شماری از بازگشتخوردگان زن از ایران، میگویند که داشتههای شان را در آن سوی مرز گذاشته و اکنون خود و کودکان شان در شرایط دشواری زندگی میکنند.
بلقیس۳۰ساله که پس از ۱۰ سال زندگی در ایران از این کشور اخراج شده، میگوید که با گذشت شش ماه از بازگشت به افغانستان زندگیاش به وضعیت عادی برنگشته است. «ما را از شهر گرفتند؛ دو دخترم در خانه بود و فقط اجازه دادند که اولادهایم را با یک بیک لباس برداریم؛ همه وسایلم در ایران جا ماند؛ در مسیر راه چاقو کشیدند و پولهای ما را به هر بهانهای گرفتند.»
این زن که اکنون در خانهی اجارهای زندگی میکند، میافزاید که ساختن سرپناه برای دو کودک بیمارش به بزرگترین دغدغهاش بدل شده؛ وضعیتی که او را به بیماری روانی دچار کرده است. «گاهی نفسم تنگ میشود؛ گریه و فریاد میکنم، چند بار قصد خودکشی کردم.»
بلقیس، میافزاید که همسرش پس از اخراج از ایران دوباره به گونهی غیرقانونی به این کشور رفته است تا نیازهای او و کودکانش را تأمین کند. «شوهرم در ایران اتاق کرایه کرده و خرچ زیاد و درآمد ناچیز دارد؛ ما در این جا تنها یک-دور از طرف ریاست مهاجرین جوزجان کمک غذایی دریافت کردیم.»
ماهبیبی۶۰ساله، دیگر باشندهی جوزجان که شش ماه پیش از ایران بازگشتخورده، میگوید که با پشمریسی تلاش دارد نیازهای زندگیاش را تأمین کند. او که همسرش را در ایران از داده است، میافزاید که شدتگرفتن سردی هوا تواناییاش برای ریسندگی را از بین برده است. «همیشه پشم میآوردم؛ اکنون زمستان و اتاقم سرد است؛ مواد سوخت ندارم و دستم در هوای سرد درد میکند و نمیتوانم کار کنم.»
این قصهها، تنها گوشهای از زندگی بازگشتخوردگان به افغانستان است. شماری از شهروندان افغانستان پس از بازگشت از ایران و پاکستان در شرایط آسیبپذیری قرار گرفتند.
کاملهی۴۱ساله، یکی دیگر از بازگشتخوردگان که سرپرستی خانوادهی پنجنفره را بر عهده دارد، میگوید که با مادرش نانپزی، لباسشویی و در خانههای دیگران صفاکاری میکند تا راهی را برای تأمین نیازهای خانوادهاش پیدا کند.
این زن، میافزاید که پسرانش کارگر روزمزد استند و به دلیل خراببودن بازار کار، بسیاری از روزها با دستان خالی به خانه برمیگردند. «روزی کار است، روزی نیست. بچهها هم گاهی با دستان خالی به خانه برمیگردند.»
این زنان، از امارت اسلامی و نهادهای امدادرسان میخواهند که زمینهی دسترسی به امکانات نخستین زندگی و کار را برای شان فراهم کنند.
پیش از این، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، گفته بود که بسیاری از بازگشتکنندگان بدون دارایی قابل توجه، پسانداز، سرپناه یا شغل به افغانستان بازمیگردند و در تأمین نیازهای نخستین خود و خانوادههای شان با مشکلهای جدی روبهرو استند.
بر بنیاد آمار ارائهشده از سوی این نهاد، در سال گذشتهی میلادی دو میلیون و ۸۰۰ هزار شهروند افغانستان از ایران و پاکستان برگشته اند.
