در افغانستان، جایی که شرایط کاری به زنان و دختران محدود است، مرسل دلدار با یک رؤیا آغاز کرد؛ تأسیس فضای آموزشی امن و باکیفیت به دانشآموزان. او پس از شش سال مبارزه، نه تنها مکتب «گنجینهی بنیامین» را به عنوان یک مرکز آموزشی در کابل پایهگذاری کرد، بل به نماد امید و توانمندی به هزاران دختر افغان تبدیل شده است.
شماری از زنان در ولایتهای مختلف، میگویند برای این که از سوی بستگان شان بیشتر دیده شوند، تلاش میکنند پیوسته پوشاک تازه بخرند و اسباب خانهی شان را عوض کنند. این زنان، میافزایند که به دلیل همچشمی با بستگان شان، برابری با دیگران، بهروزبودن و تلاش برای حفظ جایگاه اجتماعی شان، همیشه بیشتر از نیاز خود لباس خریداری میکنند.
شماری از پزشکان، عامل اصلی این بیماری را در سبک نادرست زندگی میدانند و میگویند که عاملهایی چون استفادهی مکرر از غذاهای بستهبندیشده و شیرینیها، مصرف نوشیدنیهای گازدار، داشتن اضافهوزن، افزایش هورمونهای مردانه و تأثیرهای ژنتیکی، از عاملهای اساسی این بیماری است.
گفتوگوهای اسلو در ناروی (۲۰۲۲)، نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد در نیویورک (۲۰۲۳)، نشست ویژهی پارلمان اروپا در بروکسل (۲۰۲۴) و نشست رهبران کشورهای اسلامی در پاکستان (۲۰۲۵)، از مهمترین گردهمآییهایی بوده که در آنها سرنوشت زنان افغان به بحث گذاشته شده است.
همین گونه، استاد دیگری از دانشگاه بلخ که در سه سال گذشته مقالههایی نوشته و اکنون روی نوشتن یک کتاب تمرکز دارد، میگوید که با ادامهدادن به فعالیتهای اکادمیک، میکوشد به دانشجویانش خدمتی کرده باشد. «بله، قطعاً ادامه دادهام؛ بستهشدن دانشگاهها به هیچ وجه مانع فعالیتهای علمیام نشده است. یکی از فعالیتهای اصلی که انجام دادم، ادامهی تحقیقات علمی در زمینهی تخصصی خودم بوده است. علاوه بر این که روی مقالات علمی کار میکنم و بعضی شان هم به چاپ رسیده، روی یک کتاب هم کار میکنم تا این که توانسته باشم در آینده مصدر خدمت به دانشجویان خود شوم.»
از میان این زنان، ۱۶ تن بیشتر مخاطب رسانههای شنیداری اند، ۱۷ تن بیشتر شبکههای اجتماعی و رسانههای نوشتاری را دنبال میکنند و هفت تن دیگر بیشتر مخاطب رسانههای دیداری اند. از این میان، ۲۹ تن از عملکرد رسانهها در بارهی زنان ناراض اند؛ در حالی که ۱۱ تن دیگر رضایت دارند.
«پدرم میخواست به بچهاش زن بگیرد و مرا در ششسالگی به بدل داد. خوش داشتم درس بخوانم، مدرسه بروم؛ اما به خاطر مشکلات اقتصادی مرا بدل کردند تا به برادرم زن بگیرند. من در عروسی برادرم خُرد بودم، خبر نداشتم که روز عروسی من هم است، رقص و بازی میکردم.»
سنگ کلیه، از شایعترین گونههای بیماریهای کلیوی است که نزد زنان رو به افزایش است. پزشکان متخصص اورولوژی در کابل، میگویند که تغییرهای هورمونی، رژیم غذایی نامناسب، مصرف ناکافی مایعات و ناخوشیهای روانی، سبب میشود تا زنان بیشتر به این بیماری مبتلا شوند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با هشت پزشک متخصص نسایی-ولادی و ۳۰ زنی که دورهی بارداری را سپری کرده اند، نشان میدهد که برنامههای وزارت صحت عامهی حکومت سرپرست و نهادهای بهداشتی در افغانستان نتوانسته است به طور کامل به چالشهای زنان باردار پاسخ دهد.
همزمان با اضافهوزن ناخواسته به عنوان یک چالش گستردهی بهداشتی، شماری از زنان در غزنی میگویند که از افزایش بیرویهی وزن رنج میبرند و برای کاهش آن تلاشهایی را نیز انجام میدهند؛ اما نتیجه نمیدهد. نازیه و سمیرا، میگویند با این که برای کاهش وزن تلاشهایی را انجام میدهند؛ اما نتیجه نمیدهد.
این دخترخانم، با چشمانی شاد و پرنور از روزهایی حکایت میکند که کارش را تازه آغاز کرده بود. از نخستین طرحها و لباسهایی که در هنگام دوخت آنها نوک انگشتانش را بریده بود. فرح دیبا، میگوید که پشتیبانیهای همهجانبهی مادر و دوستانش سبب شد در برابر چالشهای زندگیاش ایستادگی کند. او میافزاید: «خودم دیزاین میکردم و مادرم آماده میکرد. اولین حمایتها از دوستان نزدیکم بود و در کنار این که خانواده کنارم بود؛ دوستانم بسیار تشویقم کردند و اولین فرمایشها را از سوی آنان دریافت کردم.»
شماری از زنان در شهر مزارشریف، مرکز بلخ، میگویند که برای فرار از بیکار و فشارهای ناشی از آن، به تجارتهای کوچک در خانه رو
شماری از زنان شاغل در بخش کاشت زعفران در هرات، میگویند که کاشت این نبات تأثیر خوبی بر زندگی آنان داشته است.
به گفتهی این زنان، اعتیاد اعضای خانواده نه تنها زندگی شان را در فقر و تاریکی مطلق فرو برده؛ بل موجب اعتیاد دیگر اعضای خانواده نیز شده است. سلما، دختری ۲۱ساله، میگوید که اعتیاد پدرش به مواد مخدر (چرس)، او را مجبور کرده است سرپرستی چهار خواهر و برادر خردترش را برعهده بگیرد.
زنی در شهر مزارشریف، مرکز بلخ، به کمک شوهرش یک کارگاه تولید گند افغانی ایجاد و به دیگر زنان زمینهی یادگیری این حرفه را فراهم کرده است.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۱۴ زن نشان میدهد که ۱۳ تن از این زنان در جریان بارداری با عفونتهای کلیه و مثانه روبهرو شده اند. در این گزارش با پنج پزشک نسایی_ولادی نیز گفتوگو شده است که آنان میگویند روزانه ۵ تا ۱۰ بیمار مبتلا به عفونتهای کلیه و مثانه نزد آنان مراجعه میکنند.
