در شهر جلالآباد، مرکز ننگرهار و ولسوالیهای اطراف آن، بیشتر وقتها مشاعرههای فرهنگی برگزار میشود که در آن شمار بسیاری از شاعران و نویسندگان جوان شرکت میکنند. این برنامهها، برای شاعران جوان فرصتی شمرده میشود تا ذوق و استعداد خود را نشان دهند و در عین حال، سخنانی را که بیان آنها به زبان ساده برای شان دشوار است، در قالب شعر به دیگران منتقل کنند.
با چهارسالگی تحولات سیاسی در کشور و تأثیر آن بر وضعیت زنان، سلاموطندار سلسله گفتوگوهایی را با کارشناسان برای بررسی نقش حکومتها بر وضعیت زنان در ۵۰ سال پسین، انجام داده است. برآیند این گفتوگوها نشان میدهد که شرایط زندگی زنان در ۵۰ سال پسین همواره ناپایدار بوده است.
بر اساس یافتههای این نظرسنحی، در شهرها، ۶۴.۹ درصد پاسخدهندگان گفته اند که به هر دو نوع خدمات بهداشتی (خصوصی و دولتی) دسترسی دارند؛ در حالی که این رقم در روستاها ۵۳.۲ درصد است. خدمات دولتی (رایگان) در روستاها با ۳۱.۹ درصد، اهمیت بیشتری دارد؛ در حالی که در شهرها تنها ۱۱.۴ درصد از مردم به آن مراجعه دارند.
بر بنیاد ارزیابی یافتههای این گزارش، میانگین دسترسی به خدمات بهداشتی در میان روستانشینان ۳۴.۴۸ درصد و در میان شهرنشینان ۴۲.۱۶ درصد است. این، نشاندهندهی سطح پایین دسترسی عمومی به خدمات بهداشتی در کشور است؛ با این تفاوت که روستانشینان نه تنها از سطح دسترسی کمتری برخوردار اند، بل به دلیل کمبود امکانات، فاصلههای جغرافیایی و ضعف زیرساختها، از نظر کیفیت خدمات نیز بیشتر آسیب میبینند. این نابرابری در دسترسی و کیفیت، میتواند منجر به تشدید مشکلات بهداشتی در مناطق روستایی و افزایش شکاف سلامت میان شهر و روستا شود.
نتیجهی نظرسنجی سلاموطندار نشان میدهد که ۹۱ درصد از زنان شرکتکننده در ۲۹ ولایت کشور، توانایی تأمین کامل نیازهای اساسی خود و خانوادههای شان را ندارند. از این میان، ۶۵.۱ درصد تنها بخشی از نیازهای اساسی را تأمین میکنند و ۲۶.۵ درصد به طور کامل از این توانایی محروم اند.
یافتههای نظرسنجی نشان میدهد که نزدیک به ۷۵درصد شرکتکنندگان (۷۲۲ تن) اظهار کرده اند که توانایی خرید شان در یک تا بیش از سه سال گذشته کاهش یافته است. این نشان میدهد که بحران اقتصادی طی سالهای پسین به طور پیوسته بر قدرت خرید خانوادهها اثر منفی گذاشته است. از سوی دیگر، ۲۴.۹درصد پاسخدهندگان گفته که از آغاز توانایی خرید محدودی داشته و هیچ گاه قادر به تأمین کامل نیازهای خود نبوده اند.
بر بنیاد یافتههای نظرسنجی، بادغیس با ۹۷ درصد تأثیرپذیری در صدر ولایتهای آسیبدیده قرار دارد و در وضعیت بحرانی است. لوگر ۹۴.۱۲ درصد و کندز ۹۲ درصد، نیز در ردههای بعدی قرار داشته و با شدت بالای خشکسالی روبهرو اند. در مقابل، بدخشان با ۶۷ درصد، کمترین میزان تأثیر را گزارش داده است.
نتیجهی نظرسنجی سلاموطندار در میان ۱۰۲۰ کشاورز از ۳۰ ولایت افغانستان نشان میدهد که خشکسالی تأثیرهای گستردهای بر معیشت، امنیت غذایی و پایداری اجتماعی جوامع روستایی گذاشته است. بیش از ۸۰ درصد کشاورزان از این پدیده متأثر شده و بیش از ۹۰ درصد آنان نسبت به شدت آن ابراز نگرانی کرده اند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با دهها جوان در ولایتهای مختلف، نشان میدهد که گرایش تحصیلی جوانان، بیشتر به چند رشتهی مشخص محدود شده است. آنها، دلیل انتخاب این رشتهها را فراهمبودن فرصتهای شغلی، چشمانداز رشد و آیندهی کاری روشن، عنوان کرده اند. بیشتر گفتوگوشوندگان در این گزارش، ترجیح داده اند در رشتههای کمپیوترساینس، پزشکی و اقتصاد تحصیل کنند.
در حالی که قانون کار در حکومت سرپرست افغانستان در ۱۶ فصل و ۱۴۷ ماده به موضوعهایی چون ساعتهای کاری، مزد، شرایط استخدام، قراردادهای کاری، حق استراحت و رخصتی کارگران پرداخته است؛ اما یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۲ جوان کارگر در ۱۴ ولایت نشان میدهد که بسیاری از این جوانان بدون قرارداد رسمی، بیمهی صحی و با مزد ناچیز، کارهای طاقتفرسا انجام میدهند.
گفتوگوی سلاموطندار با ۳۸ زن مطلقه در ۱۲ ولایت، نشان میدهد که در بیشتر موردها، درخواست جدایی از سوی زنان مطرح شده است. از ۳۸ زنی که در این گزارش با آنها گفتوگو شده است، ۳۲ تن میگویند که تصمیم جدایی را خود شان گرفته و روند طلاق را آغاز کرده اند.
در حالی که جوانان در افغانستان از بیکاری بیداد میکنند و شماری برای یافتن کار ناگزیر به مهاجرت میشوند، صنایع بومی و سنتی که میتواند فرصتهای کاری ارزشمندی را در کشور فراهم کند، در آستانهی فراموشی و رکود قرار گرفته است.
در حالی که در کشورهای توسعهیافته انجام سونوگرافی در دوران بارداری تنها چهار بار و آن هم برای اهداف مشخص پزشکی توصیه میشود، یافتههای سلاموطندار نشان میدهد که زنان باردار در افغانستان به طور میانگین بیشتر از این شمار زیر معاینات سونوگرافی یا «معاینهی تلویزیونی» قرار میگیرند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۲ جوان کشاورز (۱۶ تن آموزشدیده و ۱۶ تن بدون آموزش)، نشان میدهد که آموزش در عرصهی کشاورزی، تأثیر مستقیم بر میزان محصول و در نتیجه درآمدهای کشاورزان دارد.
در پی تنشهای پسین میان ایران و اسرائیل، اخراج اجباری مهاجران افغان از ایران شدت یافته است و در این میان، زنان و کودکان قربانیان این روند شده اند. در گفتوگویی که سلاموطندار با ۲۰ زن بازگشته از ایران انجام داده است، ۱۴ تن آنان از تجربههای خشونتآمیز در مسیر اخراج روایت داشته اند.
افغانستان، کشوری کوهستانی است که از گذشتهها با داشتن علفچرهای سرسبز مکان مناسب برای پرورش حیوانات شناخته شده است و چوپانان کوهبهکوه و دشتبهدشت دامهای خود را برای چراندن میبرند. در این گزارش با ۲۷ جوان چوپان در ۱۲ ولایت افغانستان گفتوگو شده است و جوانانی که با بهدوشکشیدن چالشهای بیشمار، میراث گذشتگان شان را زنده نگه داشته و شبوروز خود را گاهی در غربت و میان گلهای از دامها سپری میکنند.
