دشت ناور از جمله پنج ساحهی مهم اکولوژیکی افغانستان است که روزگاری زیستگاهی امن برای پرندگان نادر به ویژه فلامینگوها و کلنگهای سیبریایی بود؛ اما در سالهای پسین به دلیل خشکسالیهای پیاپی و تغییر اقلیم، با چالشهای جدی روبهرو شده است.
شماری از باشندگان ولسوالی ناور، میگویند که کاهش بارندگی سبب خشکشدن تالابها و ازبینرفتن علفچرها شده است. علیناصر و سخیداد سعادت، دو تن از باشندگان این ولسوالی، به سلاموطندار میگویند که سیر پرندگان مهاجر نسبت به سالهای گذشته در این منطقه بسیار کمرنگ شده و نیاز است حکومت و نهادهای همکار برای حفظ این ساحهی مهم اکولوژیکی اقدام کنند.
علیناصر، میگوید: «در این سالها آب کم است، مردم با مشکلات زیاد روبهرو هستند، للمی هم حاصل نمیدهد، باران نبود، امسال تالابها و علفها خشک شده، آب نیست. از وقتی امارت اسلامی آمده، شکار منع است، پرندهها میآیند، اما کم؛ چون خشکسالی است.»
سخیداد، نیز میگوید: «تعداد پرندههایی که قبلاً بیشتر بود، حالا به خاطر نبود آب در بسیاری از مناطق کوهی و دشتی کم شده اند. خواست ما از دولت این است که اگر در خود دشت ناور که ساحهی حفاظتشده است، توجه بیشتر شود و برای حفاظت آن دیوارکشی صورت گیرد، بسیار بهتر خواهد بود.»
دشت ناور در زمان حکومت پیشین افغانستان به عنوان یکی از ساحات حفاظتشدهی کشور اعلام شد. مسئولان در ریاست حفاظت محیط زیست غزنی، در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که این تصمیم در دوران امارت اسلامی نیز پابرجاست و این اداره برای پیشگیری از شکار پرندگان نادر و حفظ محیط این دشت، برنامههای مشخصی دارد.
حکمتالله مهران، مدیر عمومی ارتباطات عامهی ریاست حفاظت محیط زیست غزنی، میگوید: «فعلاً هم مطابق قانون و مقررات، از این ساحه حفاظت میشود. ما از آن نظارت داریم و بر اساس هدایت ادارهی مرکزی، این ساحه به خاطر وجود پرندگان نادر و کمیاب زیر حفاظت قرار دارد. تا کنون چندین بار افراد به دلیل شکار غیرقانونی پرندگان در ولسوالی ناور بازداشت شده اند.»
مهران، از کاهش سطح آب تالابها و کمشدن شمار پرندگان کمیاب خبر داده و هشدار میدهد که ادامهی خشکسالیها میتواند به ازبینرفتن این گونههای نادر منجر شود.
او، میافزاید: «یک بند ساخته شده که برای منطقه برق تولید میکند و مسیر آب را تغییر داده است. پیشتر آب از همان مسیر به باتلاقها و تالابها میرسید؛ اما حالا این مسیر بسته شده است. عامل دیگر نیز کاهش بارانهای موسمی است. اگر این روند ادامه یابد، احتمال ازبینرفتن پرندگان نادر در این ساحه وجود دارد.»
مسئولان در ریاست زراعت، آبیاری و مالداری غزنی، نیز میگویند که دشت ناور در سالهای پسین به شدت از خشکسالی و تغییر اقلیم آسیب دیده است. آنان، میافزایند که این ریاست در همکاری با سازمان خوراک و کشاورزی ملل متحد (FAO) برای حفاظت از دشت ناور برنامههایی را عملی کرده است.
محمدزکریا هوتک، مدیر عمومی حفاظهی نباتات ریاست زراعت، آبیاری و مالداری غزنی، میگوید: «خشکسالیهای متواتر در غزنی اثرات منفی خود را گذاشته و علفچرهای ولسوالی ناور نیز متضرر شده است. ریاست زراعت برای جلوگیری از تخریب این علفچرها پروژههایی را روی دست داشته که شامل آگاهیدهی عامه، حصارکشی برخی ساحات و ایجاد فارم نمایشی در این ولسوالی میشود.»
دشت ناور، یکی از ساحات حفاظتشده و دارای اهمیت اکولوژیکی در سطح منطقه است. این دشت تا چند سال پیش در فصل بهار، زیستگاه پرندگان مهاجر و کمیاب به شمار میرفت؛ اما اکنون در سایهی تغییرهای آبوهوایی و خشکسالیهای پیدرپی با خطر ازدستدادن این میراث طبیعی روبهرو است.
