شماری از کشاورزان و سبزیخانهداران در ولسوالی بگرام پروان، میگویند که تولید سبزیهای زمستانی بیشتر به صورت محدود و سنتی انجام میشود و نبود امکانات محافظتی، زیانهای سنگینی را بر آنان تحمیل کرده است. به گفتهی آنان، بیشتر زمینهای زیر کشت در فضای باز قرار دارد و سرمای شدید، یخبندانهای پیدرپی و نبود سیستمهای گرمایشی، سبب کاهش کمیت و کیفیت محصولات میشود.
میرحسن، یکی از سبزیخانهداران در ولسوالی بگرام، از تجربهی خود چنین میگوید: «نعنا، کرم، کاهو، گشنیز، بادنجان رومی، اکثر چیزها در آن کاشت میشود. خود گلخانه را ما توسط پلاستیک میپوشانیم تا از یخزدگی جلوگیری شود؛ بنابراین، میتواند تنها مصرف دسترخوان خود را بکشد. آن قدری نیست که به بازار عرضه شود. دونرها اگر کمک بکنند، گلخانههای کلانتر جور بکنند تا به بازار عرضه شود.»
در همین حال، قاهر رباطی، یکی دیگر از سبزیخانهداران، میگوید: «در زمستان سبزیها از قبیل گندنه، نعنا و گشنیز را کشت میکنم. با استفاده از روشنکردن گاز یا بخاری و پلاستیک، گلخانه را گرم نگه میداریم. استفاده از کودهای حیوانی و ارگانیک، تأثیرات خوب برای رشد سبزیها دارد و زمین را گرم نگه میدارد. شیوع امراض قارچی از جمله شکرک، از چالشها در رشد سبزیهای گلخانهای میباشد. مسئولان باید در زمینه مشورههای تخنیکی و فنی، مأمورین ترویج و کنترل امراض را آموزش بدهند و تخمهای اصلاحشده را در دسترس ما قرار بدهند و جلو واردات تخمهای هایبرید را بگیرند.»
به گفتهی کشاورزان، سرمای شدید و یخبندانهای درازمدت، هزینهی بلند احداث و نگهداری گلخانهها، کمبود پلاستیک معیاری و سیستمهای گرمایشی، افزایش آفات و امراض قارچی، کمبود سرمایه و دسترسی محدود به قرضههای زراعتی، نبود بازار منظم و نوسان شدید قیمتها، از مهمترین چالشهای سبزیکاری زمستانی در پروان است.
با این حال، کارشناسان امور کشاورزی، باور دارند که توسعهی سبزیکاری زمستانی، بدون پشتیبانی هدفمند و مداوم ممکن نیست. احمدزبیر قاضیزاده، کارشناس باغداری و هارتیکلچر، میگوید: «در صورتی که ما بخواهیم در خود زمستان این سبزیها را کشت بکنیم، مثلاً سبزخانه حرارتدهی شود. مثل کرم، کاهو و گلپی، ما میتوانیم از روشهای مختلف استفاده بکنیم. مدیریت کوددهی است، مدیریت آبیاری است، ورایتیهایی که به شکل ژنتیکی مقاومت دارند در برابر سرما، از آنها استفاده شود. گرما، رطوبت و نور باشد، بر تعداد کمتر دفعات آبیاری ضرورت است.»
از سوی دیگر، خریداران نیز ضمن تأیید کیفیت سبزیهای تولیدشده در داخل ولایت، از ناپایداری عرضه و بلندبودن قیمتها شکایت دارند. عربشاه سلیم، یکی از خریداران سبزیها، میگوید: «سردخانهها ایجاد شود، گرینهاوسها ایجاد شود، دولت حمایت بکند … مثلاً بامیه؛ تولیداتی که در فصل گرما از خود ما میباشد، ده سیر ۴۰ تا ۵۰ افغانی میباشد؛ ولی در زمستان قیمت یک کیلوگرم بامیه میشود معادل قیمت یک کیلوگرم گوشت مرغ.»
با این همه، مسئولان در ریاست زراعت، آبیاری و مالداری پروان، میگویند که در سالهای پسین برنامههایی چون توزیع تخمهای اصلاحشده، برگزاری آموزشهای کوتاهمدت، ایجاد فارمهای نمایشی و ارائهی مشورههای فنی را تطبیق کرده اند. نیازمحمد تایب، آمر امور زراعتی این ریاست، میگوید: «مجموعه تولیدات سبزیجات در پروان در حدود یکلک و هفتادونُه هزار و ۴۶.۵ متریک تُن میرسد. سطح آشنایی کشاورزان به روشهای معیاری ۷۰ درصد ارزیابی شده و ۵۰ درصد سبزیجات، کاهو، کرم و سایر سبزیجات به بازارهای داخلی ولایتها صادر میشود.»
کارشناسان و کشاورزان، تأکید میکنند که گسترش گلخانههای معیاری با حمایت مالی دولت و نهادهای همکار، افزایش آموزشهای عملی، فراهمسازی نهادهای زراعتی با قیمت مناسب، ایجاد سردخانهها، مرکزهای بستهبندی و بازارهای منظم میتواند تولید سبزیجات زمستانی را در ولایت پروان تقویت کرده، فرصتهای کاری ایجاد کرده و وابستگی بازار به محصولات وارداتی را کاهش دهد.
