در سالهای پسین، فروش آنلاین در شبکههای اجتماعی و وبسایتها در افغانستان رونق یافته است. شهروندان میتوانند تنها با چند کلیک، کالا سفارش دهند؛ اما نبود نشانی مشخص و مکان حضوری و نگرانی از کیفیت اجناس، سبب شده است بسیاری از مشتریان نسبت به این شیوهی خرید احساس ناامنی و بیاعتمادی کنند.
رویینا اکبری، فروشندهی آنلاین، به این باور است که نبود نشانی و مکان مشخص حضوری، الزاماً به معنای بیاعتمادی نیست؛ اما در عین حال میپذیرد که این موضوع بر ذهنیت مشتریان تأثیر گذاشته و یکی از چالشهای شان است. «یکی از چالشهایی که ما با آن روبهرو هستیم، نبود اعتبار و اعتماد مشتری است؛ چون ما مکان حضوری نداریم. آنها اعتماد کرده نمیتوانند، به نظر من این دلیل شده نمیتواند که مشتریان بالای ما اعتماد نکنند؛ اما باز هم این موضوع در ذهنیت مشتریان تأثیر گذاشته است.»
مریم احمدزی، دیگر فروشنده که سرگرم تجارت آنلاین است، از دشواری ایجاد اعتماد میان مشتریان شکایت دارد. او، میگوید: «یک سال میشود که فروشگاه آنلاین دارم؛ روزانه تقریباً دو تا سه مشتری میداشته باشم. یگانه مشکلی که با مشتریان دارم، مشکل جلب اعتماد شان است؛ چون اخیراً با بهوجودآمدن فروشگاههای نامعتبر آنلاین، اعتماد مشتریها بالای فروشگاههای معتبر آنلاین تأثیر گذاشته است.»
در همین حال، شماری از مشتریان فروشگاههای آنلاین، از مشخصنبودن نشانی حقیقی و نبود کیفیت مناسب اجناس فروشگاههای آنلاین، شکایت دارند و به سلاموطندار میگویند که برخی از آنان از سوی فروشندگان آنلاین، تجربهی کلاهبرداری و فریب را هم دارند.
زینب زیوری، یکی از مشتریان فروشگاههای آنلاین، میگوید: «یکی از مشکلات عمدهی فروشهای آنلاین نبود مکان حضوری شان است. بسیاری وقتها که پیشنهاد دریافت محصول را از شان میکنیم، با بهانههای مختلف از ما پیشپرداخت میخواهند. وقتی پول پیشپرداخت را برای شان میپردازیم، شمارهی شان خاموش میشود و جنس را نیز ارسال نمیکنند و یا اگر ارسال هم کنند، با خیلی تأخیر و کیفیت پایینتر میفرستند.»
حسینه سادات که در شهر شبرغان، مرکز جوزجان، زندگی میکند، از کیفیت پایین اجناس فروشگاههای آنلاین نگران است. او، به دلیل این که استفاده از محصول بیکیفیت یکی از فروشگاههای آنلاین مشکلش را نه تنها بهبود نبخشیده که افزایش داده است، شکایت دارد و میگوید: «بسیاری وقتها برای سهولت، خرید آنلاین انجام میدادم و آخرین بار یک شامپو به قیمت ۱۰۰ افغانی سفارش دادم. با آن که فروشنده کیفیتش را تضمین کرده بود، زمانی که جنس را فرستاد، کیفیتش از آن چه گفته بود، پایینتر بود، حتا با استفادهی آن مشکل شدید ریزش مو پیدا کردم.»
سحر احمدی، باشندهی شهر کابل، یکی دیگر از مشتریان فروشگاههای آنلاین، به سلاموطندار میگوید که از خریدهای آنلاین تجربهی تلخی داشته است. او، در آخرین خریدش، از فروشنده جنس بیکیفیت دریافت کرده است و زمانی میخواسته شکایت کند، با وجود تلاشهای مکرر نتوانسته به فروشنده وصل شود. «گاهی خرید آنلاین انجام میدهم؛ آخرین باری که با شوروشوق انجام دادم، خرید یک لباس بود که فروشنده کیفیتش را تضمین کرده بود. زمانی که سفارش بعد از یک هفته به دستم رسید، اصلاً مانند آن چه در تصویر دیده بودم، نبود. وقتی میخواستم شکایت کنم، تمام راههای ارتباطی را مسدود کردند و این باعث شد که دیگر هیچ زمانی از فروشگاههای آنلاین چیزی نخرم.»
همزمان با این، شماری از فروشندگان آنلاین، میگویند که تلاش دارند کیفیت اجناس را بالا ببرند تا اعتماد مشتریان شان را جلب کنند. هرچند فروش آنلاین مرزهای جغرافیایی و زمانی را درنوردیده؛ اما نبود نشانی فیزیکی و مکان حضوری، با نگرانیهای موجود در بارهی کیفیت کالاها، همچنان از چالشهای اصلی اعتمادسازی در این حوزه به شمار میرود.
