افغانستان در سالهای پسین، شاهد افزایش نفوس و تغییرهای گستردهی جمعیتی بوده است. به باور آگاهان، رشد طبیعی جمعیت، بازگشت شماری از مهاجران و افزایش نیاز شهروندان به خدمات اساسی، برنامهریزی برای مدیریت جمعیت را بیش از پیش ضروری کرده است.
محمدحلیم رفیع، سخنگوی ادارهی عمومی احصائیه و معلومات، میگوید که بر بنیاد برآورد نفوس ۱۴۰۵، اکنون ۳۷.۲ میلیون تن در افغانستان زندگی میکنند. به گفتهی او، «از این میان، ۱.۵ میلیون تن آن کوچیها هستند. طبق این تخمین، حدود ۴۹ درصد نفوس افغانستان را زنان و ۵۱ درصد را مردان تشکیل میدهند. بر اساس این تخمین، از میان ۳۴ ولایت افغانستان، بیشترین نفوس در کابل زندگی میکنند که شمار آنها به ۶.۴ میلیون تن میرسد.»
افزایش نفوس، نیاز به گسترش ظرفیتها در بخشهایی مانند صحت، آموزش، مسکن و دیگر خدمات عمومی را بیش از گذشته افزایش داده است.
در همین حال، حمدالله فطرت، معاون سخنگوی امارت اسلامی، میگوید که امارت اسلامی هیئتی را برای بررسی و ارزیابی دقیق نفوس افغانستان تعیین کرده است. به گفتهی او، با افزایش جمعیت، نیازهای اساسی مردم نیز بیشتر میشود و حکومت برای پاسخگویی به این نیازها در بخشهای مختلف اقدامهایی را روی دست گرفته است. «برای تأمین مواد غذایی و نیازهای ابتدایی مردم و فراهمکردن زمینهی دسترسی به کالاها، روابط تجارتی با کشورهای منطقه ادامه یافته؛ همچنان در برابر زلزلهها، سیلابها، جنگها و دیگر رویدادها، به افراد آسیبدیده در بخش کمکرسانی، درمان و فراهمکردن سرپناه، رسیدگی به موقع صورت گرفته است.»
با این حال، کارشناسان اجتماعی، میگویند که مدیریت افزایش نفوس نیازمند برنامهریزیهای درازمدت و همهجانبه است. شعیب احمدی، جامعهشناس، میگوید که افزایش جمعیت باید همزمان با توسعهی امکانات و برنامهریزی دقیق همراه باشد. «دولتها باید در این راستا برنامه داشته باشند؛ از قبیل ایجاد فرصتهای شغلی، بهبود نظام آموزشی، توسعهی مسکن، تقویت اقتصادی، حمایت از محصولات داخلی، مبارزه با فساد اداری، بهبود خدمات عمومی و دسترسی تمام مردم به آن. در کنار این، برنامهریزی جمعیتی نیز باید وجود داشته باشد.»
شماری از شهروندان نیز، میگویند که ازدیاد جمعیت، فشار بر فرصتهای شغلی و خدمات عمومی را بیشتر کرده است. ذبیحالله، باشندهی کابل، میگوید: «نفوس هر روز زیادتر میشود، اما امکانات زیاد نشده به خاطر پیداکردن کار شرایط سخت شده، خدمات صحی و مکتبها هم مثل سابق جوابگوی همه مردم نیست.»
شفیقه، دیگر باشندهی کابل، میگوید: «وقتی جمعیت افزایش پیدا میکند، نیاز به کار، سرپناه، آموزش و خدمات صحی هم بیشتر میشود. اگر برای این موضوع تدابیر لازم گرفته شود، هم مردم زندگی بهتری خواهند داشت و هم مشکلات کمتر میشود.»
یازدهم جولای مصادف با روز جهانی جمعیت است. این روز از سوی سازمان ملل متحد در ۱۹۸۷ و به مناسبت رسیدن جمعیت جهان به پنج میلیارد تن نامگذاری شد.
