سبب افزایش محصولات میشود، بل از نظر اقتصادی نیز برای هر کشاورز قابل اجرا و مقرونبهصرفه است. آنان خواستار آن اند که با توجه به تغییرات اقلیمی پسین، در سراسر کشور زمینهی استفاده از روشهای مشابه برای کاهش ضایعات آب فراهم و تسهیلات لازم برای کشاورزان در این زمینه ایجاد شود.
